lektura szkolna
| Autorzy | Charles Perrault (Francja, XVII w.), bracia Grimm (Niemcy, XIX w.), Hans Christian Andersen (Dania, XIX w.). |
| Gatunek | Baśń |
| Czas i miejsce akcji | Nieokreślone, często zaczynają się od słów „Dawno, dawno temu, za siedmioma górami...”. |
| O czym są baśnie? | To opowieści o bohaterach, którzy pokonują trudności, walczą ze złem i dążą do szczęścia. |
| Najważniejsza zasada | Dobro prawie zawsze zwycięża, a zło zostaje ukarane. |
| Pochodzenie | Baśnie Perraulta i Grimmów to spisane opowieści ludowe; baśnie Andersena to oryginalne utwory literackie. |
Brzydkie Kaczątko (Andersen): Szare, brzydkie pisklę jest wyśmiewane przez inne zwierzęta i ucieka z podwórka.
Po ciężkiej zimie i samotnej wędrówce odkrywa, że nie jest kaczką, ale pięknym łabędziem.
Kopciuszek (Perrault/Grimm): Dobra dziewczyna jest zmuszana do ciężkiej pracy przez złą macochę i przyrodnie siostry.
Dzięki pomocy magicznej wróżki (lub drzewka) trafia na królewski bal, gdzie poznaje księcia.
Książę zakochuje się w niej i odnajduje ją dzięki zgubionemu na schodach szklanemu pantofelkowi.
Historia kończy się ich ślubem i szczęśliwym życiem.
Czerwony Kapturek (Perrault/Grimm): Dziewczynka idzie przez las do chorej babci i spotyka wilka.
Naiwnie zdradza wilkowi, dokąd idzie, a ten pożera babcię i czeka na nią w przebraniu.
W wersji braci Grimm dziewczynkę i babcię ratuje myśliwy, który rozcina wilkowi brzuch.
Kot w butach (Perrault): Sprytny kot, jedyny spadek biednego młynarczyka, obiecuje panu bogactwo.
Dzięki kłamstwom i podstępom kot przedstawia swojego pana jako bogatego markiza de Carabas.
Kot pokonuje groźnego czarodzieja (ogra), zdobywa dla pana zamek i doprowadza do jego ślubu z królewną.
Dziewczynka z zapałkami (Andersen): W mroźną sylwestrową noc biedna dziewczynka próbuje sprzedać zapałki.
Boi się wrócić do domu bez pieniędzy, więc chowa się w zaułku, by się ogrzać.
Zapala zapałki jedna po drugiej, widząc w płomieniach swoje marzenia o cieple, jedzeniu i miłości.
W ostatniej wizji widzi ukochaną, zmarłą babcię, która zabiera ją do nieba.
Rano przechodnie znajdują zamarznięte ciało dziewczynki z uśmiechem na twarzy.
Baśnie w prosty sposób pokazują, że dobre postępowanie jest nagradzane, a złe karane.
↺Historia Brzydkiego Kaczątka uczy, że trzeba odnaleźć swoje miejsce w świecie i zaakceptować siebie.
↺„Dziewczynka z zapałkami” to oskarżenie społeczeństwa, które jest obojętne na cierpienie najbiedniejszych.
↺Opowieść o Kopciuszku daje nadzieję, że nawet w najtrudniejszej sytuacji los może się odmienić.
↺„Czerwony Kapturek” to lekcja, by nie ufać nieznajomym i słuchać rad starszych.
↺„Kot w butach” pokazuje, że pomysłowość może być cenniejsza niż majątek.
↺Bohater (np. Brzydkie Kaczątko) opuszcza dom, by zdobyć doświadczenie i odnaleźć swoje miejsce.
Postać zmienia się z brzydkiej w piękną (Kaczątko) lub z biednej w bogatą (Kopciuszek), co symbolizuje wewnętrzną wartość.
Czarodziejskie przedmioty (pantofelek, lustro) i postacie (wróżka) pomagają dobrym bohaterom i wymierzają sprawiedliwość.
Wielu bohaterów (Kopciuszek, Kaczatko, Dziewczynka z zapałkami) musi przejść przez trudne chwile, by sprawdzić swój charakter.
Szklany pantofelek Kopciuszka symbolizuje jej wyjątkowość i przeznaczenie, którego nikt nie może jej odebrać.
Zapałki dają dziewczynce krótkie chwile ciepła, nadziei i szczęścia w okrutnym świecie.