Baśnie polskie i europejskie

Baśnie polskie i europejskie

na 6!

lektura szkolna

12 slajdów
test wiedzy
Autorzy Zbiór opowieści ludowych spisanych m.in. przez braci Grimm (Niemcy), Charlesa Perraulta (Francja) i Hansa Christiana Andersena (Dania).
Czas powstania Opowieści przekazywane ustnie od wieków, spisane głównie w XVII-XIX wieku.
Gatunek Baśń
Czas i miejsce akcji Nieokreślone, najczęściej "dawno, dawno temu" w odległym królestwie, ciemnym lesie lub ubogiej chacie.
O czym jest lektura O walce dobra ze złem, w której szlachetni i dobrzy bohaterowie po wielu próbach ostatecznie zwyciężają, a zło zostaje ukarane.
1 / 12
Baśnie polskie i europejskie
Streszczenie

Streszczenie — Kopciuszek

Kopciuszek jest sierotą, którą zmusza do ciężkiej pracy zła macocha i jej dwie córki.

Dziewczyna marzy o pójściu na królewski bal, na który wybiera się cała jej rodzina.

Z pomocą magicznej postaci (wróżki lub gołębi) dostaje piękną suknię i jedzie na zamek.

Tańczy z księciem, ale musi uciec przed północą, gubiąc na schodach szklany pantofelek.

Książę szuka właścicielki buta w całym królestwie, przymierzając go każdej pannie.

Pantofelek pasuje tylko na stopę Kopciuszka, która poślubia księcia i zostaje księżniczką.

Baśnie polskie i europejskie
Streszczenie

Streszczenie — Brzydkie kaczątko

Na wiejskim podwórku wykluwa się pisklę, które jest szare, duże i inne od reszty rodzeństwa.

Z powodu swojego wyglądu jest wyśmiewane, bite i odrzucone przez wszystkie zwierzęta.

Samotne kaczątko ucieka z podwórka i rozpoczyna trudną, samotną wędrówkę.

Cudem udaje mu się przetrwać srogą zimę, podczas której cierpi głód, zimno i strach.

Wiosną spotyka stado pięknych łabędzi i odkrywa w odbiciu w wodzie, że samo jest jednym z nich.

Wreszcie odnajduje swoje miejsce i akceptację, stając się najpiękniejszym z ptaków.

Baśnie polskie i europejskie
Streszczenie

Streszczenie — Inne znane baśnie

Dziewczynka z zapałkami: W mroźną noc sylwestrową biedna dziewczynka próbuje sprzedać zapałki.

Aby się ogrzać, zapala je jedna po drugiej, widząc w płomieniach wizje ciepła, jedzenia i zmarłej babci.

W ostatniej wizji babcia zabiera ją do nieba. Rano przechodnie znajdują ją zamarzniętą.

Kot w butach: Najmłodszy syn młynarza dostaje w spadku tylko kota.

Kot okazuje się niezwykle sprytny – prosi o buty i za pomocą kłamstw zdobywa dla pana bogactwo.

Pokonuje groźnego ogra, a jego pan żeni się z królewną i zostaje markizem de Carabas.

Baśnie polskie i europejskie
Bohaterowie

Bohaterowie — Kopciuszek

bohater
Dobra, skromna i pracowita dziewczyna, sierota.
bohater
Niesprawiedliwie traktowana przez macochę i przyrodnie siostry, które ją poniżają.
bohater
Mimo doznawanych krzywd pozostaje cierpliwa i nie szuka zemsty.
bohater
Reprezentuje archetyp "szlachetnego biedaka", którego wartość leży w sercu, a nie w wyglądzie.
bohater
Jej historia pokazuje, że dobroć i wytrwałość zostają w końcu nagrodzone.
szlachcic
Przechodzi przemianę ze służącej w księżniczkę, odzyskując swoją godność.
Baśnie polskie i europejskie
Bohaterowie

Bohaterowie — Brzydkie kaczątko

bohater
Pisklę, które od urodzenia czuje się inne, gorsze i odrzucone przez otoczenie.
bohater
Jest wrażliwe, samotne i bardzo cierpi z powodu wyśmiewania i agresji.
bohater
Symbolizuje każdą osobę, która czuje się wykluczona i niezrozumiana.
bohater
Jego wytrwałość w czasie zimowej tułaczki pokazuje ogromną siłę charakteru.
bohater
Odkrywa swoją prawdziwą tożsamość
jest pięknym łabędziem, a nie kaczką.
bohater
Jego historia uczy, że nie należy oceniać nikogo po wyglądzie i że każdy ma swoje miejsce na świecie.
Baśnie polskie i europejskie
Bohaterowie

Bohaterowie — Kot w butach

bohater
Magiczny pomocnik
zwierzę, które mówi i myśli jak człowiek (personifikacja).
bohater
Jest niezwykle sprytny, przebiegły i pewny siebie.
bohater
Działa na granicy moralności
kłamie i oszukuje, ale w dobrym celu (dla swojego pana).
bohater
Jest lojalny wobec biednego syna młynarza, któremu obiecuje odmianę losu.
bohater
Udowadnia, że inteligencja i pomysłowość mogą być potężniejsze niż siła fizyczna.
bohater
To on jest prawdziwym reżyserem wszystkich wydarzeń w baśni.
Baśnie polskie i europejskie
Problematyka

Problematyka — Główne tematy i przesłanie

Walka dobra ze złem
↻ odwróć
Walka dobra ze złem

Baśnie jasno pokazują, że dobro, uczciwość i szlachetność zawsze na końcu zwyciężają.

Wartość wewnętrzna
↻ odwróć
Wartość wewnętrzna

Prawdziwe piękno i wartość człowieka kryją się w jego sercu, a nie w bogactwie czy wyglądzie (Kopciuszek, Brzydkie kaczątko).

Niesprawiedliwość społeczna
↻ odwróć
Niesprawiedliwość społeczna

Opowieści zwracają uwagę na problem biedy i obojętności wobec cierpienia słabszych (Dziewczynka z zapałkami).

Droga do szczęścia
↻ odwróć
Droga do szczęścia

Szczęście i nagroda przychodzą po przejściu trudnych prób, które kształtują charakter i udowadniają wartość bohatera.

Nadzieja
↻ odwróć
Nadzieja

Nawet w najtrudniejszej sytuacji może pojawić się pomoc (magia) lub szansa na zmianę losu.

Ostrzeżenie
↻ odwróć
Ostrzeżenie

Baśnie uczą ostrożności i tego, by nie ufać pozorom (Czerwony Kapturek i wilk).

Baśnie polskie i europejskie
Motywy

Ważne motywy i symbole

Magia

Wróżki, mówiące zwierzęta i czarodziejskie przedmioty pomagają dobrym bohaterom i wymierzają sprawiedliwość.

Przemiana

Bohaterowie zmieniają się – Kopciuszek ze służącej w księżniczkę, a Brzydkie kaczątko w pięknego łabędzia.

Wędrówka

Podróż jest symbolem poszukiwania swojego miejsca na świecie i zdobywania życiowego doświadczenia.

Liczba trzy

Często pojawiają się trzej bracia, trzy siostry lub trzy próby do przejścia, co podkreśla wagę wydarzeń.

Sierota

Motyw osamotnionego dziecka, które mimo braku wsparcia musi samo walczyć o swoje szczęście (Kopciuszek).

Szklany pantofelek

Symbol wyjątkowości i prawdziwej tożsamości, której nie da się ukryć ani podrobić.

Baśnie polskie i europejskie
Cytat

Najważniejszy cytat

"Dawno, dawno temu, za górami, za lasami...""
Typowa formuła rozpoczynająca baśń, która przenosi czytelnika do magicznego, nieokreślonego świata.
Baśnie polskie i europejskie
Sprawdź się

Co warto zapamiętać na sprawdzian

  • Główne cechy baśni: nieokreślony czas i miejsce, magia, walka dobra ze złem, szczęśliwe zakończenie.
  • Autorzy: Hans Christian Andersen ("Brzydkie kaczątko"), bracia Grimm i Charles Perrault ("Kopciuszek").
  • Kluczowi bohaterowie: Kopciuszek (symbol dobra), Brzydkie kaczątko (symbol odrzucenia), Kot w butach (sprytny pomocnik).
  • Morał: Pouczający wniosek, który płynie z każdej baśni (np. dobro popłaca, nie oceniaj po pozorach).
  • Ważne pojęcia: personifikacja (nadanie cech ludzkich), archetyp (powtarzający się wzorzec postaci, np. zła macocha).
  • Wyjątek od reguły: "Dziewczynka z zapałkami" to baśń, która nie kończy się szczęśliwie na ziemi, a nagroda jest przeniesiona do zaświatów.
Baśnie polskie i europejskie
Sprawdź się

Test wiedzy