lektura szkolna
| Autor | Stefan Żeromski |
| Rok wydania | 1895 |
| Gatunek | Nowela (krótki utwór o jednym głównym wątku) |
| Czas akcji | Lata osiemdziesiąte XIX wieku (epoka pozytywizmu) |
| Miejsce akcji | Miasteczko Obrzydłówek i pobliska wieś |
| O czym jest lektura | O dwojgu ludziach, którzy w młodości mieli te same ideały, ale wybrali zupełnie inne drogi życiowe. |
Poznajemy doktora Pawła Obareckiego, który mieszka w miasteczku Obrzydłówek.
Kiedyś przyjechał tu z wielkimi planami: chciał leczyć biednych za darmo i uczyć ich higieny.
Miejscowa elita (aptekarz, felczer) zaczęła z nim walczyć i rozsiewać plotki.
Obarecki poddał się, stracił zapał i porzucił swoje ideały.
Zaczął prowadzić wygodne, ale nudne życie: grał w karty, dbał o pieniądze i przestał czytać książki.
Pewnego zimowego dnia doktor zostaje wezwany do chorej nauczycielki w pobliskiej wsi.
Na miejscu z przerażeniem odkrywa, że umierająca kobieta to jego dawna miłość, Stanisława Bozowska.
Stasia jest ciężko chora na tyfus, a na zewnątrz szaleje śnieżyca.
Doktor wysyła parobka po lekarstwo (chininę) do Obrzydłówka.
Czekając na pomoc, Obarecki wspomina czasy studenckie i swoją dawną miłość do Stasi.
Lekarstwo nie dociera na czas, ponieważ koń parobka ugrzązł w zaspach śnieżnych.
Stanisława Bozowska umiera w skrajnej biedzie.
Obarecki znajduje jej notatki, w tym rękopis podręcznika "Fizyka dla ludu".
Śmierć Stasi na krótko wstrząsa doktorem – próbuje zmienić swoje życie.
Niestety, szybko wraca do starych przyzwyczajeń: wygody, gry w karty i nudy.
W młodości marzyła o studiach medycznych, ale z powodu biedy została nauczycielką.
poświęciła życie, by uczyć za darmo dzieci na wsi (praca u podstaw).
Była emancypantką – świadomie zrezygnowała z miłości i rodziny dla wyższego celu.
Żyła w skrajnej nędzy, ale do końca pozostała wierna swoim przekonaniom.
Napisała podręcznik "Fizyka dla ludu", aby pomagać najbiedniejszym w nauce.
Po przyjeździe do Obrzydłówka zderzył się z wrogością i obojętnością mieszkańców.
Okazał się człowiekiem słabym – poddał się, porzucił ideały dla wygody i pieniędzy.
Stał się konformistą, czyli osobą, która dopasowuje się do otoczenia dla własnej korzyści.
Jego życie stało się puste i nudne, a jedyną rozrywką była gra w karty.
Śmierć Stasi wstrząsnęła nim tylko na chwilę; symbolizuje przegraną i zdradę młodzieńczych marzeń.
Aptekarz i felczer bogacili się na krzywdzie biednych, sprzedając drogie leki.
Rozsiewali plotki o Obareckim, gdy próbował im zagrozić, lecząc ludzi taniej.
Okoliczna szlachta była prymitywna i niekulturalna (narrator nazywa ich "troglodytami").
Biedni chłopi byli zacofani, nieufni i żyli w skrajnej nędzy.
Całe społeczeństwo Obrzydłówka jest przedstawione jako siła, która niszczy ideały i chęć do działania.
Pokazuje, jak trudno jest realizować szlachetne cele w nieprzyjaznym świecie.
↺Porównanie postawy Stasi (poświęcenie) i Obareckiego (rezygnacja).
↺Autor pokazuje, że "praca u podstaw" często kończyła się porażką.
↺Samotna walka Stasi kończy się śmiercią, a Obarecki zostaje "zjedzony" przez prowincję.
↺Stasia płaci za swoje przekonania życiem, a Obarecki płaci utratą sensu życia.
↺Obrzydłówek to miejsce, które zabija ambicje, energię i marzenia.
↺Obarecki na początku chce leczyć świat, ale ponosi klęskę.
Stasia poświęca wszystko, by uczyć biednych.
Nazwa miasteczka symbolizuje brzydotę, nudę i duchowy upadek.
Jest brzydka, surowa i wroga. Odzwierciedla pustkę w życiu bohaterów i beznadzieję sytuacji.
Symbolizuje siły natury i losu, które są obojętne na ludzkie starania i uniemożliwiają uratowanie Stasi.
Symbol niespełnionego marzenia Stasi i zmarnowanego potencjału.