lektura szkolna
| Autor | Henryk Sienkiewicz. |
| Epoka literacka | Pozytywizm. |
| Gatunek literacki | Nowela (krótki utwór o jednym wątku). |
| Czas akcji | XIX wiek, czyli czasy współczesne autorowi. |
| Miejsce akcji | Nienazwana polska wieś. |
W biednej chacie rodzi się bardzo słabe i chorowite dziecko – Janko.
Od małego chłopiec jest zafascynowany muzyką, słyszy ją wszędzie: w szumie drzew, wietrze i śpiewie ptaków.
Mieszkańcy wsi, w tym jego matka, nie rozumieją jego pasji i często go za nią biją.
Z powodu swojego zamiłowania do muzyki dostaje przezwisko „Janko Muzykant”.
Jego największym marzeniem jest posiadanie prawdziwych skrzypiec.
Sam buduje instrument z deseczki (gontu) i końskiego włosia, ale wydaje on tylko ciche, piszczące dźwięki.
Janko zakrada się do dworu, by chociaż z bliska zobaczyć i dotknąć skrzypiec należących do lokaja.
Zostaje przyłapany przez służbę i niesłusznie oskarżony o próbę kradzieży.
Wiejski sąd (wójt i ławnicy) skazuje go na karę chłosty, czyli bicia.
Wiejski stróż Stach wykonuje karę tak brutalnie, że chłopiec po trzech dniach umiera.
Przed śmiercią pyta matkę, czy w niebie dostanie prawdziwe skrzypce.
Na końcu do wsi wracają jej właściciele, którzy rozmawiają o wspieraniu talentów, ale za granicą.
Jest bardzo chudy, słaby i chorowity.
Wyróżnia go ogromna wrażliwość na dźwięki i wielka miłość do muzyki.
Przez otoczenie jest uważany za dziwaka, lenia i nierozgarniętego chłopca.
Jest postacią tragiczną – jego talent i pasja stają się przyczyną jego śmierci.
Symbolizuje zmarnowany talent i niewinną ofiarę obojętnego społeczeństwa.
Traktują Janka jak dziwaka, nie doceniają jego talentu.
Wiejski sąd, który bezmyślnie skazuje dziecko na okrutną karę.
Brutalnie wykonuje wyrok, bijąc Janka na śmierć.
Oskarża Janka o kradzież, nie próbując zrozumieć jego intencji.
Cała społeczność jest przedstawiona jako niewykształcona, surowa i nietolerancyjna dla inności.
Są nieobecni przez większość utworu, ponieważ podróżują po Włoszech.
Pojawiają się w ostatniej scenie, po śmierci chłopca.
Zachwycają się zagraniczną sztuką i deklarują chęć wspierania młodych talentów we Włoszech.
Są symbolem obojętności i hipokryzji wyższych sfer.
Nie wiedzą, że w ich własnym majątku zginął niezwykle utalentowany chłopiec.
Utwór pokazuje, jak wielki dar może zostać zniszczony przez biedę i brak zrozumienia.
↺Historia Janka to opowieść o bezradności niewinnego dziecka wobec okrucieństwa dorosłych.
↺Wrażliwość Janka jest dla wiejskiej społeczności powodem do pogardy, a nie podziwu.
↺Autor krytykuje zarówno biednych, niewykształconych chłopów, jak i bogatych, obojętnych ziemian.
↺Lektura pokazuje ogromne różnice między biednymi a bogatymi i brak pomocy dla najsłabszych.
↺Utwór przypomina, że należy szukać i wspierać talenty we własnym kraju.
↺Symbolizują marzenia, sztukę i lepszy świat, który jest dla Janka niedostępny.
Janko jest symbolem niewinności, wrażliwości i bezbronności w starciu z okrutnym światem.
Wieś jest przedstawiona jako miejsce zacofane, pełne biedy, ciężkiej pracy i brutalności.
Życie Janka to pasmo udręk – głodu, zimna, bicia i niezrozumienia.
Tragiczna śmierć Janka jest wynikiem obojętności i okrucieństwa społeczeństwa.
Janko to genialne dziecko, którego talent nigdy nie miał szansy się rozwinąć.