lektura szkolna
| Autor | Henryk Sienkiewicz, polski pisarz, laureat Nagrody Nobla. |
| Gatunek literacki | Nowela |
| Czas akcji | XIX wiek, czyli czasy współczesne autorowi. |
| Miejsce akcji | Mała, polska wieś, której nazwa nie jest podana, by historia była uniwersalna. |
Janko rodzi się jako bardzo słabe i chorowite dziecko w biednej wiejskiej rodzinie.
Od małego jest inny niż wszyscy – słyszy muzykę w szumie wiatru, śpiewie ptaków i w lesie.
Z powodu swojej pasji jest uważany za dziwaka i lenia, nikt go nie rozumie.
Matka często go bije, bo nie potrafi zrozumieć, dlaczego syn myśli tylko o "graniu".
Chłopiec czuje się bardzo samotny, a jego jedyną radością jest świat dźwięków.
Największym marzeniem Janka jest posiadanie prawdziwych skrzypiec.
Z prostych materiałów buduje własne "skrzypce", które jednak wydają tylko ciche piski.
Nocami zakrada się pod karczmę lub dwór, by posłuchać prawdziwej muzyki.
Jest gotów znieść ból i strach, byle tylko być blisko dźwięków prawdziwych instrumentów.
Szczególnie fascynują go skrzypce wiszące w kredensie we dworze, które podgląda przez okno.
Pewnej nocy Janko zakrada się do dworu, aby tylko dotknąć upragnionych skrzypiec.
Zostaje przyłapany i niesłusznie oskarżony o próbę kradzieży.
Wójt, nie próbując zrozumieć chłopca, skazuje go na karę chłosty (bicia).
Karę wymierza wiejski stróż Stach, który bije Janka bardzo brutalnie.
Ciężko pobity chłopiec umiera po trzech dniach, majacząc o skrzypcach.
Po jego śmierci do wsi wracają państwo z dworu, obojętni na tragedię i zachwyceni talentami we Włoszech.
Dziesięcioletni, biedny i chorowity chłopiec ze wsi.
niezwykle wrażliwy na dźwięki, utalentowany muzycznie, marzyciel, samotny i wytrwały.
Jego największą pasją jest muzyka, a marzeniem posiadanie prawdziwych skrzypiec.
Jest niezrozumiany przez otoczenie, często bity i traktowany jak dziwak.
Umiera tragicznie z powodu brutalnej kary za rzekomą próbę kradzieży skrzypiec.
Wiejski stróż, który bezmyślnie i brutalnie wykonuje karę chłosty na Janku.
Najważniejsza osoba we wsi, która sądzi Janka. Niesprawiedliwie skazuje go na karę, nie próbując zrozumieć sytuacji.
Pracownik dworski, który nadzoruje chłopów. Bije Janka za to, że ten zasłuchał się w "granie" wideł.
Bogaci właściciele wsi, obojętni na los chłopca. Zachwycają się talentami za granicą, a ignorują ten we własnej wsi.
Historia pokazuje, jak wielki talent może zostać zniszczony przez biedę i obojętność.
↺Społeczność wiejska nie toleruje odmienności Janka i traktuje go jak dziwaka.
↺Autor krytykuje zarówno biednych chłopów za ich okrucieństwo, jak i bogatych ziemian za ich obojętność.
↺Janko jest bezbronny wobec brutalnych zasad panujących na XIX-wiecznej wsi.
↺To główny problem utworu – genialne dziecko ginie, bo nikt nie pomógł mu rozwijać daru.
↺Marzenie o skrzypcach nadawało sens życiu Janka, ale jednocześnie doprowadziło go do zguby.
↺Dla Janka muzyka jest wszędzie, to sens jego życia i ucieczka od brutalnej rzeczywistości.
Symbol wielkiego marzenia, talentu i niedostępnego, lepszego świata. To one napędzają akcję.
Dziecko jako istota wrażliwa, niewinna i bezbronna wobec okrutnego świata dorosłych.
Wieś jest przedstawiona jako miejsce surowe, pełne biedy, zabobonów i braku zrozumienia.
Janko jest genialnym samoukiem, którego dar zostaje zniszczony przez otoczenie.
Tragiczna i niesprawiedliwa śmierć dziecka jest oskarżeniem rzuconym społeczeństwu.