lektura szkolna
| Autor | Aleksander Fredro, mistrz polskiej komedii. |
| Rok powstania | Sztuka powstała w 1833 roku, a jej pierwsza premiera odbyła się w 1834 roku. |
| Gatunek | Komedia |
| Czas i miejsce akcji | Koniec XVIII wieku, stary, podzielony na dwie części zamek na polskiej wsi. |
Cześnik Raptusiewicz, porywczy właściciel połowy zamku, planuje ożenić się z wdową Podstoliną dla pieniędzy.
Do pomocy w swatach zatrudnia swojego sługę, tchórzliwego gadułę Papkina.
W tym samym czasie bratanica Cześnika, Klara, potajemnie spotyka się z Wacławem, synem wroga.
Sąsiad Cześnika, chytry Rejent Milczek, postanawia naprawić mur graniczny, co doprowadza do wściekłości Raptusiewicza.
Cześnik wysyła swoich ludzi, by przegonili murarzy, co kończy się bójką.
Wacław sprytnie wykorzystuje zamieszanie i udając jeńca, dostaje się do domu ukochanej.
W domu Cześnika Wacław spotyka Podstolinę i okazuje się, że kiedyś mieli romans.
Rejent dowiaduje się o planach ślubnych Cześnika i postanawia mu zaszkodzić.
Odbija Cześnikowi narzeczoną i spisuje umowę, według której to jego syn Wacław ma poślubić Podstolinę.
Papkin przynosi Cześnikowi list z wiadomością o zdradzie narzeczonej.
Wściekły Cześnik postanawia dokonać okrutnej zemsty na Rejencie.
Wyzwanie na pojedynek to dla niego za mało – wpada na o wiele sprytniejszy pomysł.
Plan zemsty Cześnika polega na zepsuciu planów Rejenta.
Podstępem zwabia Wacława do swojej części zamku.
Stawia mu ultimatum: albo ślub z Klarą, albo niewola.
Cześnik nie wie, że młodzi od dawna się kochają i właśnie spełnia ich największe marzenie.
Gdy Rejent przybywa na pojedynek, jest już po ślubie jego syna z bratanicą wroga.
Zaskakujący finał i ślub dzieci zmuszają zwaśnionych sąsiadów do zawarcia zgody.
Gwałtowny i porywczy szlachcic-sarmata. Najpierw działa, a potem myśli. Jego ulubione powiedzonko to „mocium panie”.
Całkowite przeciwieństwo Cześnika. Jest cichy, skryty i udaje pobożnego. W rzeczywistości to chytry i mściwy intrygant.
Obaj nienawidzą się i za wszelką cenę chcą postawić na swoim w sporze o mur.
Reprezentują najgorsze wady polskiej szlachty: kłótliwość, upór i pychę.
Zubożały szlachcic na usługach Cześnika. Jest tchórzem, który udaje wielkiego bohatera i światowca. Ubiera się modnie „po francusku”, posługuje się przesadnie eleganckim językiem i ciągle kłamie na swój temat. To najbardziej komiczna postać w lekturze, która bawi swoim zachowaniem i gadulstwem.
Atrakcyjna, trzykrotna wdowa, która pilnie szuka czwartego męża. Jest wyrachowana i interesowna – chce wyjść za mąż wyłącznie dla pieniędzy. Bez skrupułów zmienia narzeczonych, wybierając tego, który zaoferuje jej więcej korzyści.
Bratanica Cześnika, rozsądna, spokojna i zakochana w Wacławie. Jest prawdziwą właścicielką części zamku, w której mieszka jej wuj. Odrzuca pomysł ucieczki z ukochanym, ponieważ dba o swoje dobre imię i honor.
Syn Rejenta, szczerze zakochany w Klarze. Jest odważny i gotów do poświęceń. Wymyśla sprytny plan, by dostać się do domu Cześnika jako jeniec i być bliżej ukochanej. Reprezentują młode pokolenie, które nie chce kontynuować bezsensownego sporu rodziców.
pychy, kłótliwości, życia ponad stan i dbania tylko o własny interes.
↺O tym, jak bezsensowne sąsiedzkie spory potrafią zniszczyć spokój i zatruć życie.
↺O sile prawdziwej miłości, która jest w stanie pokonać nienawiść i połączyć zwaśnione rodziny.
↺O ludzkiej chciwości i traktowaniu małżeństwa nie jako związku opartego na uczuciu, ale jako transakcji finansowej.
↺zgoda buduje, a niezgoda rujnuje. Lepiej szukać porozumienia niż tracić czas na kłótnie.
↺Kłótnia Cześnika i Rejenta o mur to główny motor napędowy całej akcji.
Uczucie Klary i Wacława przypomina historię Romea i Julii, ale kończy się szczęśliwie.
Obaj sąsiedzi próbują się nawzajem przechytrzyć, ale ich plany przynoszą skutki odwrotne do zamierzonych.
Chciwość kieruje działaniami Cześnika, Rejenta i Podstoliny, dla których majątek jest ważniejszy niż uczucia.
Zniszczony mur graniczny symbolizuje barierę, brak komunikacji i bezsensowny podział między ludźmi.