Pamiętnik z powstania warszawskiego — streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

„Pamiętnik z powstania warszawskiego” to autobiograficzna relacja poety Mirona Białoszewskiego, który jako dwudziestodwuletni cywil przeżył zagładę stolicy w 1944 roku. Narracja rozpoczyna się 1 sierpnia 1944, w dniu wybuchu powstaniaZbrojne wystąpienie Armii Krajowej przeciwko niemieckiemu okupantowi, trwające od 1 sierpnia do 3 października 1944 r. Była to największa akcja zbrojna podziemia w okupowanej przez Niemców Europie.. Miron, zaskoczony przez walki, chroni się w mieszkaniach znajomych i piwnicach na Woli. Kiedy Niemcy rozpoczynają pacyfikację dzielnicy, ucieka na Starówkę, gdzie wraz z przyjacielem Swenem i jego rodziną spędza kolejne tygodnie w piwnicy pod ciągłym ostrzałem.

Białoszewski z reporterską precyzją opisuje codzienność cywilówOsoba niebędąca żołnierzem, nieuczestnicząca aktywnie w działaniach wojennych. W powstaniu warszawskim cywile stanowili ogromną większość ofiar.: budowanie barykad, zdobywanie wody i jedzenia, modlitwy w schronach i nieustanny strach. Po upadku Starego Miasta, na początku września, Miron wraz z przyjaciółmi przenosi rannego powstańca kanałamiSystem podziemnych korytarzy ściekowych, który w czasie powstania warszawskiego służył jako główny szlak komunikacyjny i ewakuacyjny dla powstańców i ludności cywilnej między dzielnicami. do Śródmieścia. Tam odnajduje swojego ojca i doświadcza pozorów normalności – jest woda, jedzenie i wojskowy porządek. Jednak i ta dzielnica stopniowo popada w ruinę. 2 października powstanie upada. Miron wraz z rodziną i tysiącami warszawiaków zostaje wypędzony z miasta. Trafia do obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie na roboty do Rzeszy. Ostatecznie, wraz z ojcem, ucieka z obozu i dociera do Częstochowy, by w lutym 1945 roku powrócić do całkowicie zniszczonej Warszawy.

Streszczenie szczegółowe

Narracja rozpoczyna się w 1967 roku. Miron Białoszewski leży na tapczanie i wraca myślami do wydarzeń sprzed dwudziestu trzech lat. To właśnie z tej perspektywy – człowieka, który przeżył – snuje swoją opowieść o zagładzie miasta.

1 sierpnia 1944 – Godzina „W”

Jest wtorek, 1 sierpnia 1944 roku. Miron nazywa ten dzień „świętem słoneczników”. Wychodzi ze swojego domu przy ulicy Chłodnej 40 i idzie na ulicę Staszica po chleb. Mimo trwającej okupacjiCzasowe zajęcie terytorium jednego państwa przez siły zbrojne innego. Warszawa była pod okupacją niemiecką od września 1939 r. do stycznia 1945 r., miasto tętni życiem. Jednak w drodze powrotnej atmosfera gęstnieje. Miron wie o planowanej godzinie „W”Kryptonim godziny rozpoczęcia powstania warszawskiego – 17:00, 1 sierpnia 1944 roku. Litera „W” oznaczała „walkę”, „wystąpienie” lub „wybuch”., ale walki wybuchają wcześniej. Nagle słychać okrzyk „Hurraaa!”. Rozpoczęło się powstanie.motyw wojny

Wybuch walk zastaje go z Ireną P., koleżanką z tajnych kompletów polonistyki. Z okien jej mieszkania widzą pierwszego powstańca. Irena, poruszona, szepcze: „A wiesz, Mironku, że ja bym się mu oddała”. W mieszkaniu oprócz nich jest też Staszek. Matka Ireny nie wróciła z miasta. Młodzi jedzą kolację, rozmawiają o książkach, a za oknem słychać odgłosy walki – terkot karabinów i wybuchy.

Pierwsze dni – barykady i schrony

Następnego dnia cała ludność cywilna rzuca się do budowy barykad. Powstańcy, ubrani w zdobyczne niemieckie hełmy i buty, uzbrojeni w cokolwiek, co strzela, próbują zdobywać niemieckie posterunki, tzw. wachyZniekształcone niemieckie słowo „Wache” oznaczające strażnicę lub posterunek wojskowy. Były to silnie ufortyfikowane punkty oporu Niemców w mieście.. Z tych ufortyfikowanych kamienic wróg prowadzi nieustanny ostrzał. Aby się chronić, ludzie budują barykadyZapora budowana w poprzek ulicy z dostępnych materiałów (mebli, płyt chodnikowych, wraków), mająca na celu utrudnienie ruchu wrogim wojskom, zwłaszcza czołgom. z płyt chodnikowych, cegieł z ruin, a nawet przewróconych kiosków. Każdy pomaga.

Życie szybko przenosi się do piwnic, które stają się schronami.motyw codzienności w czasie wojny Tam, w ścisku i ciemności, ludzie przeczekują kolejne nalotyAtak lotniczy na określony cel, polegający na zrzucaniu bomb. W czasie powstania Warszawa była nieustannie bombardowana przez niemieckie lotnictwo.. Na Woli pogrom sieją oddziały ukraińskie w służbie niemieckiej. Niemcy używają cywilów jako „żywych tarcz”, pędząc ich przed czołgami. Miron zostaje zmuszony do pomocy przy grzebaniu ciał Niemców. Wstydzi się tego, ale w duchu modli się o nalot, byle tylko uniknąć tego zadania. I nalot nadchodzi.

W swoim mieszkaniu na Chłodnej Miron zastaje matkę i Babu Stefu – Żydówkę, która była ich sublokatorkąOsoba wynajmująca pokój w mieszkaniu, które jest już przez kogoś wynajmowane.. Kobieta cudem unikała dekonspiracji, posługując się świetnym niemieckim i jeżdżąc w tramwajach dla Niemców. Używała dokumentów zmarłej Polki. Ostatecznie zdradzona przez dozorczynię, trafiła do więzienia, z którego odbili ją powstańcy.

Rzeź Woli i ucieczka na Starówkę

5 sierpnia rozpoczyna się masakra ludności cywilnej na Woli. Miron opisuje chaos i panikę:

Z pakami, tobołami. Latają. Ci do bramy. Ci z bramy. (...) Nagle zamieszanie. Straszny krzyk. Jakieś zawirowanie tłumu. Coś niosą. Kogoś... Kładą. Trupy? Krzyk. Czyj?

Ludzie schodzą coraz głębiej, przekuwając przejścia między piwnicami. Życie toczy się już wyłącznie pod ziemią. Dochodzą stamtąd wieści o kolejnych zbrodniach. W dniach 5 i 6 sierpnia na samej Woli zamordowano kilkadziesiąt tysięcy osób. Miron pomaga sanitariuszceKobieta, najczęściej ochotniczka, udzielająca pierwszej pomocy rannym na polu walki. Sanitariuszki były bohaterkami powstania. przenieść ranną kobietę do szpitala polowego w gmachu Sądów. Panuje tam niewyobrażalny chaos.

W zamieszaniu Miron orientuje się, że przypadkiem zabrał matce klucze od mieszkania. Martwi się o rodzinę, ale nie może wrócić – Chłodną zajęli już Niemcy. Postanawia przedostać się na Starówkę, na Rybaki, gdzie mieszka jego przyjaciel, Swen.

Sierpień na Starówce – życie w piwnicy

Na Rybakach panuje jeszcze względny spokój. Miron dołącza do Swena, jego narzeczonej, matki i ciotki w piwnicy. Tu, jak w całej Warszawie, organizuje się życie podziemne. Kobiety gotują na prowizorycznych paleniskach, a mężczyźni zdobywają jedzenie i wodę z pękniętych rur. Ludzie dzielą się wszystkim, co mają. Wszędzie panuje upał – od pożarów, miotaczy ognia i ścisku w schronach.

W piwnicach rodzi się specyficzna kultura. Czytanie gazetek powstańczych przypomina obrzęd religijny. Ludzie układają nawet nową litanię, dostosowaną do realiów:nawiązanie do litanii religijnej

Od bomb i samolotów - wybaw nas, Panie,
Od czołgów i goliatów - wybaw nas, Panie,
Od pocisków i granatów - wybaw nas, Panie...

Sytuacja jednak stale się pogarsza. Niemcy zajmują wodociągi i elektrownię. Łączność między dzielnicami jest możliwa już tylko przez kanały, którymi przemykają łącznicyOsoba, najczęściej młoda dziewczyna lub chłopiec, odpowiedzialna za przenoszenie meldunków, rozkazów i poczty między oddziałami powstańczymi.. Po jednym z bombardowań grupa Mirona przenosi się do piwnicy spalonego domu Izby Rzemieślniczej przy Miodowej 14. Zapach spalenizny będzie się tam unosił latami.

Agonia Starego Miasta

W nowym schronie życie toczy się wokół walki o przetrwanie i unikania śmierci. Ludzie nauczyli się, że najbezpieczniejsze miejsca to framugi drzwi i filary nośne.motyw strachu i śmierci Podczas nalotów wszyscy tłoczą się właśnie tam. Miron cudem unika śmierci, gdy odłamek bomby trafia w miejsce, w którym siedział chwilę wcześniej. Mimo grozy, wraz z Lusią i Swenem organizują „konkurs literacki”, pisząc na skrawkach papieru między jednym a drugim alarmem.

Jednak z dnia na dzień jest coraz gorzej. Kończy się jedzenie, brakuje wody. Do schronu trafia rodzina z poparzoną ciotką, której jęki stają się nie do zniesienia dla wyczerpanych psychicznie ludzi. Kobieta wkrótce umiera, a jej ciała nie można pochować z powodu ciągłego ostrzału.

Chciałem powiedzieć, że na Starówce nie miało się już co pogarszać. Ale nieprawda. To pogarszanie się właśnie nie miało dna. Okazywało się zawsze, że może być jeszcze gorzej. I jeszcze gorzej.

31 sierpnia bomba zabija niemal 200 powstańców z batalionu „Chrobry”, śpiących w piwnicy. 1 września, w piątą rocznicę wybuchu wojny, matka Swena ogłasza, że zapasy jedzenia się skończyły. Tego samego dnia Niemcy wdzierają się na ulicę Freta. Ogłoszono kapitulacjęPoddanie się sił zbrojnych wrogowi na określonych warunkach; akt kończący walkę. Starówki.

1/2 września – Przeprawa kanałami do Śródmieścia

Jedyną drogą ucieczki są kanały. Miron, Swen i Zbyszek zgłaszają się do pomocy przy transporcie ciężko rannego powstańca do Śródmieścia. W punkcie zbornym w szpitalu polowym panuje gorączkowa atmosfera. Ranny ma dziewięć postrzałów, a takich jak on miano zostawiać na Starówce. Udaje im się go jednak przemycić.

Zejście do kanału to wejście do innego świata.symbol przejścia Ciemność, cisza przerywana głuchym echem wybuchów i chlupotaniem kroków w lodowatej wodzie po pół łydki. Idą w długim, milczącym korowodzie, prowadzeni przez sanitariuszkę ze świecą. Droga wydaje się nie mieć końca. Ranny błaga o wodę, chce pić tę z kanału. Miron, na zmianę z kolegami, niesie go na plecach, podtrzymując na duchu. Po wielu godzinach docierają pod Nowy Świat. Wyjście jest na ulicy Wareckiej.

Wrzesień w Śródmieściu – Inny wymiar powstania

Po wyjściu z kanału Miron jest skrajnie wyczerpany. Wraz z przyjaciółmi dociera na Chmielną 32, do swojego ojca, Zenka. Jest 1 września, miesiąc po tym, jak miał się tu spotkać z Haliną. Ku ich zdziwieniu, rodzina śpi w mieszkaniu, a nie w piwnicy. Śródmieście to inny świat. Jest woda, jedzenie, a nawet czyste ubrania.

Ojciec Mirona działa w AKGłówne siły zbrojne polskiego podziemia w czasie II wojny światowej, podległe Rządowi RP na uchodźstwie. Organizator powstania warszawskiego., podobnie jak jego partnerka, Zocha. W dzielnicy panuje wojskowy porządek, trzeba znać hasło, a powstańcze patrole legitymują przechodniów. Mimo to życie kulturalne nie zamiera. Irena P. opowie Mironowi po wojnie o koncercie szopenowskim w kawiarni na Nowym Świecie, którego pianista nie przerwał mimo nalotu. W kinie „Apollo” wyświetlany jest film z walk o kościół Świętego Krzyża.

Jednak i tutaj wojna wdziera się z całą brutalnością. Na ulicach przybywa ciał, które z powodu zagrożenia epidemią są palone na stosach. Miron, jak wielu innych, zapada na czerwonkę. Sytuacja militarna jest tragiczna. 4 września pada Powiśle. Z 13 na 14 września nad Pragą pojawia się radziecki samolot zwiadowczy, tzw. kukuruźnikPotoczna nazwa radzieckiego samolotu Po-2. Był to lekki, dwupłatowy samolot wielozadaniowy, używany m.in. do nocnych bombardowań i zwiadu., a wkrótce Rosjanie zajmują Pragę. Front zatrzymuje się na Wiśle.

Upadek i kapitulacja

Nadzieję budzą alianckie zrzuty. 18 września nadlatują amerykańskie samoloty, ale większość zasobników z bronią i żywnością wiatr znosi na stronę niemiecką. Powstanie dogorywa. Padają kolejne dzielnice: 27 września – Mokotów, 30 września – Żoliborz. Broni się już tylko resztkami sił Śródmieście.

Wśród cywilów szerzy się wszawicaChoroba pasożytnicza skóry wywołana przez wszy. W warunkach braku higieny, jak w powstańczej Warszawie, stawała się plagą. i apatia. Pieniądze straciły wartość, kwitnie handel wymiennyWymiana towaru za towar, bez użycia pieniędzy. W warunkach wojennych, gdy waluta traciła wartość, stawał się podstawą gospodarki.. Miron i Swen, patrząc na morze ruin z miejsca, gdzie stała Chmielna, płaczą z bezsilności.symbol upadku miasta Rankiem 2 października 1944 roku walki cichną. Ogłoszono kapitulację.

Exodus i obóz

Ludność cywilna ma opuścić miasto. Wszyscy wychodzą z piwnic i schronów. Panuje rezygnacja i chaos. Ludzie w milczeniu formują pochód opuszczający martwe miasto. Mironowi ten widok kojarzy się z procesją w Zaduszki.motyw tułaczki Tłumy warszawiaków kierowane są do obozu przejściowegoMiejsce tymczasowego przetrzymywania dużej liczby ludzi (np. jeńców, uchodźców) przed wysłaniem ich do miejsca docelowego (innego obozu, na roboty). Taki obóz Niemcy zorganizowali w Pruszkowie (Dulag 121). w Pruszkowie.

6 października rodzina Mirona staje do selekcji. Miron i Halina boją się rozdzielenia. Ostatecznie zostają załadowani do bydlęcych wagonów i wywiezieni do obozu jenieckiego w Łambinowicach (Lamsdorf) na Dolnym Śląsku. Tam spotykają jeńcówŻołnierz wzięty do niewoli przez nieprzyjaciela. W obozach przebywali jeńcy różnych narodowości, schwytani na różnych frontach wojny. różnych narodowości, którzy pomagają nowo przybyłym. Z Łambinowic więźniowie są rozsyłani na roboty.

Miron z ojcem trafiają do Opola. 11 listopada 1944 roku, po miesiącu pracy przy rozbudowie gazowni, udaje im się uciec. Przedostają się do Częstochowy, gdzie czeka na nich Swen z matką. Do ruin Warszawy Miron powróci dopiero w lutym 1945 roku.