Placówka - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja powieści rozgrywa się w dolinie rzeki Białki, gdzie swoje gospodarstwo prowadzi Józef Ślimak. Chłop żyje spokojnie z żoną Jagną i synami, Jędrkiem i Staśkiem, starając się powiększać majątek. Sytuacja zmienia się, gdy miejscowy dziedzicWłaściciel ziemski, przedstawiciel szlachty posiadający folwark i sprawujący nieformalną władzę we wsi. sprzedaje swój majątek, a na jego miejsce sprowadzają się niemieccy koloniściOsadnicy z państw niemieckich, którzy w XIX wieku masowo wykupywali polskie ziemie, wspierani przez zaborcę.. Obcokrajowcy, na czele z Hamerem, za wszelką cenę chcą wykupić wzgórze Ślimaka, by wybudować tam wiatrak. Gospodarz stanowczo odmawia, co staje się początkiem jego kłopotów. Niemcy systematycznie niszczą jego źródła dochodu, a lokalna gromada chłopska odwraca się od niego z zawiści.

Na rodzinę spadają kolejne tragedie. W czasie powodzi tonie młodszy syn Stasiek, a starszy Jędrek trafia do więzienia. Zrozpaczony Ślimak traci konie w wyniku kradzieży i w gniewie wyrzuca z domu parobka Maćka, który zamarza w lesie wraz z przygarniętym sierotą. W akcie zemsty matka dziecka, obłąkana Zośka, podpala gospodarstwo. Złamany chłop jest gotów sprzedać ziemię Niemcom, ale powstrzymuje go przed tym umierająca żona. Ostatecznie z pomocą przychodzi mu biedny Żyd Jojne oraz miejscowy proboszcz. Złodziejem koni okazuje się Polak, Jasiek Grzyb, a zniechęceni Niemcy opuszczają wieś. Ślimak żeni się ponownie i odbudowuje swoje życie na ocalonej ojcowiźnie.

Streszczenie szczegółowe

Spokojne życie i pierwsze interesy

Powieść rozpoczyna się od plastycznego opisu okolicy zamieszkanej przez Józefa Ślimaka i jego rodzinę: żonę Jagnę oraz synów Jędrka i Staśka. Spod pagórka wypływa źródło rzeki Białki. Krajobraz tworzy naturalny amfiteatr: na najniższym poziomie leży wieś, wyżej znajduje się dwór otoczony polami, a najwyżej piaszczyste grunty i sosnowy las. W północnej części doliny wznoszą się pojedyncze pagórki. Trzy z nich, w tym najwyższy z samotną sosną na szczycie, należą do Ślimaka.

Ślimak to chłop średniego wzrostu, o potężnych ramionach i spokojnej twarzy. Jego głównym celem jest powiększanie gospodarstwa. Ulegając namowom żony, po całonocnej pijatyce i targach kupuje trzecią krowę od sołtysa Grochowskiego. Planuje również wydzierżawić dwie morgiHistoryczna miara powierzchni ziemi, odpowiadająca w przybliżeniu obszarowi, jaki jeden człowiek mógł zaorać w ciągu dnia. łąki od dziedzica. Gdy ziemianin proponuje mu sprzedaż gruntu po bardzo niskiej cenie, pod warunkiem natychmiastowej decyzji, chłop waha się. Chce najpierw naradzić się z żoną, przez co wyjątkowa okazja przepada. Ostatecznie staje tylko na dzierżawie.

Wkrótce w okolicy pojawiają się inżynierowie przygotowujący teren pod budowę kolei żelaznejSymbol postępu technologicznego i rewolucji przemysłowej w XIX wieku, zmieniający tradycyjny krajobraz i gospodarkę.. Ślimak wykazuje się zmysłem do interesów. Gości ich u siebie i zostaje głównym dostawcą żywności. Skupuje tanio produkty w okolicznych wsiach i sprzedaje je budowniczym z zyskiem. Rodzina szybko się bogaci, co budzi zawiść lokalnego Żyda oraz reszty wsi.

Ku wieczorowi odwiózł inżynierom kupione przez nich zapasy i otrzymał nowe obstalunki; przy wytykaniu bowiem linii pracowało kilkunastu panów, którzy mianowali Ślimaka jeneralnym dostawcą. Więc sprzedawał im drób i nabiał, pieczywo i jarzyny po cenie oznaczonej przez inżynierów, sam skupując produkta we wsiach okolicznych i zarabiając grosz na groszu. Chłop podziwiał hojność nowych znajomych, a oni taniość produktów.

W tym samym czasie w chacie Ślimaków zjawia się bezdomna, nazywana „szaloną” Zośka. Zostawia tam swoje dwuletnie dziecko. Sierotą opiekuje się Maciej Owczarz - kulawy parobek Ślimaka. Mężczyzna, który wcześniej przepijał pieniądze, teraz traktuje znajdę jak własne dziecko, karmiąc je i śpiewając mu do snu.

Sprzedaż majątku i nadejście Niemców

Zimą wieś obiega elektryzująca wiadomość: dziedzic zamierza sprzedać swój majątek. Chłopi chcą wspólnie kupić ziemię, ale celowo wykluczają z planów Ślimaka. Mają mu za złe jego zyskowne interesy z inżynierami. Ślimak próbuje interweniować w karczmie Josela, wytykając Grzybowi i Łukasiakowi potajemne knowania, ale spotyka się z murem niechęci. Cała gromada odwraca się od niego, skazując go na ostracyzmSpołeczne wykluczenie i bojkot jednostki przez resztę grupy, w tym przypadku przez wiejską gromadę..

Gdy chłopi targują się z dziedzicem, do dworu przyjeżdża bogaty Żyd Hirszgold. Wywołuje ziemianina z trwającego właśnie kuligu i odkupuje cały majątek za wyższą stawkę. Sytuacja Ślimaka staje się skomplikowana, ponieważ dawne ziemie dworskie ze wszystkich stron otaczają jego gospodarstwo. Dziedzic przenosi się do Warszawy, a Hirszgold natychmiast sprowadza na miejsce niemieckich kolonistów.

Niemcy, na czele z Hamerem, są żywo zainteresowani wzgórzem Ślimaka. Hamer planuje wybudować tam wiatrak i młyn dla swojego syna Wilhelma. Proponuje chłopowi odkupienie ziemi, ale spotyka się ze stanowczą odmową. Ślimak powołuje się na tradycję i prawo własności:

- Pieniądze?... Ja za pieniądze nie sprzedam. To przecie moja ziemia. Siedzieliśmy tu z dziada, pradziada, jeszcze za czasu pańszczyznyPrzymusowa i darmowa praca chłopa na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za użytkowanie gruntu., i to się nazywała nasza zagroda. Później mój ojciec dostali ten grunt z ukazuUkaz uwłaszczeniowy z 1864 roku, na mocy którego car nadał polskim chłopom ziemię na własność. na własność i to jest opisane w komisji. (...) Zatem - jakim prawem wy chceta kupować mój grunt, kiedy on jest mój?... Mój własny, no?...

Ostracyzm i seria tragedii

Początkowo Ślimak nie przejmuje się niechęcią sąsiadów ani Niemców. Żyje w dostatku, śpi do późna i nadal zarabia na dostawach. Sytuacja zmienia się drastycznie, gdy rusza właściwa budowa kolei. Niemcy najmują się do pracy, a Hamer skutecznie blokuje Ślimakowi możliwość zatrudnienia przy torach. Chłop traci główne źródło dochodu. Nikt we wsi nie chce z nim handlować ani z nim rozmawiać.

W lipcu nadchodzi potężna burza. Woda przerywa groblę i zabiera część góry Ślimaka. Żywioł przynosi jednak znacznie gorszą tragedię - w zalanym dole tonie młodszy syn, Stasiek. Pogrzeb chłopca jest wstrząsającym przeżyciem. Ślimak, choć obwinia się w duchu o to, że nie ogrodził terenu, na zewnątrz zachowuje kamienną twarz. Zasłania ją sukmaną „jak rzymski senator”, nie chcąc pokazać łez przed nieprzychylną gromadą.

Tymczasem starszy syn, Jędrek, coraz częściej wymyka się do kolonistów. Pobiera nauki u niemieckiego bakałarzaPrzestarzałe określenie nauczyciela, często uczącego w wiejskiej szkółce początkowej., ale jego prawdziwym motywem jest fascynacja córką nauczyciela. Chłopak celowo myli litery, by dziewczyna pochylała się nad nim i poprawiała jego błędy.

Utrata dobytku i śmierć najbliższych

Sytuacja finansowa rodziny staje się beznadziejna. Ślimak musi sprzedać krowę i zwolnić służącą. Hamer ponawia propozycję kupna ziemi, a po kolejnej odmowie zakazuje Jędrkowi przychodzić na lekcje. Niedługo potem Jędrek wdaje się w bójkę z niemieckim rówieśnikiem. Koloniści wytaczają mu proces i młody Ślimak trafia do więzienia.

To jednak nie koniec nieszczęść. Nieznani sprawcy trują psa Ślimaków, a parobkowi Maćkowi podają środek nasenny. Pod osłoną nocy z zagrody znikają konie. Zrozpaczony i wściekły Ślimak obwinia o wszystko Owczarza. W napadzie szału wyrzuca go z domu razem z dzieckiem Zośki, grożąc mu śmiercią, jeśli wróci bez zwierząt.

Maciej próbuje wytropić złodziei. Błąka się po lesie na mrozie, aż w końcu opada z sił. Zamarza na śmierć, tuląc do siebie sierotę. Wieś natychmiast obarcza Ślimaka winą za tę tragedię. Wkrótce w chacie pojawia się obłąkana Zośka. Dowiedziawszy się o śmierci dziecka, w nocy podpala gospodarstwo Ślimaka. Pożar gaszą Niemcy - żaden z Polaków nie rusza na pomoc.

Ocalenie placówki

Złamany psychicznie, pozbawiony dobytku Ślimak w końcu się poddaje. Zgadza się sprzedać ziemię Niemcom. Obcokrajowcy przenoszą go wraz z ciężko chorą Jagną do budynku szkoły, planując rano sfinalizować transakcję u rejentaDawne określenie notariusza, urzędnika sporządzającego akty prawne, m.in. umowy kupna-sprzedaży ziemi.. W nocy jednak Jagna zmusza męża do powrotu na zgliszcza. W dramatycznej scenie wymusza na nim przysięgę:

- Stój tu, Judaszu!... - zawołała chwytając go za obie ręce. - Ty jeszcze myślisz sprzedać grunt? (...) Słuchaj - mówiła w gorączkowym rozdrażnieniu - ino sprzedasz, Pan Bóg przeklnie ciebie i chłopaka... Ten lód załamie się pod tobą, jak nie wyrzekniesz się diabelskich myśli... Ja po śmierci nie dam ci spokoju... Nigdy nie zaśniesz, bo choćbyś zasnął, wstanę z grobu i oczy będę ci odmykała...

Ślimak obiecuje nie sprzedawać ojcowizny. Nad ranem Jagna umiera. Wdowiec, pogrążony w całkowitej apatii, myśli już tylko o śmierci. Wtedy niespodziewanie z pomocą przychodzi mu biedny Żyd Jojne. Słysząc ryk nienapojonych krów, wchodzi do zagrody, oporządza zwierzęta, a następnie biegnie po pomoc do sołtysa i księdza. Proboszcz przyjeżdża na miejsce, łagodzi nastroje i obiecuje wsparcie ze strony polskich gospodarzy.

Wkrótce wychodzi na jaw prawda o kradzieży koni. Złodziejem okazuje się Jasiek Grzyb, syn bogatego polskiego rolnika. Hamerowie, widząc, że ostatecznie przegrali walkę o wzgórze, sprzedają swój folwarkDuże gospodarstwo rolne nastawione na masową produkcję zboża i hodowlę, należące do szlachty lub bogatych osadników. rodzinie Grzybów i opuszczają wieś. Ślimak powoli staje na nogi. Żeni się z siostrą Grzyba, a w zamian za jej posagMajątek wnoszony przez pannę młodą do małżeństwa, mający stanowić zabezpieczenie finansowe nowej rodziny. zobowiązuje się spłacić jej bratanka, Jaśka. Życie na ocalonej placówce wraca do normy.