Rozmowy z katem — streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja utworu rozgrywa się w mokotowskim więzieniuWięzienie przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, w czasach stalinowskich miejsce przetrzymywania i torturowania więźniów politycznych. w Warszawie, od 2 marca do 11 listopada 1949 roku. Kazimierz Moczarski, żołnierz AK, trafia do jednej celi z Jürgenem Stroopem, katem warszawskiego getta, oraz Gustawem Schielkem, niemieckim policjantem obyczajowym. Zamknięcie w ciasnym pomieszczeniu zmusza mężczyzn do codziennej egzystencji i rozmów. Moczarski, ukrywając swoją nienawiść, przyjmuje rolę chłodnego słuchacza i dziennikarza. Stroop chętnie opowiada o swoim dzieciństwie w Detmoldzie, wychowaniu w kulcie pruskiego dryluSurowa dyscyplina wojskowa i bezwzględne posłuszeństwo, charakterystyczne dla armii pruskiej. i ślepego posłuszeństwa. Wspomina walki w I wojnie światowej, wstąpienie do NSDAPNarodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników, partia faszystowska kierowana przez Adolfa Hitlera. i błyskawiczną karierę w strukturach SS.

Punktem kulminacyjnym jego opowieści jest szczegółowa, pozbawiona skrupułów relacja z pacyfikacjiZbrojne stłumienie buntu lub powstania, często połączone z masowymi represjami wobec ludności cywilnej. powstania w getcie warszawskim wiosną 1943 roku. Niemiecki generał z dumą opisuje mordowanie cywilów, niszczenie bunkrów i wysadzenie Wielkiej Synagogi. Schielke często wtrąca ironiczne komentarze, demaskując kłamstwa i megalomanięPrzesadne przekonanie o własnej wartości, potędze i wybitności. Stroopa. Moczarski analizuje psychikę zbrodniarza, próbując zrozumieć, jak przeciętny, strachliwy urzędnik zmienił się w bezwzględnego mordercę. Utwór kończy się pożegnaniem więźniów, gdy Moczarski zostaje przeniesiony do innej celi. Stroop ostatecznie staje przed polskim sądem, zostaje skazany na śmierć i stracony 6 marca 1952 roku.

Streszczenie szczegółowe

Dzieciństwo w cieniu pomnika i dyscypliny

Józef Stroop (imię Jürgen przyjął znacznie później) przychodzi na świat 26 września 1895 roku w miasteczku Detmold w Księstwie LippeHistoryczne państwo wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego, zlokalizowane w zachodnich Niemczech.. Jego charakter kształtuje surowa atmosfera rodzinnego domu. Ojciec, Konrad, pochodzący z chłopskiej rodziny policjant, wychowuje syna w absolutnym kulcie władzy i ślepym posłuszeństwie. Matka, ulubienica księcia Lippe, rządzi domem twardą ręką. Jej świat ogranicza się do prowadzenia gospodarstwa, plotek i niedzielnych mszy. Dzieciństwo Józefa jest sielskie, ale ubogie. Oszczędność matki rodzi w nim silne pragnienie dóbr materialnych – od najmłodszych lat marzy o wysokich, oficerskich butach.

Młody Stroop dorasta w cieniu pomnika Hermanna Cheruska, symbolu germańskiej potęgi. Z jednej strony fascynują go mundury i wojskowy rynsztunek, z drugiej – jest dzieckiem niezwykle strachliwym. Boi się biegać po kamieniach w rzece, a w szkole, ze strachu przed rygorystycznym nauczycielem, donosi na własnego kolegę. Edukację kończy na szkole podstawowej. Nie przejawia żadnych zdolności intelektualnych, nie zna ojczystej literatury. Moczarski ocenia go surowo:

Pojętny odbiorca antologii banałów, miał pogardę dla rówieśników o uzdolnieniach intelektualnych i skłonnościach do myśli humanistycznej.

Po szkole podejmuje pracę w inspektoracie katastralnym. Jako typ astenicznyBudowa ciała charakteryzująca się smukłością, wąskimi ramionami i słabym rozwojem tkanki mięśniowej. marzy o atletycznej sylwetce. Pociągają go centralne urzędy i siła fizyczna.

I wojna światowa i narodziny nazisty

Wybuch I wojny światowej daje Stroopowi szansę na realizację wojskowych ambicji. Zaciąga się na ochotnika do 55. pułku piechoty. Nienawidzi Francuzów, choć nawet w więziennej celi nie potrafi ukryć, że na froncie zachodnim paraliżował go strach. Zostaje ranny w łopatkę, co pozwala mu wrócić do rodzinnego miasta w glorii bohatera. Jako odznaczony kombatantOsoba, która brała bezpośredni udział w działaniach wojennych. zyskuje podziw dzieci i uwielbienie kobiet.

Wojna staje się dla niego instrumentem porachunków i sposobem na zdobywanie łupów. Mechanicznie przyswaja propagandowe hasła, twierdząc, że wojna to „selekcyjny zabieg biologiczny” dostępny tylko dla ludzi o „duszy rycerza”. Po zakończeniu konfliktu przebywa na terenach Polski, Litwy, Białorusi i Galicji. W Brzeżanach zakochuje się w miejscowej dziewczynie i planuje ślub. Rodzina wybija mu ten pomysł z głowy. Po latach Stroop uznaje to za słuszną decyzję – małżeństwo ze SłowiankąGrupa ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, w ideologii nazistowskiej uznawana za rasę niższą. dałoby mu dzieci-mieszańców, co zablokowałoby jego karierę w SSElitarna formacja paramilitarna w nazistowskich Niemczech, pełniąca rolę gwardii przybocznej Hitlera i głównego narzędzia terroru..

Wraca do Detmoldu z poczuciem krzywdy. Żeni się z córką pastora, kobietą z wyższych sfer. W domu wprowadza żelazną dyscyplinę, sprowadzając rolę żony do zasady „dzieci, kuchnia, kościół”. Sprzedaje cenną bibliotekę teścia, zupełnie nie rozumiejąc jej wartości. W 1932 roku wstępuje do NSDAP. Szybko staje się cennym nabytkiem partii – jest systematyczny, wierny i bezwzględny. Nie waha się używać terroru, bicia i podpaleń, by zapewnić hitlerowcom zwycięstwo w lokalnych wyborach.

Kariera w aparacie terroru

Awansuje na szefa policji w Lippe. Poznaje osobiście Adolfa HitleraPrzywódca III Rzeszy, twórca zbrodniczej ideologii narodowego socjalizmu. i Heinricha HimmleraJeden z głównych przywódców hitlerowskich Niemiec, szef SS i Gestapo, główny organizator Holokaustu., o których nawet w celi śmierci mówi z nabożną czcią. Dzięki wstawiennictwu Himmlera zostaje oficerem SS. W 1934 roku przenosi się do Munsteru. Tam jego żona rodzi pierworodnego syna, który umiera po kilku dniach. Stroop obwinia o to żonę. Wtedy też zmienia imię z Józef na Jürgen – brzmiące bardziej germańsko.

Stroop chłonie nazistowską propagandę. Mimo katolickiego wychowania, zaczyna głosić absurdalne tezy, że Jezus był pół-Nordykiem. Uczęszcza na szkolenia z teorii rasPseudonaukowa teoria dzieląca ludzi na rasy wyższe i niższe, stanowiąca fundament ideologii nazistowskiej.. Po wybuchu II wojny światowej trafia do Poznania, gdzie odpowiada za masowe egzekucje. Następnie służy w Rosji i na Ukrainie. Zawsze unika pierwszej linii frontu, znajdując wymówki, by nie uczestniczyć w bezpośredniej walce. Na ukraińskich stepach buduje autostradę rękami jeńców wojennych. Marzy, by po wojnie osiąść tam w dworku, hodować konie i wykorzystywać miejscową ludność jako tanią siłę roboczą.

Grossaktion – likwidacja warszawskiego getta

15 kwietnia 1943 roku rozkaz Himmlera wzywa Stroopa do Warszawy. Jego zadaniem jest ostateczna likwidacja getta. Generał traktuje to jako wielkie wyróżnienie i szansę na wykazanie się przed zwierzchnikami, zwłaszcza że jego poprzednik nie poradził sobie z oporem. Stroop podchodzi do masowego mordu jak do rutynowej pracy biurowej. Po całym dniu kierowania rzezią wraca do kwatery, bierze kąpiel i ze smakiem zjada ulubione knedle.

W celi opowiada o akcji z przerażającym entuzjazmem. Używa technicznego żargonu, chwali się liczbą zdobytych bunkrów. Zawyża straty żydowskie, a zaniża niemieckie, co doprowadza do furii Schielkego. Stroop podziwia konstrukcję pułapek i dzielność bojowników, zwłaszcza kobiet, ale jednocześnie każe je natychmiast rozstrzeliwać. Bawi go widok płonących ludzi wyskakujących z okien – jego żołnierze strzelają do nich jak do kaczek, nazywając ich „spadochroniarzami”.

Całą noc trwała ta zabawa.

Nie czuje żadnych wyrzutów sumienia. Łotewskiego żołnierza, który rozpłakał się na widok zbrodni, nazywa durniem i mięczakiem. Jest dumny, że walczy z wyszkolonymi „elitami syjonistycznymiRuch polityczny i społeczny dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie.”. Gdy Moczarski sugeruje, że powstańcy bronili ludzkiej godności, Stroop wybucha gniewem, krzycząc, że Żydzi nie mają honoru, bo nie są pełnymi ludźmi. Z dumą relacjonuje zdobycie głównej siedziby ŻOBKonspiracyjna organizacja zbrojna polskiego podziemia żydowskiego, walcząca w powstaniu w getcie warszawskim. 8 maja. Finałem „Grossaktion” jest wysadzenie Wielkiej SynagogiNajwiększa synagoga w Warszawie, wysadzona w powietrze przez Niemców 16 maja 1943 roku na znak stłumienia powstania w getcie. przy ulicy Tłomackie, co generał nazywa pięknym widowiskiem i alegoriąMotyw w literaturze lub sztuce, który poza znaczeniem dosłownym ma ukryty, jednoznaczny sens przenośny. triumfu III Rzeszy. Ruiny getta służą później jako miejsce egzekucji więźniów PawiakaGłówne więzienie śledcze Gestapo w okupowanej Warszawie, miejsce kaźni tysięcy Polaków..

Upadek, proces i współwięźniowie

Po zniszczeniu Warszawy Stroop trafia do Grecji, a potem do Wiesbaden. Żyje w luksusie, kolekcjonuje porcelanę, a jego ośmioletni syn w mundurze esesmana pilnuje ogrodników. Generał zajmuje się likwidacją dywersantów i amerykańskich lotników. Surowo potępia pucz generałówNieudany zamach na Adolfa Hitlera przeprowadzony 20 lipca 1944 roku przez grupę wyższych oficerów Wehrmachtu., uznając spiskowców za zdrajców. Sam na polecenie Himmlera pozoruje samobójstwo generała von Klugego. Do końca wierzy w zwycięstwo Rzeszy. Po wojnie zostaje skazany przez Amerykanów na śmierć za mordowanie lotników. Tłumaczy się wyłącznie wykonywaniem rozkazów.

W celi mokotowskiej towarzyszy mu Gustaw Schielke. To były zawodowy podoficer policji obyczajowejWydział policji zajmujący się zwalczaniem przestępczości związanej z prostytucją, pornografią i handlem ludźmi. z Hanoweru. W więziennej hierarchii przejmuje rolę służącego Stroopa – myje jego miskę i sprząta. Jednocześnie pełni funkcję swoistego Sancho PansyPostać z powieści Cervantesa, giermek Don Kichota, symbolizujący zdrowy rozsądek i trzeźwe spojrzenie na rzeczywistość.. Kpi z generała, demaskuje jego kłamstwa i rasistowskie komunały. Schielke wstąpił do partii z przymusu, by nie stracić pracy. Szanuje władzę, ale nienawidzi partyjnych bonzów z SAOddziały szturmowe NSDAP, bojówki partyjne odgrywające kluczową rolę w dojściu Hitlera do władzy. i SS. Obnaża prawdę o zbrodniach SelbstschutzuNiemiecka organizacja paramilitarna działająca na ziemiach polskich, odpowiedzialna za masowe mordy na polskiej inteligencji w 1939 roku. w Poznańskiem i irytuje się, gdy Stroop fałszuje statystyki ofiar. W przeciwieństwie do generała, Schielke traktuje wojnę jako zło konieczne i nie wierzy w propagandę.

Kazimierz Moczarski, autor i narrator, musi znosić obecność mordercy swojego narodu. Zamknięcie z wrogiem to wyrafinowana tortura psychiczna zastosowana przez komunistycznych śledczych. Moczarski zachowuje jednak zimną krew. Buduje zaufanie Stroopa, zapewniając, że nie będzie zeznawał na jego procesie. Słucha, porządkuje fakty i notuje w pamięci każdy szczegół. Czasem traci panowanie nad sobą, słysząc kłamstwa o getcie, ale szybko łagodzi napięcia. Więźniowie muszą wspólnie egzystować – ogrzewają się nawzajem w zimne dni i łączą w konspiracjiTajna działalność skierowana przeciwko panującej władzy lub okupantowi. przeciwko strażnikom.

Podczas procesu w Warszawie w 1951 roku Stroop nie przyznaje się do winy. Powtarza jak maszyna: „Nie zastanawiałem się. Otrzymałem po prostu taki rozkaz”. Zostaje skazany na śmierć. Wyrok przez powieszenie wykonano 6 marca 1952 roku.