Motyw carpe diem

Motyw w skrócie

Carpe diemŁacińska sentencja z pieśni Horacego, oznaczająca dosłownie „chwytaj dzień”. to wezwanie do życia pełnią chwili, bez odkładania marzeń na bliżej nieokreśloną przyszłość. W powieści N.H. Kleinbaum zasada ta trafia do chłopców uwięzionych w sztywnym gorsecie Akademii Welton. W tej elitarnej szkole liczy się wyłącznie dyscyplina, tradycja i presja wyników.

John Keating, nowy nauczyciel angielskiego, wypowiada te słowa podczas pierwszej lekcji w bardzo niecodzienny sposób. Prowadzi uczniów do gabloty ze zdjęciami dawnych wychowanków szkoły, dziś już martwych. Szepcze, że tamci chłopcy tak samo czuli się niepokonani, a teraz są jedynie nawozem dla kwiatów.

W ujęciu Keatinga chwytanie dnia nie oznacza naiwnego hedonizmuPogląd filozoficzny uznający przyjemność za najwyższe dobro i cel życia.. To filozofia odpowiedzialnego wyboru własnej drogi i przeciwieństwo życia według cudzego scenariusza.

Jak motyw się przejawia?

Neil Perry i marzenie o teatrze

Neil znajduje w horacjańskiej maksymie usprawiedliwienie dla pragnienia, które tłumił latami. Jego ojciec zaplanował mu karierę medyczną, jednak chłopak potajemnie zgłasza się na przesłuchanie do szkolnej inscenizacji komedii Szekspira i otrzymuje rolę Puka. Na scenie ożywa w sposób, jakiego nigdy nie widać u niego podczas lekcji czy przy kolacji z rodzicami.

Pan Perry zjawia się na spektaklu, w drodze powrotnej do domu milczy lodowato, a następnego dnia oznajmia synowi przeniesienie do szkoły wojskowejW powieści to Brasker, rygorystyczna placówka mająca wybić Neilowi z głowy aktorstwo.. W nocy Neil zakłada koronę z liści, będącą rekwizytem ze spektaklu, i strzela do siebie w gabinecie ojca. Jego tragedia udowadnia, że chwytanie dnia bez możliwości faktycznego wyboru staje się śmiertelną pułapką.

Knox Overstreet i miłość jako odwaga

Knox zakochuje się w Chris Noel, dziewczynie należącej do innego chłopaka. Zamiast wycofać się zgodnie z towarzyskim savoir-vivre'emZnajomość obowiązujących zwyczajów, form towarzyskich i reguł grzeczności., decyduje się działać. Jego wdrożenie nauk Keatinga jest najbardziej dosłowne i bezpośrednie.

Chłopak idzie na lekcje do publicznej szkoły Chris, czyta jej na głos wiersz i ryzykuje fizyczną konfrontacją z zazdrosnym partnerem. Nie ma żadnej gwarancji powodzenia. Kiedy dziewczyna w końcu zgadza się z nim porozmawiać, ważniejszy od jej odpowiedzi staje się fakt, że Knox nie pozwolił strachowi decydować za siebie.

Todd Anderson i wiersz wydarty z ciszy

Todd przez większość powieści chowa się za własną nieśmiałością jak za murem. Podczas lekcji zostaje wywołany do tablicy i zmuszony do improwizacji. Nauczyciel zasłania mu oczy, każe wirować i wykrzyczeć pierwsze skojarzenie z myślą o poezji.

Z ust chłopaka wyłania się spójny, poruszający obraz poetycki. Dla Todda carpe diem nie jest gestem dramatycznym ani buntem przeciwko rodzicom. To przełamanie wewnętrznej blokady i odkrycie własnego głosu, co pokazuje, że chwytanie dnia może przybrać formę bardzo intymnej walki z samym sobą.

Funkcja motywu

W strukturze powieści idea chwytania dnia pełni rolę soczewki skupiającej wszystkie wątki. N.H. Kleinbaum nie traktuje tej filozofii jako prostej recepty na szczęście. Zestawia ją z brutalną rzeczywistością instytucji, wygórowanych oczekiwań i ról społecznych, aby pokazać koszty życia według własnych zasad.

Nauczyciel literatury nie dyktuje wychowankom, co mają robić ze swoim czasem. Daje im narzędzie krytycznego myślenia i odsyła do poszukiwania indywidualnych ścieżek. Zaszczepia im odwagę do zadawania pytań o własną tożsamość.

Końcowa scena, w której młodzi ludzie wstają na ławkach i wypowiadają słowa

O captain, my captainTytuł wiersza Walta Whitmana napisanego po śmierci Abrahama Lincolna.