Ziemia planeta ludzi - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Książka to zbiór wspomnień i esejów opartych na doświadczeniach lotniczych autora z lat 20. i 30. XX wieku. Saint-Exupéry opisuje początki swojej pracy na trasie Tuluza–Dakar. Przedstawia sylwetki wybitnych pilotów, takich jak Henri Guillaumet i Jean Mermoz, którzy ryzykowali życie, wytyczając nowe szlaki powietrzne. Ukazuje samolot nie jako cel sam w sobie, ale jako narzędzie pozwalające spojrzeć na Ziemię z nowej perspektywy. Znaczna część utworu rozgrywa się na afrykańskiej pustyni, gdzie autor spędził trzy lata jako kierownik lotniska. Opisuje tam spotkania z koczowniczymi plemionami oraz wykupienie z niewoli czarnoskórego Barka. Punktem kulminacyjnym jest dramatyczny wypadek lotniczy Saint-Exupéry'ego i jego mechanika Prévota. Mężczyźni rozbijają się na pustyni i przez kilka dni wędrują bez wody, doświadczając halucynacji. W ostatniej chwili ratuje ich przejeżdżający na wielbłądzie Beduin. Utwór kończy się filozoficznymi rozważaniami o naturze ludzkiej, braterstwie i odpowiedzialności za innych. Autor dochodzi do wniosku, że prawdziwe człowieczeństwo rodzi się w działaniu i poświęceniu.

Streszczenie szczegółowe

Utwór otwiera dedykacja dla Henriego Guillaumeta, przyjaciela autora i jednego z bohaterów dzieła. Krótki wstęp skupia się na odwiecznej walce człowieka z naturą. To właśnie zmagania z żywiołem kształtują charakter. Jak pisze autor:

Mierząc się z przeszkodą człowiek poznaje siebie.

I. Linia

Akcja pierwszej opowieści rozpoczyna się w 1926 roku. Saint-Exupéry przygotowuje się do swojego dziewiczego lotu na linii Tuluza – Dakar dla Towarzystwa LatécoèreFrancuskie linie lotnicze, pionierzy lotów pocztowych do Afryki i Ameryki Południowej.. Wspomina starszych pilotów, którzy zginęli, wykonując ten niebezpieczny zawód. Ci, którzy nie wracali z trasy, zyskiwali wieczny szacunek kolegów.

Wieczór przed startem młody pilot prosi o rady doświadczonego Guillaumeta. Ten zaznacza na jego mapie obiekty pozornie błahe, ale decydujące o przetrwaniu: pojedyncze drzewa, strumyk, stado baranów czy farmę gościnnego małżeństwa. Dzięki tym wskazówkom przerażające góry Hiszpanii stają się dla bohatera oswojoną krainą.

Saint-Exupéry przywołuje postać Mermoza. Ten wybitny lotnik przeżył chwile grozy nad południowym Atlantykiem, gdy jego maszyna wpadła w Czarny Kocioł – potężne trąby wodne tworzące barierę nie do pokonania. Mermoz wyrwał się z pułapki, a po lądowaniu ze zdziwieniem odkrył, że wcale nie czuł strachu.

Narrator dzieli się również własnym doświadczeniem. Lecąc nad Saharą z radiotelegrafistą Nérim, zorientowali się, że otrzymali błędne dane radiogoniometryczneZwiązane z określaniem kierunku fal radiowych, używane do nawigacji.. Zdani wyłącznie na gwiazdy, czekali na wyczerpanie paliwa. Nagle otrzymali reprymendę za zbyt bliski przelot nad hangarami w Casablance. Nawiązali łączność, a wiadomość z Tuluzy potwierdziła, że mają dość benzyny, by dotrzeć do CisnerosMiasto w Saharze Zachodniej, ważny punkt na trasie pocztowej do Dakaru..

Część pierwszą zamyka refleksja o relacji pilota z naturą. Maszyna nie odcina człowieka od żywiołów. Przeciwnie – rzuca go w sam środek trybunału burzliwego nieba, gdzie walczy o ładunek pocztowy z górą, morzem i burzą.

II. Koledzy

Ten fragment to hołd dla przyjaciół autora. Mermoz, pionier lotów nad Saharą, po awaryjnym lądowaniu został pojmany przez MaurówKoczownicze plemiona muzułmańskie zamieszkujące tereny północno-zachodniej Afryki.. Po dwóch tygodniach niewoli odzyskał wolność i wrócił na trasę. Później jako pierwszy wytyczył szlak nad AndamiNajdłuższy łańcuch górski na Ziemi, niezwykle trudny do pokonania dla wczesnego lotnictwa. na linii Buenos Aires – Santiago. Góry Ameryki Południowej wymagały najwyższego kunsztu. Po opanowaniu tej trasy Mermoz przekazał ją Guillaumetowi, a sam zajął się lotami nad Atlantykiem. Po dwunastu latach służby nadał krótki komunikat o wyłączeniu prawego silnika. Słuch o nim zaginął na zawsze.

Saint-Exupéry opisuje solidarność braci lotniczej. Piloci są rozrzuceni po świecie jak samotni wartownicy, ale łączy ich niewidzialna więź. Dowodzi tego akcja ratunkowa na pustyni Rio de OroHistoryczna nazwa południowej Sahary Zachodniej, kontrolowanej niegdyś przez Hiszpanię.. Awarii uległ tam samolot Riguelle'a. Maszyna niosącego mu pomoc Bourgata również się zepsuła. Obu uratował Saint-Exupéry. Trójka lotników spędziła noc pod gołym niebem, śpiewając i żartując, choć wiedzieli, że w mroku czają się wrodzy wojownicy, którzy rok wcześniej zamordowali ich kolegów.

Kolejna opowieść dotyczy samego Guillaumeta. Pilot rozbił się w Andach. Poszukiwania trwały siedem dni. Gdy wszyscy stracili nadzieję, wycieńczony Guillaumet odnalazł ratowników. Przetrwał marsz w nieludzkich warunkach tylko dzięki myśli o żonie, dla której był jedynym żywicielem. Saint-Exupéry nazywa taką postawę najwyższą formą odpowiedzialności. Odnaleziony przyjaciel wyznał z dumą:

Tego, co zrobiłem, możesz mi wierzyć, nie zrobiłoby nigdy żadne zwierzę.

III. Samolot

Autor analizuje relację między postępem cywilizacyjnym a człowiekiem. Technika ma służyć ludziom, a nie ich zniewalać. Saint-Exupéry krytykuje współczesny pęd za rekordami. Ludzie zachowują się jak młodzi barbarzyńcy olśnieni nowymi zabawkami. Zapominają o celu lotu, skupiając się na samej maszynie. Tymczasem samolot to tylko narzędzie. Takie samo jak pług.

IV. Samolot i planeta

Dzięki lotnictwu ludzkość odkryła świat na nowo. Samolot to cudowne narzędzie analizy. Z lotu ptaka widać wyraźnie, jak zmienia się Ziemia. Z tej perspektywy ujawnia się też smutna prawda: człowiek jako jedyne stworzenie dąży do samotności i odgradza się od innych murem.

V. Oaza

Akcja przenosi się do Argentyny, w okolice Concordii. Po awaryjnym lądowaniu na łące Saint-Exupéry trafia do domu przypominającego zamek. Zostaje ugoszczony przez tajemnicze małżeństwo. Największe wrażenie robią na nim dwie dzikie, pełne wigoru córki gospodarzy. Dziewczyny postanawiają sprawdzić odwagę gościa. Podczas kolacji informują go spokojnie, że pod stołem znajduje się gniazdo żmij. Węże wracają tam co noc z polowania. Chwilę wcześniej pilot faktycznie usłyszał cichy syk w pobliżu swoich nóg.

VI. Na pustyni

Rozdział stanowi głębokie studium pustyni. Narrator spędził trzy lata w hiszpańskim porcie Cap JubyPrzylądek w południowym Maroku, gdzie znajdowało się hiszpańskie lotnisko i fort.. Piaski nauczyły go samotności. Zrozumiał tam, że wyjście na pustynię to nie szukanie oazy, ale wyznawanie studni niczym religii.

Wspomina przymusowe lądowanie z Riguellem i Guillaumetem. Dotarli do odciętego od świata fortu Nouakchott. Stary sierżant i piętnastu SenegalczykówŻołnierze z francuskich kolonii w Afryce Zachodniej, służący w armii kolonialnej. przyjęli ich jak wysłanników nieba. Goście pojawiali się tam zaledwie raz na pół roku. Innym razem pilot odwiedził Port-ÉtienneObecnie Nawazibu, miasto w Mauretanii, dawniej ważny francuski port.. Zarządca tamtejszego fortu z dumą prezentował swój ogród – trzy wątłe listki wyhodowane w skrzyni z francuską ziemią. Pielęgnowano je jak najdroższe klejnoty.

Saint-Exupéry opisuje spotkania z koczownikami. Maurowie przychodzili do fortów po cukier i herbatę. Czasem piloci zabierali ich na pokład samolotu. Po wizycie we Francji koczownicy płakali na widok drzew. W namiotach opowiadali o krainie pełnej słodkiej wody i zieleni. Byli przekonani, że Bóg Francuzów jest znacznie hojniejszy niż ich własny.

Pustynia rodzi skrajne postawy. El Mamun poprosił Francuzów o schronienie, ale wkrótce zamordował strażników, ukradł wielbłądy i uciekł. Kierował nim paniczny strach przed AllachemW islamie jedyny Bóg, stwórca i pan wszechświata.. Wierzył, że bratając się z chrześcijanami, ściągnął na siebie gniew stwórcy.

Zupełnie inną postacią jest Bark, niewolnik z MarakeszuJedno z największych miast w Maroku, dawny ośrodek handlu niewolnikami.. Co wieczór błagał pilota o wywiezienie z pustyni. W ojczyźnie był wolnym poganiaczem bydła, miał rodzinę. Imię Bark nadali mu Arabowie – tak nazywali każdego niewolnika. Wiedział, że gdy opadnie z sił, panowie zostawią go na piasku na pewną śmierć. Saint-Exupéry zorganizował zbiórkę i wykupił mężczyznę. W drodze powrotnej do domu wolny już Bark kupował prezenty i rozdawał je napotkanym dzieciom. Chciał znów poczuć się człowiekiem związanym z innymi ludźmi.

VII. W sercu pustyni

Lot nad Morzem Śródziemnym w maszynie typu SimounTyp francuskiego samolotu turystycznego i pocztowego, którym leciał autor. od początku przebiega w trudnych warunkach. Saint-Exupéry'emu towarzyszy mechanik Andrzej Prévot. Zmierzają do Kairu. Nagle pilot zbacza z trasy i z potężną siłą uderza podwoziem o ziemię.

Cudem unikają eksplozji. Wyskakują przez wyrwane okno. Znajdują się w samym sercu Pustyni LibijskiejPółnocno-wschodnia część Sahary, jeden z najbardziej suchych obszarów na Ziemi.. Mają trochę kawy, winogron i pomarańczy, ale ani kropli wody. Szukają oazy, jednak bezskutecznie. Wiedzą, że ruszyła akcja ratunkowa, ale obszar poszukiwań jest ogromny. Zbierają ze skrzydeł wraku rosę zmieszaną z olejem i farbą, by zwilżyć spierzchnięte usta. Myślą tylko o pozostawionych rodzinach.

Pustynia Libijska jest znacznie suchsza niż Sahara. Czas przeżycia bez wody drastycznie się kurczy. Saint-Exupéry wyrusza na zwiady. Słońce wywołuje mirażeZjawiska optyczne powstające na pustyni, tworzące złudne obrazy np. wody.. Widzi miasta i Arabów rozmawiających z Prévotem. Próby picia rosy zebranej ze spadochronu kończą się wymiotami. Mechanik czołga się w stronę wyimaginowanego jeziora. Pilot pisze list pożegnalny do bliskich.

Sytuacja staje się beznadziejna. Wycieńczeni mężczyźni pokonują pieszo blisko osiemdziesiąt kilometrów. Nagle zauważają ślady na piasku. W ostatniej chwili ratuje ich przejeżdżający Beduin.

VIII. Ludzie

Ostatnia część to filozoficzne podsumowanie. Saint-Exupéry definiuje człowieczeństwo jako ciągłe przekraczanie samego siebie. Prawda nie jest suchym faktem do udowodnienia. Prawdą człowieka jest to, co pozwala mu w pełni rozwinąć swój potencjał i wyzwala w nim ukrytego władcę.

Narrator wspomina pobyt w Hiszpanii podczas wojny domowejKonflikt zbrojny w Hiszpanii w latach 1936–1939 między rządem republiki a nacjonalistami.. Widział tam młodych żołnierzy idących na pewną śmierć podczas szturmu na ufortyfikowane domy. Przed atakiem oddawali się dziecinnym zabawom, by choć na chwilę przedłużyć normalne życie.

Przywołuje też historię pewnego księgowego z Barcelony. Mężczyzna ten początkowo ignorował polityczny rozłam w kraju. Dopiero wieść o śmierci znajomego w bitwie pod Malagą sprawiła, że porzucił biurko i chwycił za broń. Autor tłumaczy to zjawisko prawami natury. Gdy dzikie kaczki lecą w kluczu, domowe ptaki na podwórku zaczynają nerwowo trzepotać skrzydłami. Budzi się w nich zapomniany instynkt. Podobnie człowiek w obliczu wielkich wydarzeń odrzuca rutynę i staje się częścią czegoś większego.

Prawdziwa miłość koleżeńska nie polega na patrzeniu na siebie nawzajem, ale na wspólnym patrzeniu w tym samym kierunku. Kolegami są ci, którzy związani jedną liną wspinają się na ten sam szczyt. Saint-Exupéry wyciąga ostateczne wnioski: ludzie pod każdą szerokością geograficzną są tacy sami. Wojna to zawsze klęska człowieczeństwa. Sens życia odnajdujemy dopiero wtedy, gdy uświadomimy sobie własną rolę w świecie.

Książkę zamyka polski akcent. Podczas podróży pociągiem autor obserwuje polskich robotników wydalonych z Francji. Wpatruje się w twarze nędzarzy. Jego uwagę przykuwają dzieci. Nazywa je małymi MozartamiNawiązanie do Wolfganga Amadeusza Mozarta, genialnego kompozytora, symbolu utraconego potencjału.. Zamiast rozwijać talenty, trafią pod walce fabrycznych maszyn, a ich największą rozrywką będzie tania muzyka w zadymionej karczmie. Dzieło wieńczy potężna konkluzja:

Tylko DuchW filozofii autora pierwiastek duchowy, który nadaje sens życiu i odróżnia nas od zwierząt., jeśli tchnie na glinę, może stworzyć Człowieka.