Madame - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja powieści toczy się w Warszawie pod koniec lat sześćdziesiątych. Główny bohater i zarazem narrator to inteligentny, zbuntowany uczeń klasy maturalnej, który dusi się w opresyjnej rzeczywistości państwa komunistycznego. Jego szkolne inicjatywy, takie jak założenie zespołu jazzowego czy kółka teatralnego, są szybko tłumione przez system. Monotonię przerywa pojawienie się nowej dyrektorki – trzydziestoletniej nauczycielki języka francuskiego, nazywanej przez uczniów Madame. Kobieta jest piękna, chłodna, elegancka i całkowicie odstaje od siermiężnego otoczenia. Chłopak zakochuje się w niej i postanawia za wszelką cenę zwrócić na siebie jej uwagę. Wykorzystuje do tego swoją biegłą znajomość francuskiego oraz literatury. Zaczyna śledzić nauczycielkę i odkrywa fascynujące fakty z jej przeszłości, w tym zagraniczne pochodzenie i temat pracy magisterskiej. Między uczniem a dyrektorką wywiązuje się subtelna, intelektualna gra, pełna literackich aluzji. Kulminacją ich relacji jest taniec na balu maturalnym i szczera rozmowa o przyszłości. Ostatecznie ich drogi się rozchodzą: chłopak idzie na studia, a Madame wyjeżdża na stałe do Francji. Po latach narrator otrzymuje od niej z zagranicy symboliczny prezent – wieczne pióro, które staje się dla niego zachętą do podjęcia literackiej walki z systemem.

Streszczenie szczegółowe

Bunt w szarej rzeczywistości

Główny bohater i narrator powieści to niespełna osiemnastoletni uczeń klasy maturalnej jednego z żoliborskich liceów. Zbliża się egzamin dojrzałości, ale chłopak myślami jest zupełnie gdzie indziej. Jako bystry obserwator PRL-uOficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, charakteryzującego się ustrojem socjalistycznym i zależnością od ZSRR., czuje głęboką odrazę do otaczającej go rzeczywistości. Dusi się w świecie zdominowanym przez cenzurę, donosicielstwo i wszechobecną bylejakość. Z niesmakiem patrzy na lata sześćdziesiąte.

Przez wiele lat nie opuszczało mnie wrażenie, że urodziłem się za późno(…) Czas był gorący i zły. Gorący, bo wiele się działo i stało w moim życiu; zły, bo zaborcza władza, po latach względnego umiaru w nękaniu obywateli i rujnowaniu kraju, znów pokazała kły i plugawe oblicze.

Ucieczką od beznadziei staje się dla niego sztuka. Słucha Radia Wolna EuropaRozgłośnia radiowa nadająca z Zachodu, dostarczająca Polakom nieocenzurowanych informacji w czasach komunizmu. i pochłania klasykę literatury. Szkoła jawi mu się jako siedlisko konformizmu. Próbuje przełamać ten impas, zakładając zespół muzyczny Modern Jazz Quartet. Inicjatywa szybko zostaje jednak zablokowana przez radę pedagogiczną. Podobny los spotyka szkolny zespół teatralny. System nie toleruje indywidualizmu.

Królowa Śniegu wkracza do akcji

Monotonię szkolnych dni przerywa pojawienie się nowej dyrektorki. To tytułowa Madame – trzydziestoletnia nauczycielka języka francuskiego. Kobieta jest zjawiskiem. Piękna, tajemnicza, zawsze elegancka, pachnąca luksusowymi perfumami. Całkowicie odstaje od szarych garsonek innych nauczycielek. Uczniowie czują przed nią respekt, a dla wielu staje się wręcz postrachem – istną Królową Śniegu.

Dla narratora romanistka staje się uosobieniem ideału po jednej, konkretnej lekcji. Madame prowadzi brawurowe zajęcia poświęcone Popiołom Stefana Żeromskiego. Jej intelekt, sposób wysławiania się i chłód fascynują chłopaka. Postanawia za wszelką cenę zbliżyć się do niedostępnej dyrektorki.

Prywatne śledztwo i intelektualna gra

Bohater ma asa w rękawie: świetnie zna język francuski. Zaczyna czytać w oryginale dzieła literatury romańskiejW tym kontekście: literatura kręgu języka francuskiego, do której bohater odwołuje się, by zaimponować nauczycielce., by móc swobodnie cytować je na lekcjach. Pisze erudycyjny esej Pieśń Wodnika i Panny, w którym analizuje znaki zodiaku pod kątem symboliki męskości i żeńskości. Celowo naraża się na zajęciach, by zostać z nauczycielką po dzwonku. Posuwa się nawet do śledzenia Madame na ulicach Warszawy, by poznać jej adres.

Swoją fascynację ukrywa przed całym światem. Nawet matka nie wie o jego obsesji. Chłopak traktuje każdą rozmowę z dyrektorką jak szachową partię. Dobiera słowa, rzuca aluzje. Madame pozostaje jednak oschła i zdystansowana, co tylko podsyca jego determinację.

Aby wejść w jej świat, maturzysta zaczyna bywać tam, gdzie ona. Chodzi na wernisaże organizowane przez Ambasadę Francuską. Zdobywa trudne do zdobycia wejściówki na wystawę grafik Pabla Picassa w warszawskiej „Zachęcie”. Pojawia się na premierze francuskiego filmu Kobieta i mężczyzna Claude’a Lelouche’a.

Odkrywanie kart

Wysiłek przynosi efekty. Chłopak zdobywa kolejne informacje z życiorysu dyrektorki. Dowiaduje się, że ma na drugie imię Wiktoria. Urodziła się 27 stycznia 1935 roku w Alpach. Jako dziecko tułała się z rodzicami po Hiszpanii i Francji, ocierając się o dramat hiszpańskiej wojny domowejKonflikt zbrojny w latach 1936–1939 między rządem Republiki Hiszpańskiej a prawicowymi rebeliantami pod wodzą generała Franco.. Narrator dociera nawet do archiwów Uniwersytetu Warszawskiego. Odkrywa, że Madame napisała świetnie ocenioną pracę magisterską o twórczości Simone de BeauvoirFrancuska pisarka i filozofka egzystencjalna, ikona feminizmu, autorka słynnej "Drugiej płci"..

Z czasem lodowaty dystans nauczycielki zaczyna topnieć. Pojawiają się drobne gesty sympatii. Gdy chłopak kaleczy dłoń na zajęciach technicznych, Madame osobiście i troskliwie opatruje mu ranę. Prowadzą fascynującą rozmowę w gabinecie dyrektorskim, przerzucając się cytatami z Fedry Racine’aWybitny francuski dramaturg z epoki klasycyzmu, autor tragedii opartych na motywach antycznych..

Przełomem jest bal maturalny. To wtedy Madame sama prosi chłopca do tańca. Zgadza się również, by odprowadził ją do domu. Podczas tego spaceru bohater po raz pierwszy otwiera się przed nią. Zdradza swoje plany: zamierza studiować romanistykę, a w przyszłości zostać pisarzem.

Rozstanie i symboliczny finał

Ich drogi ostatecznie się rozchodzą. Bohater rozpoczyna studia, a Madame wyjeżdża na staż do Francji, z którego już nie wraca. Po obronie tytułu magistra filologii romańskiej, narrator wraca do swojego dawnego liceum na praktyki nauczycielskie. Odkrywa, że legenda o jego rzekomym romansie z dyrektorką wciąż żyje wśród uczniów. Zamiast ją dementować, podsyca plotki, opowiadając zmyśloną historię o ich wspólnym wyjeździe do Szwajcarii.

Prawdziwa niespodzianka przychodzi jednak pocztą. Dzień po swoich urodzinach narrator otrzymuje paczkę z Francji. W środku znajduje pocztówkę z widokiem na Mont BlancNajwyższy szczyt Alp i Europy, leżący na granicy francusko-włoskiej. W powieści nazwa ta ma wymiar symboliczny. oraz luksusowe wieczne pióro tej samej marki. To dowód, że Madame doskonale pamiętała o jego urodzinach. Pióro staje się symbolem – orężem, którym przyszły pisarz ma walczyć z opresyjnym systemem i cenzurą.

Powieść zamyka Postscriptum, opatrzone datą 10 września 1983 roku. Bohater, już jako dojrzały mężczyzna, wyznaje, że napisał w ukryciu swoją debiutancką powieść. Oparł ją na ocalałym z rewizji dzienniku z czasów szkolnych. Rękopis zamierza przekazać zaufanej osobie, by mógł zostać wydany na Zachodzie.