Opracowanie

Nasza szkapa - streszczenie krótkie i szczegółowe

Nowela „Nasza szkapa” opowiada o dramatycznych losach ubogiej warszawskiej rodziny Mostowiaków, która z powodu biedy musi wyprzedawać cały swój majątek. Historia kończy się śmiercią chorej matki i tragicznym pogrzebem, podczas którego dzieci nie rozumieją powagi sytuacji. Głównym motywem utworu jest ogromna miłość chłopców do tytułowego konia, kontrastująca z dramatem dorosłych.

Autor: Emila Dudkiewicz Czas czytania: 13 min
Spis treści
  1. Streszczenie w pigułce
  2. Nasza szkapa — bohaterowie
  3. Nasza szkapa — geneza
  4. Znaczenie tytułu
  5. Nasza szkapa — problematyka
  6. Nasza szkapa — kompozycja, narracja i język
  7. Streszczenie szczegółowe
  8. Nasza szkapa — najczęściej zadawane pytania
Dobrze wiedzieć
Nowela to krótki utwór literacki. Ma prostą fabułę, mało bohaterów i wyraźny punkt kulminacyjny na samym końcu.

Streszczenie w pigułce

Filip Mostowiak traci dobrze płatną pracę przy przewozie żwiruGruby piasek z drobnymi kamykami, używany w budownictwie.. Rodzina popada w skrajną biedę. Matka chłopców, Anulka, ciężko choruje. Potrzebuje lekarstw oraz lepszego jedzenia. Aby zdobyć pieniądze, ojciec zaczyna wyprzedawać domowe sprzęty. Najpierw pod młotek idzie łóżko synów: Felka, Wicka i Piotrusia. Potem znikają kolejne rzeczy: szafa, krzesła, a nawet ukochana harmonijka ojca. Dzieci początkowo traktują te zmiany jak świetną zabawę. Cieszą się ze spania na podłodze. Nie rozumieją, że ich matka umiera. W końcu ojciec musi sprzedać to, co chłopcy kochają najbardziej – starą szkapę. Kupuje ją dorożkarz Łukasz Smolik. Niedługo potem Anulka umiera. W dniu pogrzebu Smolik przyjeżdża po trumnę wozem ciągniętym przez dawną szkapę Mostowiaków. Chłopcy są tak zachwyceni widokiem zwierzęcia, że zupełnie ignorują pogrzeb własnej matki. Idą za koniem, nie zwracając uwagi na zakopywaną trumnę.

Nasza szkapa — bohaterowie

Filip Mostowiak

Jest ojcem rodziny Mostowiaków. Stracił pracę i musi sprzedawać rzeczy, by ratować chorą żonę.

Anulka

Jest matką chłopców i żoną Filipa. Ciężko choruje, a jej leczenie jest powodem biedy rodziny.

Felek

Jest jednym z synów Mostowiaków. Razem z braćmi początkowo nie rozumie powagi sytuacji i cieszy się ze zmian.

Szkapa

To stary, chory koń, który należy do rodziny Mostowiaków. Jest bardzo ważna dla chłopców, którzy ją kochają.

Zobacz więcej: Nasza szkapa — bohaterowie

Nasza szkapa — geneza

  1. Tło epoki
    Polska pod zaborami

    W czasach, gdy żyła Maria Konopnicka, Polska była podzielona między trzy państwa. Wiele rodzin, zwłaszcza w miastach, żyło w bardzo trudnych warunkach i biedzie.

  2. Okres twórczości
    Pisarstwo Konopnickiej

    Maria Konopnicka była pisarką, która często opisywała życie ubogich ludzi. Chciała zwrócić uwagę na ich problemy i niesprawiedliwość społeczną, aby inni o nich pamiętali.

  3. 1890
    Pierwodruk noweli

    Utwór "Nasza szkapa" został po raz pierwszy opublikowany w czasopiśmie "Przegląd Tygodniowy". Dzięki temu wiele osób mogło przeczytać tę wzruszającą historię o biednej rodzinie.

Znaczenie tytułu

Tytuł "Nasza szkapa" odnosi się do starego, schorowanego konia, który należał do rodziny Mostowiaków. Szkapa (czyli stary, zmęczony koń) była dla dzieci bardzo ważna, bo ją kochały. Sprzedaż konia pokazuje, jak wielka bieda dotknęła rodzinę, która musiała pozbyć się ostatniej cennej rzeczy. Tytuł podkreśla też, że koń był "ich" – "nasza" – co pokazuje, jak bardzo był dla nich bliski.

Nasza szkapa — problematyka

1Bieda i jej wpływ na rodzinę

Rodzina Mostowiaków bardzo cierpi z powodu braku pieniędzy. Ojciec traci pracę i nie może utrzymać bliskich. Musi sprzedawać cenne rzeczy, aby kupić jedzenie i leki.

2Choroba matki i bezradność

Matka chłopców jest bardzo chora i potrzebuje pomocy. Rodzina nie ma pieniędzy na leki ani dobre jedzenie dla niej. To sprawia, że wszyscy czują się bardzo smutni i bezradni.

3Dziecięce spojrzenie na trudną sytuację

Na początku dzieci nie rozumieją, co się dzieje w domu. Traktują sprzedaż mebli jak zabawę i cieszą się zmianami. Dopiero strata ukochanego konia uświadamia im powagę sytuacji.

4Wielkie przywiązanie do zwierzęcia

Koń, czyli szkapa, jest dla chłopców bardzo ważny. Kochają go jak członka rodziny i spędzają z nim czas. Sprzedaż szkapy to dla nich ogromny ból i smutek.

5Poświęcenie ojca dla dobra rodziny

Ojciec robi wszystko, aby ratować chorą żonę. Sprzedaje wszystkie swoje rzeczy, nawet ukochaną harmonijkę. Pokazuje to, jak bardzo kocha swoją rodzinę i chce im pomóc.

Nasza szkapa — kompozycja, narracja i język

01KompozycjaUkład i budowa fabuły

Nasza szkapa" to nowela, czyli krótka opowieść z prostą fabułą (historią). Ma ona jeden główny wątek i najważniejszy moment (punkt kulminacyjny) pod koniec.

02NarracjaTyp narratora

W utworze wydarzenia opowiada narrator, który jest poza światem przedstawionym i wie wszystko o bohaterach. Opowiada o nich w trzeciej osobie (on, ona, oni).

03Język i stylCharakterystyczne środki

Język jest prosty i łatwy do zrozumienia, co pomaga oddać smutne wydarzenia i uczucia dzieci. W tekście znajdziemy też opisy, które pokazują, jak bardzo rodzina cierpi.

"Szkapę kochaliśmy niezmiernie. Jak tylko zapamiętam, na świecie zawsze był ojciec, matka i szkapa. (...) Szkapa należała do nas, a my do niej; ani my od niej, ani ona od nas nie mogła się odłączyć."
— Słowa te wypowiada narrator, Wicek. Cytat pokazuje, jak ważną częścią świata dzieci i całej rodziny było ukochane zwierzę.

Ten cytat mówi, że dzieci bardzo kochały szkapę i widziały w niej ważnego członka rodziny. Koń był dla nich tak bliski, że nie potrafiły sobie wyobrazić życia bez niego. Dzięki temu rozumiemy, jak wielkim smutkiem było dla nich rozstanie ze szkapą, co pokazuje trudną sytuację rodziny.

Streszczenie szczegółowe

Bieda zagląda do domu

Filip Mostowiak wraca z pracy bardzo zdenerwowany. Skończyły się zlecenia na przewóz żwiru. Odtąd może wozić swoją szkapą jedynie piasek, co oznacza znacznie mniejsze zarobki. Wszyscy domownicy są zmartwieni. W domu brakuje jedzenia. Chora matka, Anulka, nie ma medykamentówPrzestarzałe określenie na lekarstwa i środki medyczne..

Ojciec wpada na pomysł. Postanawia sprzedać łóżko, na którym śpią jego trzej synowie: Felek, Wicek i Piotruś. Chłopcy są zachwyceni. Felek ze szczęścia fika koziołki. Myślą, że spanie na podłodze uczyni ich bardziej dorosłymi. Zdejmują siennikWielki worek wypchany słomą lub sianem, który dawniej służył za materac. i zauważają, że łóżko jest zepsute. Brakuje w nim dwóch desek.

Dobrze wiedzieć
Narrator pierwszoosobowy – wydarzenia w utworze opowiada Wicek, jeden z synów. Dzięki temu poznajemy świat z perspektywy naiwnego dziecka, które nie rozumie tragedii dorosłych.

Miejscowy handlarz chce się wycofać z zakupu. W końcu drastycznie obniża cenę i żąda dorzucenia poduszki. Chłopcy nic sobie z tego nie robią i rzucają się nią dla zabawy. Matka prosi, by zostawić chociaż poszewkę. Okazuje się, że poduszka jest rozpruta. Handlarz zabiera więc jeszcze kołdrę. Chłopcy chwalą się kolegom nowym miejscem do spania. Józek od krawca gasi ich entuzjazm. Mówi, że on śpi na ziemi już od dwóch lat.

Znikające meble

Za zarobione pieniądze ojciec wzywa lekarza. Kupuje jedzenie i lekarstwa dla matki. Wieczorem chłopcy kładą się na podłodze. Trudno im się skupić na modlitwie. Ojciec z czułością przykrywa ich swoim granatowym płaszczem. Nad ranem robi się zimno. Piotruś zaczyna płakać, więc matka bierze go do swojego łóżka.

Dobrze wiedzieć
Handel (zawód) – w XIX wieku po podwórkach chodzili wędrowni handlarze. Skupowali stare meble, ubrania i sprzęty, by je potem drożej sprzedać.

Po kilku dniach handlarz wraca. Ogląda sprzęty i proponuje kupno szafy. Rodzice zgadzają się z trudem. Brakuje pieniędzy na opał. Po wyniesieniu szafy chłopcy znajdują w kącie guzik i nieżywą bożą krówkęDawna, potoczna nazwa biedronki.. Ojciec wbija w ścianę dwa gwoździe. Wiesza na nich sukienki matki: brązową i modrąIntensywny, głęboki odcień koloru niebieskiego..

Stan Anulki ciągle się pogarsza. Lekarz zaleca jedzenie rosołu i mięsa. Handlarz zaczyna przychodzić regularnie. Nawet podwórzowy pies Hultaj przestaje na niego szczekać. Żyd kupuje cztery krzesła obiadowe. Chłopcy pomagają mu je zanieść na ulicę Ordynacką. Dostają za to drobne monety.

Felek nabiera ochoty na kolejne transakcje. Podsuwa ojcu pomysły na sprzedaż garnka, balii i zegara. Rodzice są załamani jego zachowaniem.

Poszedł precz! - fuknął na niego ojciec, który teraz prawie ciągle był czegoś zły i smutny.
- Felek! Co ty gadasz? - odezwała się słabym głosem matka. - A toć byś ty niedługo duszę w ciele przedał?

Rodzinne skarby pod młotek

Felek proponuje sprzedaż rondla, moździerza i żelazka. Dla Wicka brzmi to jak profanacjaBrak szacunku dla czegoś, co jest uznawane za święte lub bardzo ważne.. Te przedmioty to rodzinne skarby.

Na półce wprost drzwi ustawione błyszczały olśniewające, złote prawie. Środkowe miejsce zajmował rondel. (...) Przy nim stał moździerz z tłuczkiem z jednej strony, a żelazko z drugiej.

Ojciec tym razem nie krzyczy na Felka. Tylko smutnieje. Pieniędzy nie starcza już na mięso, kupują jedynie kości na krupnik. Następnego dnia Filip wraca do domu zmarznięty. Sprzedał swój jedyny kożuch. Anulka jest przerażona, ale mąż udaje, że nic się nie stało. Ukradkiem ociera łzy.

Mróz trzyma mocno. Piotruś przestaje chodzić do ochronkiDawny odpowiednik dzisiejszego przedszkola lub świetlicy dla biednych dzieci.. Grzeje się w nogach łóżka matki. Brakuje węgla. Matka prosi Wicka, by zaniósł żelazko do maglarkiKobieta zajmująca się maglowaniem, czyli prasowaniem pościeli w specjalnej maszynie.. Kobieta jednak odmawia zakupu. W końcu handlarz kupuje rondel, moździerz i żelazko. Nazywa je szmelcemStare, zniszczone przedmioty z metalu, które nadają się tylko na złom. i płaci zaledwie dziewięć złotych.

Ostatnie poświęcenie ojca

Mieszkanie jest wyczyszczone na glancPotoczne określenie oznaczające wyczyszczenie czegoś do połysku, idealnie.. Zniknęły wszystkie meble i płaszcz ojca. Matka czuje się coraz gorzej. Nie ma lekarstw.

Pewnego dnia ojciec wyjmuje z kuferka swoją harmonijkę. Siada przy łóżku żony i gra wesołe melodie. Wspominają czasy, gdy się poznali. Anulka w końcu zasypia. Wtedy Filip zaczyna grać bardzo smutne pieśni. Wszyscy mają łzy w oczach. Mężczyzna wstaje i wychodzi. Sprzedaje ukochany instrument, by kupić węgiel, herbatę i lekarstwo.

Wyrok na szkapę

Rano chłopcy budzą się w dobrych humorach. Felek wciąga brzuch i żartuje, że zostanie pajacem. Ojciec przerywa te zabawy. Ogłasza, że muszą sprzedać szkapę. Koń nie zarabia, a kosztuje.

Szkapę kochaliśmy niezmiernie. Jak tylko zapamiętam, na świecie zawsze był ojciec, matka i szkapa. (...) Szkapa należała do nas, a my do niej; ani my od niej, ani ona od nas nie mogła się odłączyć.

Dla chłopców to koniec świata. Płaczą razem z rodzicami. Od tej pory spędzają w stajni całe dnie. Z matką jest bardzo źle. Doktor robi ojcu wyrzuty, że w izbie jest zimno. Filip wyjmuje z szkaplerzaRodzaj medalika lub kawałka materiału noszonego na piersiach z powodów religijnych. srebrny pieniądz z Matką Boską. Kupuje za to mleko i węgiel.

Do stajni przychodzi Łukasz Smolik. To bogaty dorożkarz z Pragi i chrzestny Piotrusia. Zaczyna się targ. Smolik wytyka, że koń ma szpatPrzewlekła choroba stawów u koni, powodująca kulawiznę. i jest ślepy na jedno oko. W końcu kupuje zwierzę. Widząc stan Anulki, obiecuje, że w razie śmierci przewiezie ją na cmentarz za darmo.

Śmierć matki i niezwykły pogrzeb

Anulka umiera cichutko w nocy. Śpiący obok Piotruś niczego nie zauważa. Sąsiadki zbiegają się do izby. Litują się nad sierotami. Chłopcy płaczą, ale są oszołomieni zamieszaniem. Wieczorem ojciec długo siedzi przy zmarłej żonie.

Rankiem bracia słyszą rżenie. Wybiegają na dwór. Stoi tam Smolik z ich ukochaną szkapą. Chłopcy rzucają się do zwierzęcia. Tulą je i głaszczą. W tym samym czasie z suterenyMieszkanie znajdujące się częściowo poniżej poziomu ziemi, w piwnicy. wynoszona jest trumna.

Smolik powozi wozem. Ojciec idzie za trumną ze spuszczoną głową. Chłopcy wesoło biegają wokół szkapy. Przechodnie dziwią się, widząc tak nietypowy konduktUroczysty pochód ludzi towarzyszących zmarłemu w drodze na cmentarz.. Na cmentarzu grób nie jest jeszcze gotowy. Chłopcy rwią trawę i karmią klacz.

Przychodzi ksiądz. Zaczyna modlitwę. Ojciec gorzko płacze, patrząc w niebo. Nagle ciszę przerywa radosny okrzyk Piotrusia. Cieszy się, bo koń je mu z ręki. Ksiądz odchodzi. Smolik żegna się z ojcem i rusza wozem w stronę bramy.

Chłopcy natychmiast ruszają za szkapą. Piotruś idzie przodem. Wicek i Felek kroczą po bokach konia niczym giermkowiePomocnik rycerza. Tu: chłopcy dumnie kroczący obok konia.. Tworzą radosny, tryumfalny pochód. W tle słychać głuchy łoskot ziemi spadającej na trumnę ich matki.

Nasza szkapa — najczęściej zadawane pytania

Krótkie odpowiedzi na pytania o treść i problematykę lektury. Kliknij pytanie, żeby rozwinąć odpowiedź.

1Co dzieje sie na poczatku noweli "Nasza szkapa"?

Ojciec, Filip Mostowiak, traci dobrze platna prace przy przewozie zwiru. Rodzina popada w wielka biede, a matka, Anulka, ciezko choruje. Potrzebuje lekow i lepszego jedzenia, ale nie maja na to pieniedzy.

2Kim sa glowni bohaterowie lektury "Nasza szkapa"?

Glowni bohaterowie to ojciec Filip Mostowiak, matka Anulka oraz ich trzej synowie: Felek, Wicek i Piotrus. Wazna postacia jest tez szkapa, czyli stary kon rodziny.

3Dlaczego ojciec sprzedaje rzeczy z domu w "Naszej szkapie"?

Ojciec sprzedaje rzeczy, poniewaz stracil prace i rodzina jest bardzo biedna. Potrzebuje pieniedzy na jedzenie i lekarstwa dla chorej zony Anulki. Chce uratowac matke i zapewnic dzieciom podstawowe potrzeby.

4Jak dzieci reaguja na sprzedaz mebli w "Naszej szkapie"?

Na poczatku dzieci traktuja sprzedaz mebli jak swietna zabawe. Ciesza sie ze spania na podlodze po sprzedazy lozka. Nie rozumieja powagi sytuacji ani tego, ze ich matka umiera.

5Co dzieje sie z matka Anulka w noweli "Nasza szkapa"?

Matka Anulka jest bardzo ciezko chora i potrzebuje drogich lekow oraz dobrego jedzenia. Niestety, mimo wysilkow ojca, umiera z powodu choroby. Jej pogrzeb odbywa sie na koncu historii.

6Co dzieje sie ze szkapa na koncu lektury "Nasza szkapa"?

Szkapa zostaje sprzedana dorozkarzowi Lukaszowi Smolikowi, poniewaz rodzina potrzebuje pieniedzy. W dniu pogrzebu matki, Smolik przyjezdza po trumne wozem ciagnietym przez dawna szkapa Mostowiakow.

7Jaki jest glowny problem przedstawiony w noweli "Nasza szkapa"?

Glownym problemem jest skrajna bieda i jej niszczacy wplyw na rodzine. Pokazuje, jak brak pieniedzy prowadzi do choroby matki i zmusza ojca do sprzedawania wszystkiego, co maja. Utwor zwraca uwage na trudne zycie ubogich ludzi.

8Co symbolizuje szkapa w lekturze Marii Konopnickiej?

Szkapa symbolizuje ostatnia nadzieje i milosc dzieci do zwierzecia. Jej sprzedaz pokazuje, jak wielka biede przezywa rodzina, ktora musi pozbyc sie ostatniej cennej rzeczy. Jest tez symbolem utraconego dziecinstwa i niewinnosci.

9Jakie przeslanie niesie ze soba nowela "Nasza szkapa"?

Nowela pokazuje, jak trudne jest zycie w biedzie i jak bardzo cierpia z tego powodu rodziny. Uczy wspolczucia dla ludzi w potrzebie i zwraca uwage na to, ze dzieci inaczej postrzegaja swiat. Podkresla tez sile ojcowskiej milosci i poswiecenia.

10Dlaczego dzieci nie rozumieja smierci matki w "Naszej szkapie"?

Dzieci sa zbyt male i naiwne, aby zrozumiec powage choroby i smierci. Ich swiat jest pelen zabaw i prostych radosci. Widok ukochanej szkapy na pogrzebie matki bardziej je cieszy niz smuci, bo nie pojmuja, co sie dzieje.