Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
8. Wolność jest dla miłości

Próbę zdefiniowania pojęcia ludzkiej wolności podjął Arystoteles, dla którego wolność była własnością woli, która urzeczywistniała się przez prawdę. Wolność stała się kategorią etyczną. Święty Tomasz przyjął arystotelesowski system cnót, skupiając się głównie na czterech cnotach kardynalnych: roztropności, sprawiedliwości, męstwie i wstrzemięźliwości. Roztropność kieruje działaniami człowieka, sprawiedliwość warunkuje ład społeczny, a wstrzemięźliwość i męstwo dotyczą ładu wewnętrznego człowieka. Pozostałe cnoty są podporządkowane cnotom kardynalnym, tworząc kompletny system cnót, warunkujących spełnienie się ludzkiej wolności.

Najpełniejsze urzeczywistnienie wolność ludzka znajduje w przykazaniu miłości Boga i bliźniego. Określeniem zasad etycznych, które powinny być podstawą każdego sprawiedliwego ustroju, zajął się Arystoteles w dziele „Polityka”. Do założeń filozofa nawiązuje także katolicka nauka społeczna. Kwestie społeczne poruszane były w szeregu dokumentów Magisterium.

Problematyka ta została podjęta w Konstytucji Gaudium et spes. Podstawowym zagadnieniem, omawianym w tych dokumentach, stała się kwestia wolności człowieka. Stwórca jednocześnie dał i zadał człowiekowi wolność. Dzięki wolności człowiek został powołany do przyjęcia i realizacji prawdy. Dokonując wyboru prawdziwego dobra w życiu osobistym, rodzinnym, w środowisku narodowym i międzynarodowym, człowiek realizuje swoją wolność w prawdzie. Prawda pozwala unikać różnorakich dewiacji bądź je przezwyciężać. Wolność, urzeczywistniana poprzez prawdę o dobrze, sama staje się dobrem. W przypadku, kiedy wolność przestaje być związana z prawdą, przybiera kształt szkodliwych konsekwencji moralnych. Taki charakter miał system totalitarny, który był jedną z form niszczenia wolności.

9. Nauka z najnowszej historii

Pięćdziesięcioletni okres zmagań z systemem totalitarnym był jednocześnie wyrażeniem społecznej potrzeby samoobrony przed zniewoleniem całego narodu. Społeczeństwo starało się odrzucić narzucony mu ze Wschodu system, trzymając się wartości, które miały wielką, pozytywną treść. Instynktowny opór sprzyjał pogłębianiu się wartości religijnych i ideałów społecznych.

Ojciec Święty przywołuje słowa księdza Flamanda z Belgii, który stwierdził, że kraje Europy Zachodniej zostały oszczędzone przed złem, jakim był komunizm, ponieważ nie wytrzymałyby podobnej próby. Kraje Europy Zachodniej mają najdłuższą tradycję chrześcijańską.

Na Zachodzie nadal pojawiają się świadectwa ewangelicznego zaczynu, lecz jednocześnie pojawiają się tendencje, które odrzucają Chrystusa, postulując, aby człowiek sam stanowił o tym, co jest dobre, a co złe. Poglądy te uderzają w rodzinę i podstawy ludzkiej moralności. Lata zdominowania przez „ideologie zła” i walki z nią powinny nauczyć przede wszystkim sięgania do korzeni. Jedynie to może sprawić, że zło wyrządzone przez faszyzm i komunizm może w pewnym sensie ubogacać społeczeństwo i prowadzić do dobra, co jest zgodne z programem chrześcijańskim. Teraz najważniejsze jest to, aby Polacy nie zmarnowali tego zwycięstwa. Z kolei teologia, która rozwinęła się w państwach, znajdujących się pod wpływem komunizmu, jest czymś więcej niż teologia w znaczeniu ścisłym. Jest świadectwem życia, nauki Chrystusa i przeniknięcia w całą głębię tajemnicy Boga. We wszystkim bowiem można znaleźć działanie Boga, które dokonuje się za ludzkim pośrednictwem, nie tylko przez ich dobre działanie, ale także i błędy, z których Stwórca potrafi wydobyć większe dobro.

10. Tajemnica miłosierdzia

Ojciec Święty wyjaśnia zagadnienia, związane z tajemnicą miłości i miłosierdzia. Przywołuje psalm Miserere, uważany za jedną z najwspanialszych modlitw Starego Testamentu. Słowa wołania króla Dawida, grzesznika, który dopuścił się cudzołóstwa, najpełniej odzwierciedlają prawdę o kruchości moralnej człowieka. Jednocześnie wypływa z nich wiara w nieskończoność miłosierdzia Boga, który zawsze jest gotów przebaczyć i usprawiedliwić grzesznego człowieka. Ludzie Nowego Przymierza w psalmie Miserere rozpoznają obecność Chrystusa, który wziął na siebie grzechy wszystkich ludzi, zachowując w ten sposób równowagę między sprawiedliwością a miłosierdziem Stwórcy.

Siostra Faustyna w swych objawieniach widziała Jezusa zmartwychwstałego i uwielbionego. Zainaugurowała kult Chrystusa miłosiernego, wiążąc mistykę miłosierdzia z tajemnicą Wielkiej Nocy. Tajemnicę miłosierdzia Bożego zapisała w swym „Dzienniczku”. Ludzie, którzy przeżyli okrucieństwa II wojny światowej, odczytali przesłanie zakonnicy jako Ewangelię miłosierdzia Bożego, spisana w odniesieniu do wieku XX. Miarą wyznaczoną złu ostatecznie jest miłosierdzie Boga. Ludzie poznali w ten sposób prawdę – Bóg jest Miłością. Tajemnica paschalna poświadcza, że zawsze zwycięża dobro.

MYŚLĄC OJCZYZNA… (Ojczyzna – naród – państwo)

11. Pojęcie ojczyzny


Ojciec Święty wyjaśnia, jakie znaczenie, według Niego, mają pojęcia: „ojczyzna”, „naród”, „kultura”. Słowo „ojczyzna” łączy się znaczeniowo z pojęciem ojca i poniekąd oznacza to samo, co ojcowizna – zasób dóbr, które otrzymaliśmy w dziedzictwie po ojcach. Wyrażenie „ojczyzna-matka” dotyczy dziedzictwa duchowego, przekazywanego przez matki. Ojczyznę należy rozumieć jako dziedzictwo i wynikający z niego stan posiadania oraz wartości duchowe, które składają się na kulturę danego narodu. Dziedzictwo duchowe przetrwało w Polakach nawet wtedy, gdy pozbawiono ich terytorium, a naród został podzielony po zaborach. Co więcej, właśnie na wiek XIX przypadły szczytowe osiągnięcia kultury polskiej, takie jak: twórczość wielkich romantyków, kompozytorów, malarstwa, rzeźby, polskiego teatru.

W obrębie pojęcia „ojczyzna” można odnaleźć zależność pomiędzy tym, co duchowe, a tym, co materialne. Utrata tego, co materialne, budzi do życia „ducha” narodu, który walczy o przywrócenie prawa do ziemi. Analizując definicję ojczyzny należy nawiązać do Ewangelii, gdzie słowo „Ojciec” jest słowem podstawowym. Chrystus, który przyszedł od Ojca, podarował ludzkości niezwykłe dziedzictwo – dziedzictwo Ojca Przedwiecznego, jakim jest chrześcijaństwo w swym uniwersalnym znaczeniu. W ten sposób człowiek zyskał wieczną ojczyznę. Odejście Chrystusa do Ojca otworzyło znaczenie pojęcia „ojczyzna” na eschatologię i wieczność, lecz nie odebrało mu znaczenia doczesnego. Boża ojcowizna stała się „kulturą chrześcijańską” i w pewnym stopniu zaistniała w całej kulturze ludzkości. Poszukiwanie chrześcijańskich korzeni w kulturze polskiej i europejskiej wiąże się najczęściej z zagadnieniami korzeni historycznych kultury, a w szerszym znaczeniu – z badaniem naszych dziejów.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 - 



Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Pamięć i tożsamość - opracowanie



Streszczenia książek
Tagi: