Panny z Wilka a Brzezina

Polemika z Proustem w „Pannach z Wilka”

Jarosław Iwaszkiewicz wydał oba teksty w jednym tomie. Ze względu na złożoną strukturę i pogłębioną psychologię postaci, badacze literatury często określają je jako mikropowieściUtwór epicki dłuższy od noweli, ale krótszy od klasycznej powieści. Charakteryzuje się pogłębioną psychologią postaci i rozbudowanym tłem.. „Panny z Wilka” to otwarta polemika z Marcelem ProustemFrancuski pisarz, autor cyklu „W poszukiwaniu straconego czasu”, w którym pamięć pozwala ocalić przeszłość i nadać sens życiu.. Francuski twórca wierzył, że przeszłość określa człowieka, a pamięć pozwala ją na nowo przeżyć i odzyskać. Iwaszkiewicz całkowicie odrzuca tę wizję.

Wiktor Ruben przyjeżdża do dworku w Wilku, by odnaleźć dawny spokój i młodzieńcze złudzenia. Szybko orientuje się, że powrót do tego, co minęło, jest niemożliwy. Życie bezlitośnie weryfikuje wspomnienia. Dawne mieszkanki dworku, niegdyś pełne uroku i beztroski, teraz zmagają się z prozą życia, rezygnacją i niespełnieniem. Ich egzystencja przypomina pustą wegetację.

Roślinno-ptaszęce bytowanie jest piękne, ale nie jest ludzkie w pełni ludzkiej odpowiedzialności za swoje życie i za innych.

Ruben ucieka z Wilka. Wraca do Stokroci, gdzie zarządza majątkiem. Wybiera teraźniejszość i pracę – życie pozbawione złudzeń, trudne, ale prawdziwe. Przeszłość nie przyniosła mu upragnionego ocalenia.

Zderzenie życia i śmierci w „Brzezinie”

„Brzezina” przenosi ciężar refleksji na relację między życiem, miłością a umieraniem. Główną osią fabuły jest kontrast między dwoma braćmi. Staś wraca ze szwajcarskiego sanatorium. Choruje na gruźlicęW literaturze przełomu wieków często symbolizowała chorobę dusz, nadwrażliwość, ale też nieuchronne, powolne zbliżanie się do śmierci. i wie, że niedługo umrze. Mimo to chłonie świat wszystkimi zmysłami. Zbliżający się koniec wyostrza jego apetyt na życie.

Jego brat Bolesław jest fizycznie zdrowy, ale wewnętrznie martwy. Pogrążony w żałobie po zmarłej żonie, odciął się od świata. Przebywa w leśniczówce, unikając ludzi i emocji. Reprezentuje postawę całkowitej rezygnacji, wpisując się w klasyczny motyw wanitatywnyZ łac. vanitas (marność). Motyw w sztuce i literaturze przypominający o kruchości życia, przemijaniu i nieuchronności śmierci..

Obecność umierającego Stasia paradoksalnie budzi Bolesława z letargu. Młodszy brat, nawiązując krótki romans z chłopką Malwiną, udowadnia siłę Erosa i TanatosaMotyw splatający popęd życia (miłość, erotykę) z popędem śmierci. Występują one często jako dwie główne siły napędzające ludzkie działania.. Erotyka staje się tu triumfem biologii nad śmiercią. Po odejściu Stasia Bolesław wraca do równowagi. Odnajduje spokój w codziennych obowiązkach, ucząc się na nowo akceptować swój los.

Rola natury i zmysłów

Iwaszkiewicz operuje niezwykle oszczędnym, ale plastycznym językiem. Opisy przyrody w obu utworach nie pełnią jedynie funkcji tła wydarzeń. Natura współodczuwa z bohaterami lub bezlitośnie obnaża ich słabości. Taki sposób obrazowania to sensualizmPogląd filozoficzny i zabieg literacki polegający na poznawaniu i opisywaniu świata przede wszystkim za pomocą zmysłów (wzroku, słuchu, węchu, dotyku)..

Dla Wiktora Rubena krajobrazy Wilka są nośnikiem utraconych wspomnień. Zderzenie dawnego obrazu z rzeczywistością przynosi mu bolesne rozczarowanie. Z kolei dla Stasia z „Brzeziny” otaczający las staje się przestrzenią ostatecznego wtajemniczenia. Chory chłopak dostrzega piękno w najprostszych przejawach życia, doceniając surową, polską przyrodę znacznie bardziej niż zagraniczne kurorty.

Oba opowiadaniaKrótki utwór epicki, o prostej fabule, luźniejszej budowie niż nowela, często zawierający epizody i opisy. udowadniają, że ludzki los jest nierozerwalnie związany z rytmem natury. Pisarz zamknął w krótkich formach epickich uniwersalne prawdy o przemijaniu, unikając przy tym taniego moralizatorstwa.