Kazimierz Wierzyński

Poeta jak sejsmograf

Zbigniew Herbert nazwał Wierzyńskiego poetą przypominającym sejsmograf zapisujący dolę narodu. Od debiutanckiego tomu Wiosna i wino (1919), w którym eksplodowała radość z odzyskanej niepodległości, po wydany tuż po śmierci Józefa Piłsudskiego zbiór Wolność tragiczna (1936), twórca ten bezbłędnie wyczuwał nastroje społeczne. W latach wojennych podtrzymywał na duchu walczących żołnierzy. Z kolei w późnym Czarnym polonezie (1968) ostro rozliczał się z rzeczywistością PRLPRL Polska Rzeczpospolita Ludowa – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989, w okresie uzależnienia od ZSRR., nawiązując do romantycznej tradycji oporu przeciwko władzy.

Krzysztof Dybciak tak podsumowuje życiową i twórczą drogę poety:

Długie lata doświadczeń i rozmyślań skłoniły Wierzyńskiego do przyjęcia światopoglądowego stanowiska, które określić można jako mężną, opartą na nadziei grę z losem. Życie zgotowało mu wiele nieszczęść, a ponadto sceptycznie oceniał współczesną historię, mimo to bez wahań i do końca swoich dni bronił podstawowych wartości atlantyckiej kultury. Miał świadomość, iż toczy się nierówna gra człowieka z losem, w której nie może on odnieść ostatecznego zwycięstwa. Ta wizja świata nie doprowadziła go do cynizmu lub apatii jak wielu w naszym stuleciu. Nad postawą buntu, poczuciem samotności społecznej i metafizycznej oraz historycznej klęski górowała postawa neohumanizmuneohumanizm Nurt filozoficzno-literacki kładący nacisk na godność człowieka, etykę i akceptację losu mimo tragizmu historii., jednocząca akceptację losu i etyczną aktywność, twórczość indywidualną i dyscyplinę, zamiłowanie do ryzyka i cierpliwości, zgodę na samotność i dążenie do wspólnoty.

Kazimierz Wierzyński – biografia twórcy

Niewielki Drohobycz wydał na świat dwóch wielkich polskich literatów: Brunona Schulza oraz Kazimierza Wierzyńskiego. Przyszły poeta urodził się 2 sierpnia 1894 roku jako Kazimierz Wirstlein. Jego ojciec, Andrzej, pracował na stacji kolejowej. W 1912 roku cała rodzina oficjalnie zmieniła nazwisko na Wierzyński.

Po zdaniu matury w Stryju młody Kazimierz rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (filologia polska, filozofia i historia). Rok później przeniósł się na Uniwersytet Wiedeński. W 1913 roku zadebiutował wierszem Hej, kiedyż, kiedyż, opublikowanym w jednodniówce poświęconej pamięci powstania styczniowegopowstanie styczniowe Zryw niepodległościowy z 1863 roku przeciwko Imperium Rosyjskiemu, zakończony klęską i represjami..

Czas wojny i budowa legendy Skamandra

Wierzyński od wczesnych lat angażował się w ruch niepodległościowy. Działał w Drużynach Strzeleckich i organizacji ZarzewieZarzewie Polska organizacja niepodległościowa działająca przed I wojną światową, przygotowująca kadry wojskowe.. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionu WschodniegoLegion Wschodni Polska formacja wojskowa utworzona w 1914 roku we Lwowie u boku armii austro-węgierskiej. generała Hallera. Wcielony do armii austriackiej, w 1915 roku dostał się do rosyjskiej niewoli. Trafił do obozu w Riazaniu, skąd brawurowo zbiegł w styczniu 1918 roku.

Pod koniec 1918 roku dotarł do Warszawy. Błyskawicznie stał się jedną z centralnych postaci życia literackiego odrodzonej Polski. Nawiązał współpracę z pismem Pro Arte et StudioPro Arte et Studio Akademickie pismo literackie wydawane w Warszawie, wokół którego skupili się przyszli Skamandryci.. Występował w legendarnej kawiarni „Pod Picadorem”. Wraz z Julianem Tuwimem, Janem Lechoniem, Antonim Słonimskim i Jarosławem Iwaszkiewiczem stworzył grupę poetycką SkamanderSkamander Najpopularniejsza grupa poetycka dwudziestolecia międzywojennego, odrzucająca patos na rzecz witalizmu i codzienności..

Podczas wojny polsko-bolszewickiejwojna polsko-bolszewicka Konflikt zbrojny z lat 1919–1921, decydujący o niepodległości Polski i granicach wschodnich. służył jako oficer do spraw propagandy. Redagował pisma frontowe, w tym „Bibliotekę Żołnierza Polskiego”.

Sukcesy dwudziestolecia międzywojennego

Lata dwudzieste i trzydzieste to pasmo sukcesów Wierzyńskiego. W 1923 roku poślubił aktorkę Bronisławę Kojałłowicz (zadedykował jej Pamiętnik miłości). Prowadził niezwykle aktywne życie. W latach 1926–1927 redagował „Przegląd Sportowy”. Współpracował z „Wiadomościami Literackimi” i „Gazetą Polską”.

W 1935 roku poeta otrzymał Złoty WawrzynZłoty Wawrzyn Prestiżowe odznaczenie przyznawane w II RP przez Polską Akademię Literatury za wybitne zasługi dla kultury. Polskiej Akademii Literatury, a w 1938 roku zajął w niej miejsce po zmarłym Bolesławie Leśmianie. W tym samym roku, po rozpadzie pierwszego małżeństwa, poślubił Halinę Pfeffer.

Tragedia wojny i trudna emigracja

Wybuch II wojny światowej zmusił Wierzyńskiego do ucieczki. Przez Lwów, Francję, Portugalię i Brazylię dotarł w 1941 roku do Stanów Zjednoczonych. W okupowanej Polsce spotkała go niewyobrażalna tragedia. Zginęła niemal cała jego rodzina: rodzice, brat Hieronim (zamęczony na Majdanku), przyrodni brat Bronisław, syn Jan oraz bratanica Janina (polegli w Powstaniu Warszawskim).

Poeta nigdy nie wrócił do komunistycznej Polski. W Nowym Jorku założył „Tygodnik Polski”. Zbliżył się do środowisk niezłomnej emigracji. Zerwał kontakty z Julianem Tuwimem, który poparł nową władzę. Miał też żal do Jarosława Iwaszkiewicza za niepodpisanie Listu 34List 34 Protest polskich intelektualistów z 1964 roku przeciwko cenzurze w PRL, domagający się wolności słowa..

W USA Wierzyński zamieszkał w Sag Harbor na Long Island. Przez dwa lata gościł w rezydencji dyrygenta Artura Rodzińskiego, gdzie zafascynował się muzyką. Zaowocowało to wydaniem w 1949 roku książki Życie Chopina (z przedmową Artura Rubinsteina), która stała się światowym bestsellerem.

Ostatnie lata

W latach 50. i 60. Wierzyński wydał sześć tomów poezji (m.in. przełomowy Korzec maku z 1951 roku). Zmienił styl – zaczął stosować nieregularną wersyfikację i kolokwializmy. Publikował w paryskiej KulturzeKultura Najważniejsze polskie pismo emigracyjne, wydawane w Paryżu przez Jerzego Giedroycia. oraz londyńskich WiadomościachWiadomości Emigracyjny tygodnik literacko-społeczny wydawany w Londynie przez Mieczysława Grydzewskiego.. Od 1955 roku współpracował z Radiem Wolna EuropaRadio Wolna Europa Amerykańska rozgłośnia nadająca audycje do krajów bloku wschodniego, przełamująca monopol informacyjny komunistów..

W 1965 roku wrócił do Europy. Zamieszkał w Rzymie, a następnie w Londynie. Zmarł 13 lutego 1969 roku, zaledwie kilka godzin po napisaniu wiersza Sen mara. W 1978 roku jego prochy sprowadzono do Polski i złożono w Alei Zasłużonych na Powązkach. Przez cały okres PRL Wierzyński pozostawał w kraju autorem zakazanym, a jego twórczość bezlitośnie cięła cenzuracenzura Kontrola państwowa nad publikacjami, w PRL zakazująca druku tekstów niewygodnych dla władzy..

Motto – analiza i interpretacja wiersza

Wiersz Motto to utwór refleksyjny, często zestawiany z „Lamusem” Antoniego Słonimskiego. Liryk dotyczy potęgi słowa, roli poezji oraz patriotyzmu. Wyraźnie widać w nim katastrofizmkatastrofizm Tendencja w kulturze XX wieku wyrażająca przekonanie o nieuchronnej zagładzie cywilizacji i tradycyjnych wartości. charakterystyczny dla powojennej twórczości Wierzyńskiego. Doświadczenie II wojny światowej i zderzenie z totalitaryzmemtotalitaryzm System polityczny oparty na całkowitej kontroli państwa nad życiem obywateli, niszczący jednostkę. uświadomiły poecie niszczącą siłę historii.

Tytułowe „motto” to z definicji aforyzmaforyzm Zwięzła, błyskotliwa sentencja wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną. lub cytat umieszczany na początku dzieła jako jego myśl przewodnia. Wierzyński wskazuje, że to właśnie język i słowo nadają sens ludzkiemu życiu. Słowo porządkuje chaos świata i stanowi ostatnią deskę ratunku w obliczu dziejowych tragedii.

Ostatnie wersy utworu niosą silny ładunek patriotyczny:

Jak polskie motto zapisać nad światem
I czytać w nocy na niebie dalekim.

Dla poety-emigranta polskie słowo staje się tytułowym mottem – drogowskazem i ocaleniem. Twórczość narodowa pozwala Polakom zachować tożsamość niezależnie od granic geograficznych. Język staje się duchową ojczyzną dla wygnańców.

Budowa utworu

Wiersz składa się z trzech czterowersowych strof. Należy do lirykiliryka Jeden z trzech rodzajów literackich, obejmujący utwory wyrażające uczucia i refleksje podmiotu mówiącego. bezpośredniej. Język utworu jest prosty, stylizowany na mowę potoczną, co nadaje mu charakter intymnego monologu. Wierzyński zastosował rymy naprzemianległerymy naprzemianległe Układ rymów w strofie według schematu ABAB. (ABAB).

Na uwagę zasługuje nietypowa dla wczesnego Skamandra, rozbudowana interpunkcja. Poeta używa dwukropków, nawiasów i pełnych zdań zakończonych kropką. Taka wersyfikacjawersyfikacja System budowy wiersza, określający zasady rytmu, podziału na wersy i strofy. zbliża tekst do prozy poetyckiej i narzuca czytelnikowi naturalny rytm oddechu. W tekście pojawiają się również zwroty religijne, takie jak apostrofaapostrofa Bezpośredni, uroczysty zwrot do osoby, bóstwa lub pojęcia abstrakcyjnego. „mój Boże”, podkreślające dramatyzm wyznania.