Władysław Broniewski
Władysław Broniewski – charakterystyka twórczości
Poezja Broniewskiego uderza bezpośrednio w emocje czytelnika. Jego utwory są niezwykle komunikatywne, perswazyjne i bogate w środki stylistyczne. Poeta czerpał z wzorców romantycznych, ale doskonale operował mową potoczną. Wpisywał się w nurt lost generationlost generation Stracone pokolenie – termin określający pisarzy, którzy dojrzewali w cieniu okrucieństw I wojny światowej., opierając teksty na trudnych, wojennych doświadczeniach.
Romantyczny rodowód poezji i żywiołowy talent poetycki autora zostały wprzęgnięte do służby publicznej, wyrażały nadzieje i dążenia proletariatuproletariat Klasa społeczna najemnych robotników fizycznych, stanowiąca główny punkt odniesienia w ideologii marksistowskiej., choć poeta nigdy nie zrezygnował z uprawiania liryki osobistejliryka osobista Typ poezji skupiający się na intymnych przeżyciach, emocjach i refleksjach samego autora. (…) Ze względu na złożoność życiowej i poetyckiej drogi (romantyk, legionista, socjalista, więzień NKWD, piewca Stalina i krytyk totalitaryzmu).
– Janusz Termer, Leksykon poetów
O swoistości jego liryki decyduje bezustanna zmienność między przeciwnymi dążeniami. Z jednej strony porywa go świat, który trzeba przeobrazić. Z drugiej – angażują jego wyobraźnię dylematy ja prywatnego, które jest jakie jest i diabli komu do tego.
– Edward Balcerzan
Władysław Broniewski – notatka szkolna
Władysław Broniewski urodził się 17 grudnia 1897 roku w Płocku w patriotycznej rodzinie drobnoszlacheckiej. W latach 1906–1915 uczył się w płockim gimnazjum, gdzie redagował szkolne pismo „Młodzi idą”. W 1915 roku wstąpił do Związku StrzeleckiegoZwiązek Strzelecki Polska organizacja paramilitarna utworzona w 1910 roku, stanowiąca podstawę późniejszych Legionów Polskich., a następnie do Legionów Piłsudskiego.
Po I wojnie światowej rozpoczął studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim. Przerwał je, by wziąć udział w wojnie polsko-bolszewickiejwojna polsko-bolszewicka Konflikt zbrojny z lat 1919–1921 o granice wschodnie II RP i powstrzymanie ekspansji radzieckiej.. Za odwagę na froncie otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti MilitariVirtuti Militari Najwyższe polskie odznaczenie wojskowe nadawane za wybitne zasługi bojowe. oraz czterokrotnie Krzyż Walecznych. Od 1922 roku związał się z ruchem socjalistycznym. Zadebiutował tomikiem Wiatraki (1925), a wkrótce wydał z przyjaciółmi rewolucyjne Trzy salwy.
W kwietniu 1939 roku opublikował słynny wiersz Bagnet na broń!. We wrześniu 1939 roku ponownie zaciągnął się do wojska. Został aresztowany przez NKWDNKWD Radziecki organ bezpieczeństwa państwowego, odpowiedzialny za masowe represje, zbrodnie i deportacje.. Po uwolnieniu wstąpił do Armii AndersaArmia Andersa Polskie Siły Zbrojne w ZSRR utworzone w 1941 roku, które ewakuowały się na Bliski Wschód. i trafił do Palestyny. Do Polski wrócił po wojnie. Pisał utwory propagandowe (m.in. Słowo o Stalinie), ale z czasem powrócił do liryki osobistej (poematy Mazowsze i Wisła).
W 1954 roku przeżył osobistą tragedię – śmierć córki Joanny (Anki). Poświęcił jej przejmujący cykl wierszy Anka. Zmarł na raka krtani 10 lutego 1962 roku w Warszawie. Spoczął w Alei Zasłużonych na Powązkach.
Władysław Broniewski – biografia szczegółowa
Ojciec poety, Antoni Broniewski, pracował jako urzędnik bankowy. Zmarł w 1902 roku, zostawiając żonę Zofię z trójką dzieci. Matka prowadziła stancjęstancja Wynajmowany pokój dla uczniów lub studentów, często połączony z wyżywieniem i opieką. dla uczniów, by utrzymać rodzinę. Wychowała dzieci w głębokim kulcie powstania styczniowego i romantycznej poezji.
W rodzinie tej, jak w wielu podobnych, czczono pamięć dziadków – powstańców, karmiono młode umysły przykładami ich patriotyzmu, kształtowano je na zakazanej lekturze wielkich romantycznych poetów.
– Ryszard Matuszewski, Poeci dwudziestolecia międzywojennego
W płockim gimnazjum panowała atmosfera niepodległościowa. Młody Broniewski działał w Organizacji Młodzieży Niepodległościowej i współtworzył tajny skautingtajny skauting Nielegalna działalność harcerska pod zaborami, przygotowująca młodzież do walki o niepodległość.. W wieku 17 lat dołączył do Legionów. Przeszedł chrzest bojowy pod Jastkowem, walczył na Wołyniu i ukończył kurs podchorążegokurs podchorążego Szkolenie wojskowe przygotowujące żołnierzy do objęcia pierwszego stopnia oficerskiego.. Za odmowę przysięgi na wierność Austrii trafił do obozu internowania w Szczypiornie.
Po odzyskaniu wolności zdał maturę eksternistycznieeksternistycznie Sposób zdawania egzaminów bez regularnego uczęszczania na zajęcia szkolne.. Rozpoczął studia, ale w listopadzie 1918 roku znów założył mundur. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, choć miał coraz więcej wątpliwości politycznych. Służbę zakończył w 1921 roku w randze kapitana, z najwyższymi odznaczeniami wojskowymi.
Biografia Broniewskiego pełna jest paradoksów. Z jednej strony był bohaterem wojny z bolszewikami w 1920 roku, z drugiej – zaledwie kilka lat później stał się czołowym poetą polskiego ruchu komunistycznego. Z tego powodu nigdy nie zyskał pełnego zaufania ani władz II RP, ani późniejszych decydentów radzieckich.
Związki z lewicą i debiut poetycki
Po powrocie na studia poglądy Broniewskiego radykalizowały się. W 1922 roku dołączył do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, a później do ZNMS „Życie”. Zaprzyjaźnił się z poetami Witoldem Wandurskim i Stanisławem Ryszardem Stande. Pracował jako sekretarz w lewicowej „Nowej Kulturze”, a od 1925 roku w redakcji „Wiadomości Literackich”.
Jego debiutancki tomik Wiatraki (1925) zebrał dobre recenzje. Broniewski konkurował z grupą SkamanderSkamander Najpopularniejsza polska grupa poetycka dwudziestolecia międzywojennego, do której należał m.in. Julian Tuwim.. Wyróżniało go brutalne doświadczenie frontowe. Wiersze takie jak Soldat inconnu czy Młodość ukazywały okrucieństwo wojny, o którym kawiarniani poeci i futuryścifuturyści Przedstawiciele awangardowego kierunku w sztuce odrzucającego tradycję na rzecz fascynacji techniką i szybkością. nie mieli pojęcia. Broniewski chętnie stosował kolokwializmykolokwializmy Wyrażenia zaczerpnięte z języka potocznego, nadające tekstowi literackiemu swobodny charakter. i prozaizmyprozaizmy Słowa lub zwroty typowe dla prozy i języka codziennego, celowo wprowadzane do poezji..
W tym samym roku wydał z Wandurskim i Stande Trzy salwy. Był to pierwszy w Polsce manifestmanifest Publiczna deklaracja programowa grupy artystycznej lub politycznej. poezji proletariackiej. Autorzy zadeklarowali walkę po lewej stronie barykady przeciwko burżuazjiburżuazja Określenie zamożnych warstw społecznych, posiadaczy kapitału, zwalczanych przez ideologię komunistyczną.. Broniewski łączył w swoich tekstach lirykę walkiliryka walki Nurt poezji zaangażowanej społecznie, wzywającej do buntu i rewolucji proletariackiej. z osobistymi rozterkami.
Dojrzała twórczość i represje
Po przewrocie majowymprzewrót majowy Zbrojny zamach stanu dokonany przez Józefa Piłsudskiego w maju 1926 roku. Broniewski wydał Dymy nad miastem. Czuł się rozczarowany dawnymi towarzyszami broni, którzy teraz zwalczali opozycję. W 1926 roku ożenił się z Janiną Kulig. Trzy lata później urodziła się ich córka Joanna.
Tomik Troska i pieśń (1932) ugruntował jego pozycję. Wiersze takie jak Łódź czy Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego reagowały na kryzys gospodarczy i rządy sanacjisanacja Obóz polityczny rządzący w Polsce po przewrocie majowym, opierający się na autorytecie Piłsudskiego.. Za działalność w „Miesięczniku Literackim” poeta trafił na dwa miesiące do aresztu. W 1938 roku wydał Krzyk ostateczny, z którego cenzuracenzura Urzędowa kontrola publikacji, widowisk i audycji, ograniczająca wolność słowa. usunęła część tekstów. W tym samym roku rozwiódł się z Janiną.
W obliczu zagrożenia ze strony III Rzeszy, Broniewski napisał Bagnet na broń!. Utwór zjednoczył Polaków niezależnie od poglądów politycznych.
Nie było już wówczas partii, ośrodka organizacyjnego i ośrodka myśli politycznej. A jednak to samo działo się we Wronkach i w Rawiczu, i w Sieradzu, i w Piotrkowie. We wszystkich więzieniach Polski. Powtarzano tam wtedy wiersz napisany w kwietniu 1939 przez Broniewskiego. Wiersz, który brzmiał jak partyjna dyrektywa.
– Wiktor Kubar, działacz skazany w procesie brzeskimprocesie brzeskim Głośny proces polityczny z lat 1931–1932 wymierzony w przywódców opozycji antysanacyjnej.
II wojna światowa i powrót do Polski
We wrześniu 1939 roku Broniewski trafił do Lwowa. Był świadkiem wkroczenia Armii Czerwonej. Wziął ślub z Marią Zarębińską. W styczniu 1940 roku NKWD aresztowało go pod fałszywymi zarzutami. Odmówił współpracy. Przez ponad rok siedział w więzieniu na Łubiance. Wyszedł na mocy amnestiiamnestia Akt prawny darujący lub łagodzący kary za popełnione przestępstwa, często ogłaszany z powodów politycznych. w 1941 roku i dołączył do Armii Andersa.
W Palestynie wydał tomik Bagnet na broń! (1943) oraz słabsze artystycznie Drzewo rozpaczające. Tęsknił za Polską. Po wojnie wrócił do kraju rządzonego przez komunistów. Przeżył śmierć żony Marii, która zmarła w 1947 roku z powodu chorób obozowych. W 1948 roku ożenił się po raz trzeci, z Wandą Burawską.
W latach 50. odszedł od poezji politycznej na rzecz liryki osobistej. Wydał poematy Mazowsze i Wisła. Śmierć córki Anki w 1954 roku złamała go ostatecznie. Ostatnie lata życia spędził w cieniu choroby i egzystencjalnych lęków.
Słowo o Stalinie – opracowanie
Słowo o Stalinie to panegirykpanegiryk Uroczysty tekst pochwalny, często przesadnie gloryfikujący konkretną osobę lub wydarzenie. napisany w 1949 roku z okazji 70. urodzin radzieckiego dyktatora. Broniewski wygrał nim oficjalny konkurs poetycki. Utwór był masowo drukowany i recytowany aż do 1956 roku, kiedy to rozpoczął się proces destalinizacjidestalinizacja Proces odchodzenia od kultu jednostki i terroru stalinowskiego w ZSRR po 1956 roku. po XX zjeździe KPZRXX zjazd KPZR Historyczny zjazd radzieckiej partii komunistycznej w 1956 r., na którym Chruszczow potępił zbrodnie Stalina..
W Archiwum Akt Nowych jest cała teczka dotycząca obchodów 70-lecia urodzin Stalina w 1949 r. Jak wynika z dokumentów, wszystko ustalano na szczeblu KC (...) Zaznaczano, że hasła nie mają być wcześniej publikowane, chodziło zapewne o wrażenie, że powstały spontanicznie na sali.
– Anna Bikont, Joanna Szczęsna, Gazeta Wyborcza
Po odwilży politycznej poemat stał się dla Broniewskiego przekleństwem. Poeta spotykał się z ostracyzmem i inwektywamiinwektywy Obelżywe, znieważające słowa lub wyrażenia skierowane przeciwko komuś.. Zapomniano o jego legionowej przeszłości, walce z bolszewikami i więzieniu na Łubiance. Jerzy Giedroyć wspominał, że Broniewski przy każdym spotkaniu pytał z niepokojem: „Panie Jerzy, czy Pan mi poda rękę? Przecież »Poemat o Stalinie« był doskonałym poematem”.
Broniewski nie był jedynym wybitnym twórcą, który uległ presji socrealizmusocrealizm Doktryna w sztuce radzieckiej i państw bloku wschodniego, narzucająca twórcom propagandę komunistyczną.. Podobne utwory chwalące system komunistyczny pisali w tamtym czasie m.in. Wisława Szymborska, Tadeusz Konwicki czy Kazimierz Brandys. Wynikało to z mieszanki ideologicznego zaślepienia, strachu i konformizmu.
Fragmenty poematu doskonale oddają patetyczny, propagandowy ton tamtej epoki:
Szóstej części przygląda się świat.
Bitwa.
Tam - bezrobocie, strajki, głód.
Tu - praca, natchniony traktor.
Tworzy historię zwycięski lud.
Chwała faktom!
Któż, jak On, przez dziesiątki lat
Wiódł ludzkość na krańce dziejów?
Jego imię - walczący świat:
nadzieja.
Pędzi pociąg historii,
błyska stulecie - semafor.
Rewolucji nie trzeba glorii,
nie trzeba szumnych metafor.
Potrzebny jest maszynista,
którym jest ON:
towarzysz, wódz, komunista -
Stalin - słowo, jak dzwon!
Nazywanie Stalina „maszynistą pociągu dziejów” miało budować mit nieomylnego wodza. Mimo tego epizodu, Broniewski pozostaje jednym z najwybitniejszych i najbardziej tragicznych polskich poetów XX wieku.
Władysław Broniewski
Poznaj lekturę w 7 krokach
- 01 Władysław Broniewski - bohaterowie 5 min czytania
- 02 Mniejsza o to - analiza i interpretacja 3 min czytania
- 03 Żołnierz polski - analiza i interpretacja 2 min czytania
- 04 Ka-Be - analiza i interpretacja 3 min czytania
- 05 Zagłębie Dąbrowskie - analiza i interpretacja 3 min czytania
- 06 Władysław Broniewski - motywy literackie 1 min czytania
- 07 Władysław Broniewski - konteksty 4 min czytania