Faust - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Bóg zakłada się z Mefistofelesem o duszę Fausta – wybitnego, ale zgorzkniałego uczonego. Faust, sfrustrowany ograniczeniami ludzkiego rozumu, pragnie poznać ostateczne tajemnice wszechświata. Zgadza się oddać duszę diabłu w zamian za moment absolutnego szczęścia i spełnienia. Mefistofeles odmładza bohatera i rzuca go w wir ziemskich przyjemności. Faust zakochuje się w młodziutkiej, pobożnej Małgorzacie. Uczucie to, choć początkowo szczere, sprowadza na dziewczynę lawinę nieszczęść. Małgorzata nieświadomie truje własną matkę, a Faust w pojedynku zabija jej brata, Walentego. Zhańbiona i porzucona dziewczyna zachodzi w ciążę, a w akcie obłędu topi swoje nowo narodzone dziecko. Trafia do lochu, gdzie czeka na egzekucję. Faust z pomocą Mefistofelesa próbuje ją uwolnić, jednak Małgorzata odmawia ucieczki z diabłem i zdaje się na łaskę Boga. Głos z nieba ogłasza jej zbawienie, a Faust i Mefistofeles znikają w mroku.

Streszczenie szczegółowe

Dedykacja

Utwór otwiera dedykacja o charakterze inwokacyjnymRozbudowany zwrot do bóstwa lub muzy z prośbą o natchnienie, umieszczany na początku utworu.. Autor zwraca się do zjaw i duchów przeszłości – dawnych przyjaciół, miłości i minionych czasów. Rzeczywistość miniona staje się dla dojrzałego poety bliższa niż teraźniejszość. Twórczość poetycka jawi się tu jako domena pamięci. To klasyczny toposPowtarzający się motyw lub obraz literacki, funkcjonujący w kulturze od starożytności. w literaturze światowej – aby tworzyć, artysta musi nabrać dystansu do naporu aktualnych wydarzeń.

Prolog w teatrze

Przed podniesieniem kurtyny toczy się dyskusja między Dyrektorem, Poetą tragicznym i Wesołkiem. Dyrektor zastanawia się nad sukcesem komercyjnym teatru w Niemczech. Zależy mu przede wszystkim na pełnej widowni. Poeta reprezentuje sztukę wysoką, gardzi tłumem i kulturą masową. Wesołek z kolei broni sztuki ludycznejZwiązany z zabawą, rozrywką, często o charakterze masowym i jarmarcznym. – dla niego liczy się kontakt z widzem, błazeństwo i komedia. Scena ta ukazuje odwieczny konflikt między komercją a prawdziwą sztuką.

Prolog w niebie

W niebiosach Bóg, Zastępy Niebieskie oraz trzej Archaniołowie (Rafael, Gabriel i Michał) chwalą harmonię świata. Pojawia się Mefistofeles, który kpi z ludzkiej natury i marnej kondycji człowieka. Bóg pyta diabła o Fausta. Dochodzi do kluczowego zakładu o duszę uczonego. Stawką jest udowodnienie, czy w człowieku można ocalić fundamentalne dobro. Bóg, jako gwarant porządku wszechświata, pozwala Mefistofelesowi poddać Fausta próbie.

Noc

Akcja przenosi się do czarnej, gotyckiej pracowni Fausta. Jest noc Wielkiej Soboty, tuż przed rezurekcjąUroczyste nabożeństwo w Kościele katolickim, odprawiane w poranek wielkanocny na pamiątkę zmartwychwstania.. Faust siedzi przy pulpicie i wygłasza pełen rozpaczy monolog. Zgłębił wszystkie dziedziny nauki, ale wciąż czuje się odgrodzony od prawdziwej mądrości. Oszukuje swoich studentów, bo sam nie zna odpowiedzi na najważniejsze pytania. Poświęcił życie na naukę, tracąc szansę na rodzinę, podróże i zwykłe szczęście.

Zdesperowany uczony odrzuca rozum i zwraca się ku magii. Otwiera księgę Nostradamusa i wpatruje się w znak MakrokosmosuWszechświat pojmowany jako wielka, uporządkowana całość, w opozycji do człowieka (mikrokosmosu).. Świat jawi mu się jako żywy organizm, ale Faust pozostaje jedynie biernym widzem. Wypowiada zaklęcie i wywołuje Ducha Ziemi. Duch ukazuje się w czerwonym płomieniu, jednak potępia Fausta i znika. Ujawnia się tu panteizmPogląd filozoficzny utożsamiający Boga z naturą i wszechświatem. Goethego – natura jest żywym płaszczem Boga.

Rozmyślania przerywa wizyta Wagnera, asystenta Fausta. Po jego wyjściu załamany alchemikŚredniowieczna dziedzina wiedzy łącząca elementy chemii, fizyki, sztuki i mistycyzmu, dążąca m.in. do stworzenia kamienia filozoficznego. postanawia wypić truciznę. W momencie, gdy przykłada kielich do ust, rozlegają się wielkanocne dzwony i śpiew chórów. Dźwięki te przypominają mu czasy dziecięcej wiary. Faust odstawia truciznę i decyduje się żyć dalej.

Przed bramą

Wielka Niedziela. Tłumy mieszczan, żołnierzy i żakówDawne, średniowieczne określenie ucznia lub studenta. wychodzą za mury miasta na wiosenny spacer. Faust i Wagner obserwują przechodniów. Wagner, jako półinteligent, gardzi prostym ludem. Faust przeciwnie – szuka z nim kontaktu. Uczony wyznaje asystentowi, że czuje w sobie wewnętrzne rozdarcie. Dwie dusze walczą w jego ciele. Nagle Faust dostrzega czarnego pudla krążącego wokół nich. Wagner bagatelizuje zwierzę, ale Faust wyczuwa w nim coś magicznego i zabiera psa do domu.

Pracownia (część I)

Faust wraca do pracowni z pudlem. Zasiada do tłumaczenia Ewangelii św. Jana. Zatrzymuje się już na pierwszym zdaniu.

Na początku było Słowo.

Grecki logosW filozofii greckiej i teologii chrześcijańskiej: słowo, sens, rozum, a także sam Bóg. nie satysfakcjonuje uczonego. Zmienia tłumaczenie na „myśl”, potem na „siłę”, aż w końcu decyduje się na „czyn”. To heretyckie zerwanie z dogmatykąDział teologii zajmujący się systematyzowaniem i wyjaśnianiem oficjalnych prawd wiary (dogmatów). chrześcijańską. Czyn oznacza dla niego aktywność i tworzenie.

Tymczasem pudel zaczyna warczeć, rosnąć i zmieniać kształty. Faust rzuca zaklęcia. Zza pieca, w oparach mgły, wyłania się Mefistofeles w stroju wędrownego studenta. Okazuje się, że diabeł wpadł w pułapkę magicznych znaków w pracowni i nie może z niej wyjść. Aby uciec, usypia Fausta za pomocą pieśni duchów i wymyka się niepostrzeżenie.

Pracownia (część II)

Mefistofeles wraca do Fausta. Dochodzi do zawarcia paktu. Diabeł obiecuje służyć uczonemu na ziemi i spełniać jego wszystkie pragnienia. W zamian Faust odda mu duszę po śmierci. Warunkiem ostatecznego triumfu piekła jest moment, w którym Faust poczuje pełne zaspokojenie i wypowie słowa:

Trwaj chwilo, o chwilo, jesteś piękną!

Faust, człowiek o ekspansywnejDążący do ciągłego poszerzania swoich wpływów, wiedzy lub terytorium. naturze, nie wierzy, że jakakolwiek ziemska przyjemność zdoła go w pełni zaspokoić. Podpisuje cyrograf własną krwią.

Piwnica Auerbacha w Lipsku

Mefistofeles zabiera Fausta w świat. Pierwszym przystankiem jest studencka winiarnia. Biesiadują tam Fuks, Barwiarz, Flaszka i Starszy. Diabeł popisuje się magicznymi sztuczkami – nawierca stół, z którego tryska wyborne wino. Gdy studenci orientują się w oszustwie, chcą zaatakować Mefistofelesa. Ten rzuca na nich urok i znika wraz z Faustem. Uczony jest znudzony i zniesmaczony tą prymitywną rozrywką.

Kuchnia czarownicy

Bohaterowie trafiają do jaskini wiedźmy. KoczkodanyGatunek małpy; w literaturze często symbolizuje brzydotę, naśladownictwo lub siły nieczyste. warzą magiczną miksturę w wielkim kotle. Faust spogląda w magiczne zwierciadło i dostrzega w nim wizerunek niezwykle pięknej kobiety. Budzi to w nim gwałtowne pożądanie. Czarownica podaje Faustowi eliksir młodości. Odmłodzony bohater jest gotowy na miłosne podboje.

Ulica

Na ulicy Faust spotyka czternastoletnią Małgorzatę. Proponuje, że odprowadzi ją do domu. Skromna i dobrze wychowana dziewczyna stanowczo odmawia. Jej opór tylko podsyca żądzę Fausta. Rozkazuje Mefistofelesowi zdobyć dziewczynę za wszelką cenę. Diabeł ostrzega, że Małgorzata jest czysta i pobożna, więc nie ma nad nią władzy. Faust żąda przygotowania bogatego prezentu.

Wieczorem

Małgorzata rozmyśla o przystojnym nieznajomym. Gdy wychodzi z pokoju, Faust i Mefistofeles zakradają się do środka. Faust jest poruszony skromnością i czystością jej pokoiku. Zostawiają w skrzyni szkatułkę z klejnotami. Po powrocie dziewczyna znajduje biżuterię. Przymierza ją przed lustrem, zachwycona niespodziewanym bogactwem.

Promenada

Plan diabła napotyka przeszkodę. Matka Małgorzaty, zaniepokojona pochodzeniem klejnotów, oddaje je księdzu na rzecz Kościoła. Faust jest wściekły i każe Mefistofelesowi podrzucić kolejną, jeszcze cenniejszą szkatułkę.

Dom sąsiadki

Małgorzata biegnie do swojej sąsiadki, Marty, by pokazać jej nowe klejnoty. Marta, opuszczona przez męża kumoszkaPotoczne określenie sąsiadki, znajomej, często skłonnej do plotek., radzi dziewczynie ukryć skarb przed matką i przymierzać go w tajemnicy. Do domu puka Mefistofeles. Kłamie, że mąż Marty zmarł w Neapolu. Proponuje, że przyprowadzi świadka tej śmierci – Fausta. Kobiety zgadzają się na wieczorne spotkanie w ogrodzie.

Ulica

Faust dowiaduje się o intrydze. Oburza się na konieczność składania fałszywych zeznań w sprawie śmierci męża Marty. Mefistofeles szybko gasi jego moralne oburzenie, wytykając mu, że sam planuje oszukać i zbałamucić niewinną dziewczynę. Faust ulega.

Ogród i Altanka

Podwójna randka. Faust spaceruje z Małgorzatą, a Mefistofeles z Martą. Małgorzata obrywa płatki kwiatka, wróżąc sobie: „Kocha, nie kocha”. Faust wyznaje jej wieczną miłość. Przenoszą się do altanki, gdzie dochodzi do pierwszego pocałunku. Przerywa im Mefistofeles, ponaglając do wyjścia. Małgorzata zostaje sama, zdumiona własną śmiałością i uczuciem do wykształconego pana.

Las i jaskinia

Faust ucieka na łono natury. Dziękuje Duchowi Ziemi za możliwość poznawania świata. Czuje wyrzuty sumienia z powodu zburzenia spokoju Małgorzaty. Pojawia się Mefistofeles. Szydzi z idealizmu Fausta i jego uduchowionego podejścia do miłości. Diabeł cynicznie sprowadza uczucie wyłącznie do fizyczności i namawia Fausta do powrotu do dziewczyny.

Pokoik Małgorzatki

Małgorzata siedzi przy kołowrotku. Przędzie i śpiewa pieśń pełną tęsknoty za ukochanym. Jej spokój został bezpowrotnie zniszczony przez namiętność.

Ogród Marty

Małgorzata pyta Fausta o jego wiarę w Boga. Faust unika jednoznacznej odpowiedzi. Twierdzi, że Boga nie można zamknąć w słowach, jest On wszechogarniającym uczuciem. Dziewczyna wyczuwa, że nie jest to ortodoksyjneŚcisłe, rygorystyczne trzymanie się ustalonych zasad i doktryn, zwłaszcza religijnych. chrześcijaństwo. Wyznaje też, że czuje fizyczny wstręt do Mefistofelesa. Mimo obaw, zgadza się na nocną schadzkę. Faust daje jej flakonik z płynem, który ma uśpić jej matkę. W rzeczywistości jest to trucizna.

U studni

Małgorzata spotyka Bietkę, która plotkuje o zhańbionej Barbarze. Barbara zaszła w ciążę, a kochanek ją porzucił. Małgorzata uświadamia sobie własne położenie. Kiedyś sama surowo oceniałaby taki upadek, a teraz sama zgrzeszyła.

Wieża bramna

Zrozpaczona Małgorzata wstawia kwiaty do dzbana przed figurą Matki Boskiej Bolesnej. Błaga o ratunek i litość. Wie już, że nosi w łonie dziecko Fausta.

Noc

Pod oknem Małgorzaty zjawia się jej brat, Walenty. Żołnierz jest wściekły z powodu hańby siostry. Zauważa zbliżających się Fausta i Mefistofelesa. Dochodzi do walki. Mefistofeles paraliżuje rękę Walentego, a Faust przebija go szpadą. Mordercy uciekają. Wokół umierającego gromadzi się tłum. Walenty przed śmiercią publicznie przeklina Małgorzatę, nazywając ją jawnogrzesznicą.

Katedra

Małgorzata szuka pocieszenia w kościele. Za jej plecami staje Zły Duch, który dręczy jej sumienie. Wypomina jej śmierć matki i brata. Złowieszczy śpiew chóruW dramacie: zbiorowość komentująca wydarzenia, wprowadzająca nastrój grozy lub wzniosłości. intonującego Dies IraeŚredniowieczna pieśń łacińska opisująca Dzień Sądu Ostatecznego, śpiewana podczas mszy żałobnych. potęguje grozę. Przytłoczona poczuciem winy dziewczyna mdleje.

Noc Walpurgii i Sen Nocy Walpurgii

Mefistofeles zabiera Fausta w góry Harcu na sabatWedług wierzeń ludowych nocne, tajne zloty czarownic i demonów. czarownic. Wśród demonów i zjaw Faust próbuje zapomnieć o Małgorzacie, oddając się dzikiej zabawie. Następuje teatralne intermezzoKrótki przerywnik sceniczny lub muzyczny, wplatany między główne części większego dzieła. – „Złote gody Oberona i Tytanii”, w którym pojawiają się postacie z dramatów Szekspira.

Pochmurny dzień. Pole

Faust dowiaduje się prawdy. Małgorzata w akcie poporodowego obłędu utopiła swoje dziecko. Została skazana na śmierć i czeka w lochu na egzekucję. Faust wpada w furię. Oskarża Mefistofelesa o zatajenie prawdy. Diabeł drwi z niego, przypominając, że Faust sam chciał przekroczyć granice ludzkiego doświadczenia. Ostatecznie uczony wymusza na demonie pomoc w uwolnieniu ukochanej.

Więzienie

Faust zakrada się do celi. Małgorzata postradała zmysły. Początkowo bierze go za kata, potem wspomina zamordowane dziecko i matkę. Faust błaga ją, by z nim uciekła. Gdy w drzwiach staje Mefistofeles, dziewczyna rozpoznaje w nim wcielenie zła. Odmawia ucieczki. Woli ponieść karę i powierza swoją duszę sprawiedliwości boskiej.

Mefistofeles krzyczy: „Potępiona!”, jednak z nieba rozlega się Głos: „Zbawiona!”. Diabeł porywa Fausta i znika z nim w mroku. Los uczonego pozostaje nierozstrzygnięty, a zakład o jego duszę wciąż trwa.