Kandyd - bohaterowie
Główni bohaterowie powiastki filozoficznej Woltera to postacie, których losy stanowią brutalną weryfikację oświeceniowego optymizmu. Tytułowy młodzieniec, jego ukochana Kunegunda oraz niezłomny w swoich poglądach filozof Pangloss przemierzają świat, doświadczając skrajnych nieszczęść i absurdów ludzkiego istnienia. Ich ewolucja, a w przypadku niektórych jej całkowity brak, służy autorowi do bezlitosnego obnażenia naiwności teorii o najlepszym z możliwych światów.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Kandyd – naiwny wędrowiec
Poznajemy go jako młodego chłopca o łagodnym usposobieniu i delikatnej fizjonomii. Mieszka w westfalskim zamku barona Thunder-ten-tronckh. Prawdopodobnie jest nieślubnym synem siostry barona oraz okolicznego szlachcica. Jego spokojne życie kończy się w momencie, gdy zostaje przyłapany na miłosnych uniesieniach z Kunegundą. Za ten występek zostaje brutalnie wygnany z „najmilszego z możebnych” zamków.
KandydZ francuskiego candide – szczery, prostoduszny, naiwny. rozpoczyna tułaczkę po świecie. Odwiedza między innymi Bułgarię, Holandię, Lizbonę, Kadyks, Buenos Aires, Paragwaj, mityczne Eldorado, Paryż, Wenecję i Konstantynopol. Każdy etap tej podróży to pasmo katastrof, wojen, trzęsień ziemi i ludzkiego okrucieństwa. Te dramatyczne doświadczenia brutalnie weryfikują optymistyczną tezę jego nauczyciela o doskonałości otaczającej ich rzeczywistości. Jedynie utopijne Eldorado zdaje się realizować ten filozoficzny postulat.
Po latach wędrówki Kandyd odnajduje ukochaną i bierze z nią ślub. Rzeczywistość okazuje się jednak daleka od młodzieńczych marzeń. Kunegunda jest zestarzała, brzydka i kłótliwa. Główny bohater porzuca ostatecznie naiwny optymizm na rzecz pragmatycznej pracy, co podsumowuje słynnym zdaniem o konieczności uprawiania własnego ogródka.
Pangloss – ślepy optymista
Nauczyciel Kandyda i nadworny filozof w zamku barona. Wykłada absurdalnie brzmiącą dziedzinę: metafizyko-teologo-kosmolo-nigologięZbitka słowna stworzona przez Woltera, od łacińskiego nihil (nic) – nauka o niczym, kpina z pustych rozważań akademickich.. Uważa, że wszystko, co istnieje, jest doskonałe, a każda rzecz na świecie ma z góry określony cel.
PanglossImię utworzone z greckich słów pan (wszystko) i glossa (język), co można tłumaczyć jako „wielomówny” lub „twierdzący wszystko”. niezależnie od tego, jak straszne tragedie go spotykają – wieszenie przez inkwizycję, choroba weneryczna, galery – pozostaje wiecznym optymistą. Wierzy, że bilans dobra i zła zawsze wychodzi na plus. Tłumaczy to pokrętną logiką:
Niedole poszczególne składają się na powszechne dobro; tym samym, im więcej jest nieszczęść poszczególnych, tym bardziej całość jest dobra.
Przez całe życie uparcie trwa przy swoich pierwotnych przekonaniach. Twierdzi, że filozofowi po prostu nie przystoi zmieniać zdania. Powołuje się przy tym na autorytet Leibniza i jego koncepcję przedustawnej harmonii, całkowicie ignorując otaczające go cierpienie.
Postać Panglossa to bezpośrednia satyra na niemieckiego filozofa Gottfrieda Wilhelma Leibniza. Leibniz stworzył koncepcję teodycei, według której Bóg, będąc doskonałym, musiał stworzyć „najlepszy z możliwych światów”, a istniejące w nim zło jest konieczne dla istnienia większego dobra. Wolter uważał to podejście za skrajnie naiwne w obliczu realnego ludzkiego cierpienia.
Kunegunda – upadły ideał
Córka barona Thunder-ten-tronckh. Poznajemy ją jako siedemnastoletnią, „świeżą, rumianą, pulchną i apetyczną” dziewczynę. To właśnie odwzajemnione uczucie do niej staje się przyczyną wygnania Kandyda z rodzinnego zamku.
Jej losy są wyjątkowo burzliwe i tragiczne. W wyniku najazdu Bułgarów na zamek traci rodzinę, zostaje zgwałcona i trafia do niewoli. Od tego momentu przechodzi z rąk do rąk, stając się własnością kolejnych mężczyzn – od żydowskiego kupca po wielkiego inkwizytora. Jej największym atutem, który wielokrotnie pozwala jej uniknąć śmierci, jest niezwykła uroda.
Dla Kandyda Kunegunda stanowi główny motor napędowy wszystkich działań. Młodzieniec przemierza kontynenty z jedną myślą: odnaleźć ją i poślubić. Kiedy w finale wreszcie osiąga swój cel, kobieta jest już zniszczona życiem, stara i brzydka. Staje się zgorzkniałą i kłótliwą żoną, co ostatecznie grzebie romantyczne złudzenia głównego bohatera.