Najważniejsze cytaty z Kazań sejmowych z omówieniem

Cytaty o miłości do ojczyzny i obowiązku obywatelskim

Ojczyzna jest to wielka matka, która nas urodziła i wykarmiła i do łona swego przyjmuje i zasłania i chroni.

Piotr Skarga posługuje się tu metaforą ojczyzny jako matki. To jeden z najbardziej nośnych obrazów w całej polskiej literaturze. Autor zwraca się bezpośrednio do posłów i senatorów. Przypomina im, że stosunek obywatela do państwa powinien przypominać relację dziecka z rodzicem. Musi opierać się na wdzięczności i trosce, a nie na wyrachowaniu.

W wypracowaniu ten fragment świetnie ilustruje paternalistyczną wizję politykiTraktowanie obywateli przez władzę na wzór relacji ojciec-dziecko, zakładające opiekę, ale i wymóg posłuszeństwa.. Możesz go również wykorzystać jako punkt wyjścia do porównania z późniejszymi tekstami romantycznymi, na przykład z twórczością Adama Mickiewicza.

Miłość ku ojczyźnie - ziemia nasza, krew nasza, i co mamy, to jej daliśmy.

Skarga definiuje patriotyzm przez pryzmat ofiary. Ziemia, krew i majątek należą do wspólnoty, a nie do jednostki. Zdanie to pada jako oskarżenie pod adresem szlachty, która własne interesy stawia ponad dobrem Rzeczypospolitej. Na maturze użyj tego cytatu jako argumentu w pracach o powinnościach obywatelskich.

Kto ojczyzny swej nie miłuje, ten Boga nie miłuje.

Kaznodzieja sprawnie łączy sferę polityczną z religijną. Miłość do ojczyzny zrównuje z miłością do Boga, a jej brak nazywa grzechem. Dla Skargi Rzeczpospolita to przestrzeń sacrumSfera świętości, obszar rzeczywistości związany z religią i kultem, przeciwstawny świeckiemu profanum.. Obojętność wobec losów kraju jest więc aktem nie tylko politycznym, ale przede wszystkim moralnym.

Choroby Rzeczypospolitej i upadek państwa

Nierządem Polska stoi - powiadają; ale to jest sławna i głupia przypowieść.

Autor ostro polemizuje z obiegową mądrością szlachecką. Ówczesne elity traktowały anarchięStan chaosu i samowoli spowodowany brakiem lub bezsilnością władzy państwowej. jako cechę polskiej wolności. Skarga odwraca znaczenie tego przysłowia. To, co szlachta uważała za zaletę ustroju, on wskazuje jako główną przyczynę klęski. Fragment doskonale pokazuje polemiczną technikę retoryczną jezuity.

Sześć chorób Rzeczypospolitej przyczyną jej zguby będzie.

To zdanie otwiera słynny wywód diagnostyczny z Kazania wtóregoDrugie z ośmiu kazań Skargi, poświęcone miłości do ojczyzny i diagnozie chorób toczących państwo.. Skarga wymienia w nim konkretne grzechy narodu. Są to: brak miłości do ojczyzny, niezgoda wewnętrzna, osłabienie władzy królewskiej, prawa krzywdzące ubogich, odmienne wyznania oraz grzechy jawne. Cytat ten pokazuje systematyczne porządkowanie argumentów przez autora.

Jako okręt, na którym stoją i siedzą rozmaici pasażyrowie, gdy nawałność na morzu przyjdzie i okręt tonie, wszyscy pospołu giną.

Rozbudowana metafora okrętu-państwa to najbardziej rozpoznawalny motyw całego dzieła. Skarga obrazuje nią wspólnotę losu wszystkich mieszkańców Rzeczypospolitej. Utonięcie statku oznacza zagładę dla każdego, bez względu na zajmowane miejsce na pokładzie. Własne dobro da się zachować wyłącznie poprzez ratowanie całości. To idealny przykład alegorii politycznejMotyw w literaturze lub sztuce, który poza znaczeniem dosłownym ma jedno, z góry ustalone znaczenie ukryte..

Niezgoda domowa, która i małe państwa gruntuje i obala wielkie.

Krótka forma tego zdania bywa myląca. Skarga zawiera w nim całą teorię o związku wewnętrznego ładu z siłą zewnętrzną państwa. Niezgoda między obywatelami niszczy królestwa, które mogłyby trwać wiecznie. Kaznodzieja odwołuje się tu do wzorców biblijnych i antycznych.

Prywata i egoizm szlachty

Miłujecie ojczyznę? - kto ją miłuje, ten i dobra pospolite miłuje, i nimi się bawi, a nie własnymi prywatnymi.

Skarga stawia pytanie retoryczne, na które sam natychmiast odpowiada. Szlachta głośno deklaruje miłość do Rzeczypospolitej. Jej codzienne działania całkowicie temu przeczą. Troska o własne majątki, blokowanie podatków i sejmikowe kłótnie obnażają hipokryzję elit. Cytat sprawdzi się w wypracowaniach o napięciu między deklarowanymi wartościami a faktycznym postępowaniem.

Prywata - to jest ta choroba, która gubi i pożera wszystko, co jest na dobro pospolite obmyślone.

Dla Skargi prywataPrzedkładanie własnych, osobistych korzyści nad dobro wspólne, państwowe. to pierwsza i najgroźniejsza choroba Rzeczypospolitej. Definiuje ją bardzo precyzyjnie. To nie tylko zwykły egoizm. To aktywne niszczenie tego, co stworzono dla dobra ogółu. Ten fragment to świetny dowód publicystycznego zaangażowania autora.

Władza królewska i prawo

Król ma być jako ojciec i głowa: bez głowy ciało żyć nie może.

Autor twardo broni silnej władzy monarszej. Wykorzystuje do tego organicystyczną metaforykęKoncepcja filozoficzna traktująca państwo lub społeczeństwo jako żywy organizm, w którym każda część pełni określoną funkcję. ciała. Król jest głową, a szlachta członkami. Pozbawienie głowy uprawnień oznacza śmierć całego organizmu. Skarga uderza w ten sposób w ideologię złotej wolności szlacheckiejZespół praw i przywilejów szlachty w dawnej Polsce, obejmujący m.in. prawo wyboru króla i liberum veto..

Prawa krzywdzą ubogich, a bogatym służą.

Niesprawiedliwość prawa to kolejna z sześciu chorób Rzeczypospolitej. Skarga widzi w chłopie i mieszczaninie pełnoprawnego obywatela. W realiach XVI-wiecznej Polski był to pogląd niezwykle odważny. Dzieło jezuity to nie tylko apologia szlachty, ale tekst głęboko krytyczny społecznie.

Rola religii i prorocka postawa kaznodziei

Ja wam jako prorok przepowiadam: jeśli się nie nawrócicie, jeśli krzywdy nie naprawicie, jeśli Boga nie przeproście - zginiecie.

Skarga wprost przyjmuje rolę starotestamentowego proroka. Przemawia do ludu jako natchniony przez Boga posłaniec. Jego ton jest oskarżycielski i eschatologicznyDział teologii zajmujący się rzeczami ostatecznymi: śmiercią, końcem świata i sądem ostatecznym.. Kaznodzieja nie prosi, on grozi zagładą. Fragment ten to koronny przykład profetyzmuZjawisko w literaturze polegające na przypisywaniu jednostce zdolności przewidywania przyszłości, często w formie wizji i proroctw. w polskiej literaturze.

Bez wiary prawdziwej cnota i miłość ku ojczyźnie ostać się nie może.

Religia katolicka stanowi dla Skargi absolutny fundament państwowości. Bez niej patriotyzm traci swoją trwałość. ReformacjaRuch religijny i społeczny w XVI-wiecznej Europie, który doprowadził do rozłamu w Kościele zachodnim i powstania protestantyzmu. w jego oczach niszczyła nie tylko Kościół, ale spójność całego państwa. Rozbijała wspólną przestrzeń wartości.

Mówię to, co mi Duch Święty mówić nakazuje, nie bojąc się gniewu możnych.

Autor legitymizuje swoje prawo do ostrej krytyki. Nie przemawia we własnym imieniu, lecz w imieniu Boga. Kaznodzieja staje się jedynie kanałem dla wyższego autorytetu. Dzięki temu może mówić rzeczy niewygodne dla zebranych dostojników bez ryzyka politycznych konsekwencji.

Jak cytować na maturze?

Cytat z „Kazań sejmowych” zawsze ujmuj w cudzysłów. Podaj autora oraz tytuł dzieła. Nie musisz pamiętać numeru strony ani konkretnego kazania. Zawsze jednak dookreślaj kontekst. Zaznacz, czy fragment pochodzi z najczęściej cytowanego Kazania wtórego, czy z innej części traktatu.

Pamiętaj, że cytat pełni funkcję dowodu, a nie ozdobnika. Najpierw postaw tezę. Następnie przytocz fragment. Na koniec zinterpretuj go i wyjaśnij, dlaczego potwierdza twoje założenia. Samo zacytowanie tekstu bez komentarza nie przyniesie ci punktów na egzaminie. Na maturze rozszerzonej wskaż również środek retoryczny zawarty w cytacie. Nazwij metaforę, antytezę, pytanie retoryczne lub wyliczenie.