Powrót posła - opracowanie

Zagadnienia polityczne, społeczne i obyczajowe

Niemcewicz napisał swój utwór z jasnym celem dydaktycznym. Dedykacja dla Stanisława MałachowskiegoMarszałek Sejmu Wielkiego, jeden z głównych twórców Konstytucji 3 maja. zdradza intencje autora: chciał wpajać zdrowe prawidła i zachęcać do cnót. Tekst to syntetyczny obraz sporów toczonych podczas Sejmu CzteroletniegoInaczej Sejm Wielki (1788-1792), obradujący w Warszawie, którego największym osiągnięciem było uchwalenie Konstytucji 3 maja..

Autor zderza ze sobą dwa wrogie obozy. Z jednej strony mamy stronnictwo patriotyczne, z drugiej - konserwatywną szlachtę. Na tapet trafiają najważniejsze problemy epoki: zniesienie liberum vetoZasada ustrojowa Rzeczypospolitej Obojga Narodów pozwalająca każdemu posłowi na zerwanie sejmu i unieważnienie jego uchwał., sukcesja tronu oraz prawa dla niższych stanów.

Kwestie społeczne wybrzmiewają w wątku służby. Podkomorostwo traktują Agatę i Jakuba niemal jak członków rodziny. W finale Podkomorzy idzie o krok dalej i nadaje swoim chłopom wolność osobistą. Taki gest budzi wściekłość Starosty, dla którego wolność to wyłączny przywilej szlachty.

Utwór to również ostra komedia obyczajowa. Pisarz uderza w wady osiemnastowiecznej szlachty, powołując się na słowa Adama Naruszewicza o ganieniu obyczajów, a nie konkretnych osób. Postaci są celowo przerysowane.

Starosta Gadulski uosabia najgorsze cechy sarmatyPrzedstawiciel polskiej szlachty, często kojarzony z przywiązaniem do tradycji, ale w oświeceniu krytykowany za zacofanie, pijaństwo i awanturnictwo.. Z rozrzewnieniem wspomina czasy, gdy „człek jadł, pił, nic nie robił”. Otwarcie przyznaje się do braku wykształcenia, co nie przeszkadza mu w wygłaszaniu kategorycznych sądów o polityce. Jego główną motywacją jest chciwość. Żeni się dla pieniędzy, a na ślub córki z Walerym zgadza się dopiero wtedy, gdy chłopak zrzeka się posagu.

Starościna to klasyczna żona modnaPopularny w oświeceniu typ literacki wyśmiewający kobiety ślepo naśladujące zagraniczne (głównie francuskie) trendy.. Cierpi na wymyślone choroby, żyje w świecie francuskich romansów i kaleczy język polski. Miłość traktuje naiwnie, wyobrażając sobie życie w wiejskiej chatce o chlebie i wodzie.

Szarmancki to cyniczny utracjuszCzłowiek lekkomyślnie trwoniący majątek na zabawy i przyjemności.. Podróże zagraniczne niczego go nie nauczyły - interesują go tylko kobiety i konie. Chwali się swoimi miłosnymi podbojami, pokazując kolekcję pukli włosów i pierścionków. O rękę Teresy stara się wyłącznie dla jej majątku.

Pozytywnym biegunem jest rodzina Podkomorzego. Pisarz mocno ich idealizuje. Żyją w szacunku, cenią miłość wyżej niż pieniądze i stawiają dobro ojczyzny ponad prywatne interesy.

Powrót posła jako komedia

Utwór realizuje założenia komedii politycznejOdmiana komedii, w której intryga i działania bohaterów służą zaprezentowaniu i ocenie konkretnych postaw lub programów politycznych.. Oś fabuły opiera się na zderzeniu dwóch wrogich obozów. Niemcewicz wplata w ten spór klasyczną intrygę miłosnąUkład zdarzeń w utworze literackim, w którym głównym motorem działań bohaterów są perypetie uczuciowe, często rywalizacja o ukochaną osobę.. Dwóch kawalerów walczy o rękę Teresy. Finał przynosi szczęśliwe rozwiązanie: podwójny ślub (Teresy z Walerym oraz Agaty z Jakubem) i uwłaszczenie chłopów.

Bohaterowie są skonstruowani na zasadzie kontrastu. Zacofany Gadulski ma przeciwnika w światłym Podkomorzym. Zapatrzona w modę Starościna kontrastuje z rozsądną Podkomorzyną, a hulaka Szarmancki - z cnotliwym Walerym. Znaczące nazwiska postaci nawiązują do tradycji molierowskiejSposób kreowania postaci komediowych, polegający na wyposażeniu ich w jedną dominującą, przerysowaną cechę charakteru, często odzwierciedloną w nazwisku..

Autor sam przyznawał, że skumulował wady w poszczególnych osobach, by wzbudzić w widzach wstręt do złych postaw. Skutkiem ubocznym tego zabiegu jest pewna bezbarwność postaci pozytywnych. Prawdziwe życie i humor wnoszą do sztuki bohaterowie negatywni.

Komizm opiera się na wypowiedziach i sytuacjach. Służący Jakub bezlitośnie punktuje gadatliwość Starosty, który po wyjściu gości z sali kończył swój monolog na schodach. Agata wyśmiewa nocne spacery i „spazmy” Starościny.

Świetnym przykładem komizmu sytuacyjnegoRodzaj komizmu wynikający z zabawnego, często nieoczekiwanego splotu wydarzeń lub niefortunnego zachowania bohaterów. jest opowieść Agaty o zalotach Szarmanckiego. Służąca, broniąc się przed pocałunkiem, zerwała z głowy natręta sztuczny warkocz. Nazywa go potem „zdobyczą ogromną”, co z kolei stanowi świetny komizm słownyEfekt humorystyczny osiągany dzięki specyficznemu doborowi słów, żartom językowym, przejęzyczeniom lub nieadekwatnemu stylowi wypowiedzi..

Błędy językowe Starościny również bawią do łez. Jej list z tłumaczeniem nieobecności na śniadaniu („głowa źle mi robiła”, „jestem w strasznej feblesie”) budzi szczere zdumienie Podkomorzego. Zgodnie z regułami klasycyzmuPrąd literacki nawiązujący do wzorców antycznych, kładący nacisk na jasność, harmonię, proporcje oraz dydaktyczną funkcję sztuki., ten śmiech ma uczyć i wychowywać.

Julian Ursyn Niemcewicz - biografia

Julian Ursyn Niemcewicz urodził się w 1758 roku w Skokach koło Brześcia. Wychowywał się w wielodzietnej rodzinie. Jego protektorem został Adam Kazimierz Czartoryski, dzięki któremu młody Julian trafił do Szkoły RycerskiejElitarna uczelnia wojskowa założona w Warszawie przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, kształcąca kadrę oficerską w duchu patriotyzmu.. Tam przesiąkł ideami oświeceniaEpoka w kulturze europejskiej (XVIII w.) kładąca nacisk na potęgę rozumu, rozwój nauki, tolerancję i reformy społeczne..

Jako adiutant Czartoryskiego zjeździł Europę. W 1785 roku osiadł w Puławach, gdzie włączył się w życie polityczne. Został posłem na Sejm Wielki i wybitnym mówcą obozu reform. Sukces „Powrotu posła” ugruntował jego pozycję. Współtworzył „Gazetę Narodową i Obcą”, broniąc Konstytucji 3 majaUstawa rządowa z 1791 roku, pierwsza w Europie i druga na świecie nowoczesna konstytucja, wprowadzająca m.in. trójpodział władzy..

Po zawiązaniu konfederacji targowickiejSpisek magnacki z 1792 roku zawiązany w porozumieniu z carycą Katarzyną II w celu obalenia Konstytucji 3 maja. musiał emigrować. Wrócił, by walczyć w insurekcji kościuszkowskiejPowstanie narodowe z 1794 roku przeciwko Rosji i Prusom, dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę. jako sekretarz naczelnika. Ranny pod Maciejowicami, trafił na dwa lata do rosyjskiej niewoli w Petersburgu.

W 1807 roku wrócił do kraju. Działał w Księstwie WarszawskimPaństwo polskie utworzone przez Napoleona Bonaparte w 1807 roku z ziem zaboru pruskiego, istniejące do 1815 roku., a później w Królestwie Polskim. Podczas powstania listopadowegoZryw niepodległościowy z lat 1830-1831 przeciwko Imperium Rosyjskiemu, zakończony klęską i wielką emigracją. wszedł w skład rządu powstańczego i zredagował akt detronizacji cara Mikołaja I. Ostatnie lata życia spędził na emigracji w Paryżu, gdzie zmarł w 1841 roku.

Niemcewicz tworzył w wielu gatunkach. Pisał powieści („Dwaj panowie Sieciechowie”), dramaty, poematy opisoweGatunek poezji epickiej, w którym główną rolę odgrywa szczegółowy opis krajobrazu, zjawisk przyrody lub ludzkiej pracy., a także ostre paszkwileUtwór literacki, często anonimowy, którego celem jest ośmieszenie, zdemaskowanie i zniszczenie reputacji konkretnej osoby.. Ogromną popularność zdobyły jego „Śpiewy historyczne” - cykl pieśni budujących wyidealizowany mit dawnej Polski.

Cytaty

Jakub:

Pan Starosta ich wczoraj tak do późna znudził.
Jak zaczął to o sejmie, to o wojnach bajać ,
Ze wszystkimi się sprzeczać, wszystkich kłócić, łajać,
Gęba się nie zamknęła przez całą wieczerzę,
Powywracał butelki, szklanki i talerze,
Na ostatek, chociaż mu nikt nie odpowiadał,
On jednak, zaperzony, jak gadał, tak gadał;
I dopiero, jak postrzegł, że już wszyscy spali,
Ze świece gasły, przecież mrucząc, wyszedł z sali
I na schodach dokończył ostatka swej mowy.
Prawdziwyż to gaduła! (Akt I, scena 1)

Agatka:

Potrzeba zajść w głowy
Z takimi natrętami! czyli Boska kara!
Prawda, że się wybornie dobrała ta para.
Bo i żona Starosty przednia w swym gatunku.
Wszystkich znudziła, wzdycha, w ustawnym frasunku,
Zawsze narzeka; nie wiem, co siedzi w tej głowie!
Bóg dał piękny majątek, honory i zdrowie,
A zawsze nieszczęśliwa; we dnie spać się kładzie,
A całą noc się tłucze w dzikiej promenadzie
Płacze, patrzy na miesiąc, gada do obłoków,
Wzywa jakichściś cieniów, jakichściś wyroków.
Starosta się z nią żeniąc musiał być szalony. (Akt I, scena 1)

Starosta:

Polska nigdy się z nikim łączyć nie powinna;
Niech cicho siedzi, ale niech nie będzie czynna;
A jeżeli koniecznie o przymierze chodzi,
Niech się z dalekim łączy, co jej nie zaszkodzi.
Z Hiszpanią, Portugalią, nawet z Ameryką... (Akt I, scena 2)

Podkomorzy:

Dom zawsze ustępować powinien krajowi. (Akt I, scena 2)

Podkomorzy:

Niech każdy ma szczęśliwość powszechną w pamięci
I miłość własną - kraju miłości poświęci! (Akt I, scena 2)

Starosta:

Co to za dwory, jakie trybunały huczne,
Co za paradne sejmy, jakie wojsko juczne!
Człek jadł, pił, nic nie robił i suto w kieszeni.
Dziś się wszystko zmieniło i bardziej się zmieni:
Zepsuli wszystko, tknąć się śmieli okrutnicy
Liberum veto, tej to wolności źrzenicy. (Akt I, scena 2)

Podkomorzy:

Wskrzeszają mądrą wolność, skracają swywole.
Ten to nieszczęsny nierząd, to sejmów zrywanie
Kraj zgubiło, ściągnęło obce panowanie,
Te zaborów, te srogich klęsk naszych przyczyną.
I my sami byliśmy nieszczęść naszych winą!
Gnijąc w zbytkach, lenistwie i biesiad zwyczaju,
Myśleliśmy o sobie, a nigdy o kraju;
Klęskami ojców nowe plemię ostrożniejsze,
Wzgardziwszy zyski, było na całość baczniejsze.
Nieba zdarzyły porę, oni ją chwycili,
Ojczyznę spod ciężkiego jarzma wydobyli;
Walcząc wszystkie przeszkody gorliwą robotą,
Idąc przykładem króla i własną swą cnotą
Powracają porządek i sławę ojczyźnie.
Stokroć szczęśliwy, że choć przy późnej siwiźnie
Ujźrę, że Polska rządna i że poważana. (Akt I, scena 2)

Szarmancki:

Lata przeszłego, gdyście na sesjach siedzieli,
Gdyście się przez dzień cały męczyli, krzyczeli,
Ja, z pudrem i z pomadą włos sczesawszy wonną,
Wsiadłszy w mą karyjolkę alboli też konno,
Obleciałem Mokotów, Wolę, Królikarnię,
Łazienki i Powązki, czasem Bażantarnię;
Wieczorem przebrawszy się, przy powiewnym chłodzie,
Łajałem wraz z drugimi sejm w Saskim Ogrodzie:
Wypiłem z przyjaciółmi pończu dużą czarę,
Zjadłem brzoskwiń, morelów za dukatów parę,
Potem koło dziesiątej, kończąc dzień przyjemny,
Foksalowe zabawy okrywał mrok ciemny. (Akt II, scena IV)

Szarmancki:

Szczęście się przywiązało do mojej osoby.
Ale wyznać należy, mam swoje sposoby,
I ktokolwiek iść zechce podług mych prawideł,
Żadna kobieta jego nie uniknie sideł.
Na dowód, że na próżno pochwał mych nie liczę.
Wraz waćpanu pokażę wszystkie me zdobycze,
Listy, portrety, włosy, obrączki, pierścionki:
Te panienek, te wdowy, te od cudzej żonki. (Akt II, scena IV)

Walery:

Wyrzekam się majątku, lecz żądam osoby.
Miłość, miłość cnotliwa, ta poda sposoby,
Ze przy zgodzie, przy pracy i przy rządzie dbałym
Będziemy szczęśliwymi przestając na małym. (Akt III, scena 5)

Podkomorzyna:

Ujrzysz córkę szczęśliwą, zapewnić go mogę.
Znajdzie dobro ważniejsze nad wszystkie dostatki:
W mężu wzajemność, we mnie tkliwość drugiej matki.
Wierz mi: nie stadło, które wiele bogactw liczy,
Szczęśliwego pożycia doznaje słodyczy,
Niesmak w nim i niezgoda najczęściej panuje
I ta sytość wszystkiego, co nam życie truje;
Szczęścia szukać należy w spokojnej mierności,
W tej dobranej umysłów i serca skłonności,
Kędy radość i troski razem się ponoszą,
Tam, gdzie cnoty domowe pierwszą są rozkoszą,
Kędy męża i żony najpierwsze staranie:
Cnotliwe i rozsądne dzieci wychowanie,
Dzieci, co postępując przykładną koleją,
Stają się ich pociechą i kraju nadzieją. (Akt III, scena 6)

Podkomorzy:

Bodajbyśmy, wraz dzieląc pomyślne godziny
Między słodkim staraniem krewnym i domowi.
I tym, co się należy własnemu krajowi,
Cnotliwie wszyscy w zgodzie i jedności żyli
I na szczęście ojczyzny i dzieci patrzyli! (Akt III, scena 7)