Rok 1984 - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja rozgrywa się w 1984 roku w Londynie, głównym mieście Pasa Startowego Jeden, będącego prowincją totalitarnego państwa Oceania. Społeczeństwo jest nieustannie inwigilowane przez Partię, na której czele stoi wszechwiedzący Wielki Brat. Główny bohater, Winston Smith, pracuje w Ministerstwie Prawdy, gdzie zajmuje się fałszowaniem historii. Mężczyzna nienawidzi systemu i potajemnie zaczyna pisać pamiętnik, co stanowi zbrodnię karaną śmiercią. Wkrótce nawiązuje zakazany romans z Julią, pracownicą Departamentu Literatury. Kochankowie wynajmują pokój w dzielnicy proli, łudząc się, że znaleźli bezpieczny azyl.

Próbują dołączyć do legendarnego Braterstwa – tajnej organizacji opozycyjnej. Wpadają jednak w pułapkę zastawioną przez O'Briena, wysoko postawionego funkcjonariusza Partii Wewnętrznej. Zostają aresztowani przez Policję Myśli i trafiają do Ministerstwa Miłości. Tam Winston poddawany jest okrutnym torturom fizycznym i psychicznym. W słynnym Pokoju 101, w obliczu swojego największego lęku, zdradza Julię. Powieść kończy się całkowitym złamaniem bohatera, który po wypuszczeniu na wolność szczerze kocha Wielkiego Brata.

Streszczenie szczegółowe

Część pierwsza

Jest jasny, zimny kwietniowy poranek 1984 roku. Winston Smith wraca do swojego mieszkania w Bloku ZwycięstwaZrujnowany, ponury budynek mieszkalny dla członków Partii Zewnętrznej.. Wszędzie wiszą plakaty z twarzą Wielkiego BrataWszechobecny, nieomylny wódz Oceanii, obiekt kultu jednostki.. W pokoju działa teleekranUrządzenie nadające propagandę i jednocześnie śledzące każdy ruch obywatela., który nieustannie inwigiluje bohatera. Winston, członek Partii ZewnętrznejŚrednia warstwa społeczna, składająca się z szeregowych urzędników państwowych., pracuje w Ministerstwie PrawdyUrząd zajmujący się fałszowaniem historii, sztuką i propagandą.. Na fasadzie jego miejsca pracy widnieją trzy główne hasła OceaniiJedno z trzech supermocarstw, w którym toczy się akcja powieści.: „Wojna to pokój; Wolność to niewola; Ignorancja to siła”. Oprócz niego funkcjonują jeszcze Ministerstwo PokojuResort odpowiedzialny za prowadzenie nieustającej wojny., Ministerstwo MiłościAparat terroru, tortur i utrzymywania porządku publicznego. oraz Ministerstwo ObfitościInstytucja zarządzająca gospodarką i sztucznie wywołująca braki towarów..

Winston siada w płytkiej wnęce, jedynym miejscu poza zasięgiem kamery. Otwiera stary zeszyt i zaczyna pisać pamiętnik. Wie, że popełnia myślozbrodnięNajcięższe przestępstwo w Oceanii polegające na nieprawomyślnych poglądach.. Grozi za to ewaporacjaTajne aresztowanie, morderstwo i wymazanie człowieka z wszelkich rejestrów.. Zapisuje datę: „4 kwietnia 1984”. Przypomina sobie poranne wydarzenia z pracy. Zbliżały się Dwie Minuty NienawiściCodzienny seans propagandowy, podczas którego obywatele wyładowują agresję na wrogach systemu.. Do biura weszła ciemnowłosa dziewczyna z Departamentu Literatury oraz O'Brien, wysoki urzędnik Partii WewnętrznejWąska elita rządząca Oceanią, ciesząca się licznymi przywilejami.. Na ekranie pojawiła się twarz Emmanuela GoldsteinaGłówny wróg ludu, rzekomy przywódca opozycyjnego Braterstwa.. Tłum wpadł w furię. Winston nienawidzi systemu, ale podczas seansu jego oczy spotkały się ze spojrzeniem O'Briena. Poczuł, że myślą tak samo.

Rozmyślania przerywa pukanie. To sąsiadka, pani Parsons, prosi o pomoc przy naprawie zlewu. Jej dzieci zachowują się agresywnie – należą do organizacji KapusiówMłodzieżowa organizacja paramilitarna, ucząca dzieci donoszenia na rodziców.. Państwo celowo wychowuje małych szpiegów. Winston wraca do siebie i przypomina sobie sen sprzed siedmiu lat. O'Brien powiedział mu wtedy: „Spotkamy się tam, gdzie nie ma mroku”.

Kolejnego dnia, po obowiązkowych Podrygach PorannychObowiązkowa, codzienna gimnastyka przed teleekranem., Winston spędza czas w swojej przegrodzie w pracy. Używa mowopisuUrządzenie dyktujące tekst, używane przez urzędników Ministerstwa Prawdy. i wrzuca zdezaktualizowane dokumenty do luki pamięciOtwór w ścianie prowadzący do pieców, służący do niszczenia niewygodnych dokumentów.. Jego zadaniem jest ciągłe fałszowanie prasy i książek, aby zgadzały się z aktualną linią Partii. W stołówce spotyka Syme'a, specjalistę od nowomowySztuczny język stworzony przez Partię, mający uniemożliwić myślenie o buncie.. Syme pracuje nad nowym słownikiem. Tłumaczy, że redukcja słownictwa zlikwiduje zdolność do buntu. Winston wie, że Syme jest zbyt inteligentny i wkrótce zniknie. Ponownie zauważa ciemnowłosą dziewczynę. Jest przekonany, że to agentka Policji MyśliTajna policja wykrywająca i karząca wszelkie przejawy nieposłuszeństwa wobec Partii..

Winston kontynuuje pisanie pamiętnika. Zastanawia się nad siłą proliNajniższa, najliczniejsza klasa społeczna w Oceanii, żyjąca w biedzie, ale poza ścisłą kontrolą.. Uważa, że tylko oni mogliby obalić system, ale są zbyt nieświadomi swojej siły. Partia traktuje ich jak zwierzęta pociągowe. Bohater wspomina dawnych przywódców rewolucji: Rutherforda, Aaronsona i Jonesa. Zostali zmuszeni do fałszywych zeznań i straceni. Winston znalazł kiedyś dowód ich niewinności, ale musiał go zniszczyć. Rozumie mechanizm fałszowania przeszłości, ale nie rozumie jego ostatecznego celu. Zapisuje w zeszycie: „Wolność oznacza prawo do twierdzenia, że dwa i dwa to cztery”.

Kilka tygodni później Winston spaceruje po dzielnicy proli. Taki indywidualizm nazywa się sobizmemNowomowne określenie na spędzanie czasu w samotności, traktowane jako podejrzane.. Wchodzi do antykwariatu, w którym kupił zeszyt. Właściciel, pan Charrington, pokazuje mu stary pokój na piętrze. Pomieszczenie nie ma teleekranu. Winston wychodzi na ulicę i zamiera z przerażenia. Mija go ciemnowłosa dziewczyna. Jest pewien, że go śledzi i że wkrótce zginie.

Część druga

Rano w korytarzu Ministerstwa Prawdy dziewczyna potyka się i upada. Winston pomaga jej wstać. W tym ułamku sekundy kobieta wsuwa mu w dłoń karteczkę. W ukryciu odczytuje wiadomość: „Kocham Cię”. Jest zszokowany. Po tygodniu ostrożnych prób udaje mu się usiąść z nią w stołówce. Umawiają się na spotkanie na Placu Zwycięstwa, a następnie w lesie poza Londynem.

Docierają na leśną polanę. Dziewczyna ma na imię Julia. Okazuje się, że jej prawomyślność to tylko kamuflaż. Należy do Ligi AntyseksualnejOrganizacja promująca celibat i sztuczne zapłodnienie, tłumiąca naturalne popędy., ale w rzeczywistości nienawidzi Partii i uwielbia łamać zakazy. Kochankowie uprawiają seks. Dla Winstona ten akt to polityczny bunt. Julia jest praktyczna – nie interesuje jej ideologia, chce po prostu czerpać z życia to, co zakazane.

Winston wynajmuje pokój nad sklepem Charringtona. To czyste szaleństwo, ale pragną mieć własny azyl. Spędzają tam czas, pijąc prawdziwą kawę i jedząc cukier zdobyty na czarnym rynku. Sielankę zakłóca jedynie pojawienie się szczura – Winston panicznie boi się tych gryzoni.

Pewnego dnia, tak jak przewidywał Winston, Syme znika bez śladu. Londyn przygotowuje się do Tygodnia NienawiściOkres masowych manifestacji i histerii, mający na celu podsycenie nienawiści do wroga zewnętrznego.. Na miasto spadają rakiety, giną dzieci proli. Tłum wpada w szał, paląc kukłę Goldsteina. Winston i Julia coraz częściej rozmawiają o BraterstwieTajna sieć opozycyjna, której istnienie nigdy nie zostało w pełni udowodnione.. O'Brien zaczepia Winstona na korytarzu. Pod pretekstem pożyczenia nowego słownika nowomowy, podaje mu swój adres.

Kochankowie idą do luksusowego mieszkania O'Briena. Gospodarz wyłącza teleekran, co szokuje Winstona. Deklarują chęć wstąpienia do Braterstwa. Są gotowi na morderstwa i sabotaż, byle tylko zniszczyć system. O'Brien przyjmuje ich do organizacji i obiecuje dostarczyć Księgę GoldsteinaZakazany traktat polityczny, rzekomo demaskujący prawdziwe cele i metody działania Partii..

W szóstym dniu Tygodnia Nienawiści następuje nagła zmiana sojuszy. Oceania przestaje walczyć z EurazjąJedno z supermocarstw, obejmujące Europę i północną Azję., a zaczyna wojnę z WschódazjąTrzecie supermocarstwo, obejmujące m.in. Chiny i Japonię.. Ministerstwo Prawdy pracuje bez przerwy, by wymazać z historii poprzedniego wroga. Po wyczerpującym maratonie pracy Winston dociera do kryjówki. Zaczyna czytać Księgę. Dowiaduje się z niej, jak działa mechanizm władzy i dlaczego świat jest w stanie permanentnej wojny.

Gdy Julia zasypia, Winston patrzy przez okno na kobietę z proli. Stwierdza na głos: „Jesteśmy martwi”. Nagle zza obrazu na ścianie odzywa się żelazny głos: „Jesteście martwi”. W pokoju od początku był ukryty teleekran. Do środka wpada Policja Myśli. Wchodzi też Charrington – bez charakteryzacji. Antykwariusz okazuje się bezwzględnym agentem bezpieki.

Część trzecia

Winston trafia do celi bez okien. Jest w Ministerstwie Miłości. Światło pali się tu bez przerwy. Więźniowie polityczni są traktowani znacznie gorzej niż kryminaliści. Wszyscy panicznie boją się tajemniczego Pokoju 101Miejsce kaźni w Ministerstwie Miłości, gdzie więzień konfrontuje się ze swoim największym koszmarem.. Do celi trafia poeta Ampleforth oraz sąsiad Parsons, którego wydała własna córka za mówienie przez sen.

Drzwi się otwierają i wchodzi O'Brien. Winston zdaje sobie sprawę, że ten człowiek od początku był jego wrogiem. Rozpoczyna się koszmar. Winston jest bity, głodzony i poddawany elektrowstrząsom. O'Brien osobiście nadzoruje tortury. Jego celem nie jest zabicie więźnia, ale całkowite zniszczenie jego psychiki. Partia nie toleruje męczenników – musi złamać człowieka, zanim go zlikwiduje.

O'Brien uświadamia mu, że Księga Goldsteina to fałszywka stworzona przez Partię. Władza nie ma żadnego wyższego celu – pragnie władzy dla samej władzy. Chce stworzyć świat oparty wyłącznie na strachu, nienawiści i okrucieństwie. Uczy Winstona dwójmyśleniaZdolność do jednoczesnego wyznawania dwóch sprzecznych poglądów i wierzenia w oba.. Winston widzi w lustrze swój zrujnowany, gnijący organizm. Płacze, ale wciąż trzyma się jednej myśli: nie zdradził Julii. Wciąż ją kocha.

Mijają tygodnie. Winston wraca do zdrowia fizycznego. Poddaje się systemowi, ale w głębi duszy wciąż nienawidzi Wielkiego Brata. Pewnej nocy budzi się, krzycząc imię Julii. O'Brien wie, że umysł Winstona wciąż stawia opór. Wysyła go do Pokoju 101.

W Pokoju 101 na każdego czeka jego największy lęk. Dla Winstona są to szczury. O'Brien zakłada na twarz więźnia klatkę z wygłodniałymi gryzoniami. W ułamku sekundy przed otwarciem drzwiczek, Winston pęka. Krzyczy: „Zróbcie to Julii! Nie mnie! Julii!”. W tym momencie zdradza jedyną osobę, którą kochał, i traci resztki swojego człowieczeństwa.

Winston zostaje wypuszczony na wolność. Przesiaduje w kawiarni Pod Kasztanem, pijąc Dżin ZwycięstwaTani, podłej jakości alkohol produkowany przez Partię, służący do otępiania obywateli.. Przypadkiem spotyka Julię. Oboje przyznają się do zdrady. Nie czują już do siebie nic poza obojętnością i odrazą. Z głośników płynie komunikat o wielkim zwycięstwie wojsk Oceanii w Afryce. Winston patrzy na plakat Wielkiego Brata.

Zajęło mu to czterdzieści lat, nim odkrył, jaki to śmiech kryje się pod czarnymi wąsem. Och, cóż za okrutna, niepotrzebna pomyłka! Och, cóż za upór i arogancja nie pozwalała mu się przytulić do miłującej piersi! Dwie pachnące dżinem łzy spłynęły mu wolno po policzkach. Ale wszystko już było dobrze, wreszcie było dobrze; walka się skończyła. Odniósł zwycięstwo nad samym sobą. Kochał Wielkiego Brata.