Rozdzióbią nas kruki, wrony - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja toczy się jesienią 1864 roku, w ostatnich dniach powstania styczniowego. Andrzej Borycki, ukrywający się pod pseudonimem Szymon Winrych, samotnie transportuje karabiny w stronę Nasielska. Mężczyzna jest skrajnie wyczerpany, przemoknięty i głodny, ale pozostaje wierny niepodległościowej idei. Niespodziewanie na jego drodze staje patrol ośmiu rosyjskich ułanów. Powstaniec próbuje uciekać, jednak szybko zostaje osaczony. Rosjanie brutalnie go mordują, przebijając bagnetami i strzelając w głowę, a następnie profanują jego ciało. W trakcie ataku ginie jeden z koni pociągowych, a drugi łamie nogę w szprychach wozu. Niedługo po odjeździe żołnierzy na miejscu zbrodni pojawia się okoliczny chłop. Zamiast pochować bohatera z szacunkiem, odmawia krótki pacierz i bez skrupułów ograbia zwłoki z ubrań oraz zabiera część broni. Później wraca, by zedrzeć skórę z martwego konia, a ciało Winrycha wrzuca do dołu po ziemniakach. Nad tragicznym pobojowiskiem krążą jedynie stada wygłodniałych wron i kruków, gotowych rozdziobać resztki.

Streszczenie szczegółowe

Ostatni marsz powstańca

Jesiennym, ponurym i deszczowym świtem Andrzej Borycki kieruje się w stronę Nasielska. Używa fałszywego nazwiska Szymon Winrych. To już trzeci dzień jego samotnej wędrówki. Nocami czuwa i pilnuje wozu, w którym pod chrustem i sianem ukrywa przemycane karabiny.

Bohater jest skrajnie wyczerpany. Nosi ubogie, podarte ubranie i dziurawe, przemoknięte buty. Trudno rozpoznać w nim dawnego prezesa stowarzyszenia śrubstakówŻartobliwe określenie grupy wesołej, beztroskiej młodzieży studenckiej, do której Borycki należał przed wybuchem powstania., wesołego i towarzyskiego Jędrka. Wóz ciągną dwa konie dobrej rasy pociągowej, które Winrych wynajmuje w tajemnicy od ich właściciela.

Powstanie styczniowe dogorywa, ale Winrych nieustannie pragnie walczyć. Pozostaje lojalny wobec idei niepodległości aż do samego końca. Doskonale zdaje sobie sprawę z beznadziejności sytuacji i nadciągającej niewoli narodowej, jednak nie zamierza się poddać.

Spotkanie z Moskalami i śmierć

Niespodziewanie na horyzoncie pojawiają się MoskalePotoczne, często pejoratywne określenie Rosjan, powszechnie używane w literaturze polskiej XIX wieku.. Winrych podejmuje desperacką, lecz bezskuteczną próbę ucieczki. Nie udaje mu się nawet wyprząc i uwolnić koni. Zostaje osaczony przez ośmiu rosyjskich ułanów, którzy błyskawicznie odkrywają ukrytą pod sianem broń.

Oprawcy zasypują go pytaniami. Powstaniec odpowiada im tylko jednym, pogardliwym słowem:

Głupiś!

Rosjanie są bezlitośni. Brutalnie mordują Winrycha, przebijając mu pierś i brzuch bagnetami. Następnie pada strzał w głowę, który rani Andrzeja i zabija jednego z koni.

Ułani przeszukują kieszenie konającego. Wpadają we wściekłość, gdy odkrywają, że wypił całą wódkę. Ze złości rozbijają pustą butelkę o jego czaszkę, kalecząc mu policzki odłamkami szkła. Zimne krople deszczu sprawiają, że Andrzej na moment odzyskuje przytomność. Szeptem odmawia Ojcze nasz, prosząc Boga o odpuszczenie win. Umiera z głębokim przekonaniem o nieśmiertelności duszy.

Cierpienie zwierząt i chłopski rabunek

Drugi koń obwąchuje głowę powstańca i instynktownie wyczuwa śmierć. Wystraszone zwierzę szarpie się i próbuje uciec. Niestety, łamie nogę, która niefortunnie utknęła między szprychami wozu. Zwierzę potwornie się męczy.

Koń zaczyna głośno rżeć na widok stada wron zlatujących się do padliny. Ptaki natychmiast zaczynają dziobać głowę zabitego konia. W tym momencie na drodze pojawia się ubogi chłopW noweli Żeromskiego uosabia ciemnotę i brak świadomości narodowej polskiej wsi, która nie rozumiała celów powstania styczniowego. z pobliskiej wioski.

Mężczyzna zauważa zmasakrowane zwłoki człowieka. Odmawia krótki pacierz, po czym z wyraźnym zadowoleniem przeszukuje kieszenie zmarłego. Zdejmuje z niego resztki ubrań, owija nimi zdobyczne karabiny i odchodzi.

Wraca po godzinie z parą własnych koni. Wyprzęga cierpiące zwierzę Winrycha. Uznaje, że kaleki koń do niczego mu się nie przyda, więc próbuje go udusić. Gdy to się nie udaje, po prostu zaprzęga swoje konie do wozu z resztą broni i odjeżdża.

Zbezczeszczenie zwłok

Po południu wieśniak powraca na miejsce zbrodni po raz trzeci. Tym razem jego celem jest zdarcie skóry z martwego konia. Liczy również na to, że drugie zwierzę wreszcie padnie z wyczerpania.

Aby zatrzeć ślady, wrzuca nagie zwłoki Winrycha oraz obdartego ze skóry konia do pobliskiego dołu po ziemniakach. Wracając do domu, czuje ogromną radość. Dziękuje Opatrzności za zdobyty majątek – cieszy się, że zyskał:

tyle żelastwa i rzemienia

Ponurą ciszę przerywa jedynie rżenie żyjącego jeszcze konia. Zwierzę zwraca łeb w stronę bezimiennego grobu powstańca. Nad pobojowiskiem nieustannie krążą stada czarnych wron.