Solaris - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Psycholog Kris Kelvin dociera na stację badawczą na planecie Solaris. Na miejscu zastaje chaos. Dowódca Gibarian popełnił samobójstwo, a pozostali naukowcy, Snaut i Sartorius, zachowują się irracjonalnie i ukrywają w swoich kajutach. Szybko okazuje się, że stację nawiedzają „goście” – fizyczne manifestacje najgłębiej skrywanych, często bolesnych wspomnień członków załogi. Za ich kreację odpowiada pokrywający planetę, inteligentny ocean plazmatyczny. Kelvinowi ukazuje się Harey, jego dawna ukochana, która przed laty odebrała sobie życie po ich kłótni. Przerażony psycholog podstępem wysyła pierwszą kopię dziewczyny w kosmos. Wkrótce pojawia się jednak kolejna, identyczna Harey. Kobieta z czasem zyskuje świadomość swojej nieludzkiej natury i faktu, że jest jedynie narzędziem w niezrozumiałym eksperymencie oceanu. Naukowcy próbują zniszczyć neutrinową strukturę intruzów, jednocześnie wysyłając w głąb oceanu encefalogram Kelvina. Zrozpaczona Harey, nie chcąc dłużej ranić Krisa, potajemnie prosi Snauta o przeprowadzenie na niej anihilacji i znika na zawsze. Kelvin pozostaje na stacji, schodzi na powierzchnię oceanu i w akcie ostatecznej rezygnacji akceptuje potęgę obcego bytu.

Streszczenie szczegółowe

Przybysz

Główny bohater, psycholog Kris Kelvin, przybywa z Ziemi na stację badawczą unoszącą się nad obcą planetą Solaris. Dociera tam ze statku kosmicznego Prometeusz. Podróżuje w specjalnym skafandrze otoczonym pneumatycznymDziałający za pomocą sprężonego powietrza. łożem, spadając przez kolejne warstwy atmosfery z wysokości stu osiemdziesięciu kilometrów. Po opuszczeniu transportera czuje ulgę, ale szybko dostrzega niepokojące sygnały. Nikt nie wychodzi mu na powitanie, a w korytarzach panuje bałagan.

W jednej z kabin Kelvin odnajduje cybernetykaSpecjalista zajmujący się sterowaniem i przepływem informacji w systemach maszynowych i biologicznych. Snauta, zastępcę dowódcy stacji. Mężczyzna jest pijany i reaguje na widok przybysza panicznym przerażeniem. Unika jasnych odpowiedzi. Bełkocze o porannym wypadku i ostrzega przed niezidentyfikowanymi istotami. Na stacji przebywa jeszcze Sartorius, który zamknął się w laboratorium. Snaut sugeruje, że dowódca stacji, Gibarian, nie żyje od kilkunastu godzin. Kelvin próbuje dowiedzieć się czegokolwiek o tajemniczych „obcych”, ale nie uzyskuje żadnych konkretnych informacji.

Solaryści

Kelvin idzie do swojej kajuty, by zrzucić skafander. Przez okno obserwuje szkarłatny ocean pokrywający planetę. Cały czas czuje czyjąś niewidzialną obecność. W łazience znajduje zniszczone metalowe narzędzia. Próbując uporządkować myśli, sięga po starą monografięObszerna praca naukowa poświęcona jednemu, ściśle określonemu zagadnieniu. – „Historię Solaris”.

Z lektury przypomina sobie dzieje odkrycia planety. Solaris krąży wokół dwóch słońc: czerwonego i niebieskiego. Początkowo naukowcy zakładali, że perturbacjeZakłócenia ruchu ciał niebieskich wywołane przyciąganiem innych obiektów. grawitacyjne uniemożliwiają tam powstanie życia, niszcząc wszelkie jego pierwociny. Szybko jednak okazało się, że orbita planety jest stabilna. Powierzchnię Solaris niemal w całości pokrywa ocean. Badacze podzielili się na dwa obozy. Biologowie uznali ocean za prymitywną, gigantyczną komórkę. Fizycy i astronomowie widzieli w nim wysoko zorganizowaną „maszynę plazmatyczną”, zdolną do modelowania czasoprzestrzeniFizyczny model łączący trzy wymiary przestrzenne z czwartym wymiarem – czasem..

Kolejne tomy bibliografii przedmiotowejSpis publikacji dotyczących konkretnego tematu lub dziedziny. opisywały próby nawiązania kontaktu z oceanem za pomocą aparatów elektronowychZaawansowane urządzenie badawcze wykorzystujące wiązki elektronów.. Wszystkie zakończyły się fiaskiem. Ocean nie posiadał układu nerwowego, a jego reakcje na bodźce były nieprzewidywalne. Kelvin uświadamia sobie, że cała zgromadzona wiedza jest bezużyteczna.

Bohater idzie do pokoju Gibariana. Wnętrze jest zrujnowane. Za oknem wschodzi drugie, błękitne słońce, zalewając kajutę ostrym, kwarcowym światłemIntensywne promieniowanie bogate w ultrafiolet, emitowane przez specjalne lampy.. Kelvin przegląda notatki zmarłego dowódcy. Nagle słyszy kroki za drzwiami, ale postać szybko się oddala.

Goście

Wśród rzeczy Gibariana Kelvin znajduje zaadresowaną do siebie kopertę oraz mały magnetofon. Zmierza do radiostacji. Na korytarzu mija go gigantyczna, czarnoskóra kobieta, która bez słowa znika w kajucie zmarłego dowódcy. W radiostacji Kelvin spotyka Snauta jedzącego koncentrat mięsnyProdukt pozbawiony wody, zawierający skondensowane składniki odżywcze..

Snaut wyznaje prawdę o śmierci Gibariana. Dowódca popełnił samobójstwo, wstrzykując sobie śmiertelną dawkę pernostaluFikcyjny, silnie działający środek farmakologiczny wywołujący śmierć.. Został znaleziony rano w szafie. Mężczyźni rozmawiają o zjawach i halucynacjachZaburzenie postrzegania polegające na widzeniu lub słyszeniu rzeczy, które nie istnieją. dręczących załogę. Snaut nie potrafi logicznie wyjaśnić ich natury. Kelvin, przeczuwając najgorsze, zabiera z szafy pistolet gazowy.

Sartorius

Kelvin szuka w bibliotece pism wskazanych przez Gibariana. Obie pozycje są wypożyczone. Wraca do pokoju dowódcy i znajduje notatki o Andre Bertonie, pilocie dawnej wyprawy. Raport Bertona opisywał zaginięcie dwóch badaczy: radiobiologaNaukowiec badający wpływ promieniowania na organizmy żywe. Carruciego i fizyka Fechnera, którzy wyruszyli poduszkowcemPojazd poruszający się nad powierzchnią ziemi lub wody na poduszce powietrznej. na zwiad. Odnaleziono tylko aeromobilLatający pojazd transportowy używany do eksploracji planety. z nieprzytomnym Carrucim. Ciała Fechnera nigdy nie odzyskano. Berton wrócił z misji ratunkowej w głębokim szoku, a jego zeznania uznano za majaki wywołane oparami planety.

Kelvin idzie do laboratorium Sartoriusa. Drzwi są zamknięte. Dopiero groźba użycia siły zmusza naukowca do wyjścia na korytarz. Sartorius, wysoki i chudy, zachowuje się opryskliwie. Zarzuca Kelvinowi, że zamiast pracować, bawi się w detektywa. Z wnętrza laboratorium dobiega hałas i wyraźny śmiech dziecka. Przerażony Sartorius natychmiast zatrzaskuje drzwi.

Psycholog postanawia zajrzeć do laboratorium z zewnątrz. Schodzi do chłodni po skafander. Odkrywa tam zamarznięte ciało Gibariana, a obok niego wielką Murzynkę. Kobieta, mimo mrozu, wciąż żyje. Kelvin zaczyna wątpić we własne zmysły. Przeprowadza matematyczny eksperyment, obliczając, które południkiUmowna linia na powierzchni ciała niebieskiego łącząca jego bieguny. przecina stacja. Wyniki potwierdzają, że nie oszalał. Zmęczony, kładzie się spać.

Harey

Po przebudzeniu Kelvin widzi obok siebie Harey – swoją dawną ukochaną. Kobieta ma na sobie białą plażową sukienkę i wygląda dokładnie tak, jak w dniu, gdy widział ją po raz ostatni. Dziewczyna nie wie, skąd się wzięła. Kelvin przypomina sobie o jej samobójstwie. Próbuje się skaleczyć, by sprawdzić, czy śni. Krew płynie naprawdę.

Szybko orientuje się, że istota nie jest prawdziwą Harey. To jedynie uproszczona kopia, zbudowana z jego własnych wspomnień. Kiedy próbuje wyjść z kajuty, dziewczyna wpada w panikę. Nie potrafi znieść rozłąki. Rozrywa pęta z nieludzką siłą. Środki nasenne w ogóle na nią nie działają.

Kelvin postanawia się jej pozbyć. Zwabia ją do małej rakiety komunikacyjnej, służącej do łączności z SateloidemSztuczny satelita krążący po orbicie planety, pełniący funkcje komunikacyjne.. Zamyka właz i wystrzeliwuje statek na orbitęTor lotu ciała niebieskiego lub statku kosmicznego wokół innego obiektu.. Kobieta do samego końca próbuje rozbić pancerz od wewnątrz.

„Mały apokryf”

Wyczerpany Kelvin spotyka Snauta. Cybernetyk wie, co się wydarzyło. Wyjaśnia, że Gibarian zamknął się w kajucie, bo jako pierwszy zaczął eksperymentować na swoim „gościu”. Snaut tłumaczy naturę zjaw. To fizyczne projekcjeW psychologii: przypisywanie innym własnych, nieakceptowanych cech lub emocji. Tutaj: fizyczne ucieleśnienie myśli. najgłębiej skrywanych, często haniebnych wspomnień, wyciągniętych prosto z podświadomościCzęść ludzkiej psychiki gromadząca treści, z których człowiek nie zdaje sobie sprawy..

To, co się stało, może być straszne, ale najstraszniejsze jest to, co się… nie stało. Nigdy. [...] Co to jest człowiek normalny? Taki, co nigdy nie popełnił niczego ohydnego? Tak, ale czy nigdy o tym nie pomyślał?

Snaut gorzko ocenia ludzką eksplorację kosmosu. Ludzie nie szukają innych cywilizacji, szukają jedynie luster. Chcą rozszerzyć Ziemię do granic wszechświata, zabierając ze sobą wszystkie swoje wady. Ocean po prostu wydobył z nich otorbioneOddzielony od reszty organizmu tkanką ochronną; tu w znaczeniu: głęboko wyparte wspomnienia. ogniska pamięci. Zjawisko nasiliło się po naświetlaniu oceanu promieniami rentgenowskimiPrzenikliwe promieniowanie elektromagnetyczne używane w badaniach strukturalnych..

Snaut wręcza Kelvinowi „Mały apokryfTekst o niepewnym pochodzeniu, nieuznawany za oficjalny lub kanoniczny.”. Książka zawiera pełny raport Bertona. Pilot opisywał w nim lot nad oceanem. Widział we mgle gigantyczny ogród zbudowany ze śluzu, a później obiekty przypominające budynki i ogromne, poruszające się dziecko – żywą lalkę. Komisja uznała to za halucynacje. Tylko fizyk Messenger wierzył, że ocean przeprowadził „operację człowiek”, badając umysł zaginionego Fechnera i tworząc replikiDokładne odtworzenie oryginału. jego wspomnień.

Po lekturze Kelvin kładzie się spać. W nocy słyszy skrzypienie drzwi. Do pokoju wchodzi kolejna Harey.

Narada

Rano Kelvin widzi dwie identyczne sukienki – tę z pierwszych odwiedzin i nową. Wymyka się z pokoju, zamykając drzwi. Harey z nieludzką siłą wyłamuje zamek, dotkliwie się kalecząc. Jej rany błyskawicznie się zasklepiają, a dziewczyna natychmiast zapomina o bólu.

Kelvin pobiera próbkę jej krwi. Pod mikroskopem bada erytrocytyCzerwona krwinka odpowiedzialna za transport tlenu w organizmie., białka i molekułyCząsteczka, najmniejsza część substancji zachowująca jej właściwości chemiczne.. Przy maksymalnym powiększeniu nie widzi nic. Zjawa jest zbudowana z nicości. Kwas niszczy próbkę tylko na chwilę – krew natychmiast się odtwarza.

Naukowcy organizują wideokonferencję. Zgadzają się, że „goście” (nazywani tworami F) są zbudowani z neutrinElementarna cząstka subatomowa o znikomej masie, przenikająca przez materię.. Ludzkie komórki to tylko maska. Sartorius uważa, że ocean prowadzi na nich eksperyment. Dyskusję przerywa nagłe odsłonięcie kamery Sartoriusa – naukowiec z krzykiem odgania swojego gościa.

Potwory

W nocy Harey płacze. Zaczyna dostrzegać, że coś jest z nią nie tak. Rano Kelvin dostaje list od Snauta z prośbą o zdobycie plazmyZjonizowany gaz, często nazywany czwartym stanem skupienia materii. z oceanu. Sartorius chce zdestabilizować układy neutrinowe.

Kelvin idzie do biblioteki. Przegląda dzieło Giesego, który próbował opisać formy oceanu z geocentrycznejPogląd stawiający Ziemię w centrum wszechświata; tu: ocenianie kosmosu ludzką miarą. perspektywy. Giese opisywał mimoidyFikcyjna formacja na Solaris, potrafiąca naśladować kształty zewnętrznych obiektów. – gigantyczne struktury naśladujące kształty zewnętrznych obiektów. Inne formacje to symetriadyGigantyczna, skomplikowana matematycznie struktura tworzona przez ocean Solaris., łamiące prawa fizyki, oraz niestabilne asymetriadyNiestabilna forma oceanu solaryjskiego, w której zachodzą zjawiska kwantowe.. Badania pochłonęły setki ofiar. Pojawiały się nawet pomysły użycia udarów termojądrowychPotężny atak z użyciem broni nuklearnej., by zniszczyć niezrozumiały byt.

Snaut dołącza do Kelvina. Omawiają plany Sartoriusa. Jeden zakłada przesłanie oceanowi ludzkich myśli za pomocą promieni. Drugi to budowa antypola neutrinowegoFikcyjne pole siłowe zdolne do niszczenia struktur zbudowanych z neutrin., które zadziała jak anihilatorUrządzenie powodujące całkowite zniszczenie (anihilację) materii.. Kelvin boi się, że zniszczenie neutrin wywoła eksplozję nuklearną. Postanawia za wszelką cenę chronić Harey.

Płynny tlen

Kelvin ma koszmary. Słyszy głos martwego Gibariana, który ostrzega go przed Sartoriusem budującym anihilator. Budzi się zdezorientowany. Szuka broni, ale niczego nie znajduje.

W nocy budzi go dziwny hałas. Biegnie do pracowni i zastaje tam Harey. Kobieta wypiła płynny tlenSkroplony gaz o skrajnie niskiej temperaturze, powodujący natychmiastowe odmrożenia.. Jej płuca są spalone, umiera w potwornych torsjach. Po chwili jednak jej ciało zaczyna się regenerować. Harey odsłuchała taśmę Gibariana i zrozumiała prawdę. Wie, że nie jest człowiekiem, lecz instrumentem oceanu. Błaga o śmierć. Kelvin przekonuje ją, że kocha ją taką, jaka jest teraz.

Rozmowa

Kelvin idzie do Snauta. Harey czeka pod drzwiami, walcząc z przymusem bycia blisko Krisa. Psycholog wyznaje, że chce uciec z Harey na Ziemię. Snaut wyśmiewa ten pomysł. Nazywa to strusią polityką. Ostrzega, że z dala od planety struktura neutrinowa po prostu się rozpadnie.

Snaut przypomina, że Harey to tylko lustro odbijające umysł Kelvina. Przygotowania do eksperymentu z encefalogramemZapis aktywności elektrycznej mózgu. dobiegają końca. Kelvin boi się, że podczas transmisji myśli podświadomie wyśle oceanowi sygnał do zniszczenia dziewczyny.

Myśliciele

Rano Snaut podłącza Kelvina do elektrod. Sartorius wygłasza patetyczną mowę. Podczas przekazu myśli Kelvin skupia się na Harey, a potem na historii solarystyki.

Po eksperymencie Kris i Harey idą do biblioteki. Kelvin przegląda katalog hipotez Gravinsky'ego. Złoty wiek solarystyki minął. Fundusze obcięto, a próbki materii na Ziemi zamieniały się w pył. Obok leży broszura Grattenstroma – paszkwilUtwór literacki o charakterze oszczerczym, wyśmiewający kogoś lub coś. na ludzkość, podważający sens kontaktu z obcymi. Z kolei Muntius w swoim dziele nazywał solarystykę namiastką religii wieku kosmicznego. Kelvin uświadamia sobie, że ocean to żywy, myślący byt, który rzucił ludzkości wieczne wyzwanie.

Sny

Eksperyment zostaje powtórzony kilkukrotnie. Na stacji zapada martwa cisza. Naukowcy unikają się nawzajem. Kelvina dręczą potworne koszmary. Śni, że jest uwięziony w obcej materii, że stwarza i jest stwarzany.

błyszczącą, splatającą się i rozplatającą, febryczną masą glistowatego ruchu, nie kończącą się, nieskończoną

Piętnastego dnia ocean zaczyna się zmieniać. Wyrzuca z siebie rude obłoki i łuszczy się krwistymi warstwami. Kolejnej nocy woda fosforyzuje. Snaut odwiedza Kelvina. Jest pijany i bełkocze o Sartoriusie, który rzekomo szuka leku na nieśmiertelność.

Sukces

Mijają tygodnie. Kelvin i Harey snują plany powrotu na Ziemię, choć oboje wiedzą, że to iluzja. Pewnego ranka Kris budzi się sam. Szuka dziewczyny po całej stacji. Znajduje Snauta, który wręcza mu pożegnalny list. Harey, nie chcąc dłużej być ciężarem, poprosiła cybernetyka o użycie anihilatora. Zniknęła na zawsze.

Zrozpaczony Kelvin chce zniszczyć planetę antymateriąMateria zbudowana z antycząstek; jej kontakt ze zwykłą materią powoduje anihilację.. Snaut go powstrzymuje. Tłumaczy, że ocean przestał przysyłać gości – eksperyment z encefalogramem zadziałał. To szansa na prawdziwy Kontakt. Snaut postanawia zostać na stacji i sporządzić raport.

Stary mimoid

Naukowcy wysyłają raport na Ziemię. Czekając na odpowiedź i transport, Kelvin rozmawia ze Snautem o Bogu. Wyobraża sobie Boga ułomnego, omylnego, dla którego stworzenie świata było klęską. Nie uważa oceanu za bóstwo, lecz za kosmicznego anachoretęPustelnik, człowiek żyjący w odosobnieniu z powodów religijnych lub filozoficznych..

Za oknem widać stary mimoid. Kelvin postanawia opuścić stację. Leci nad płonącymi falami i ląduje na powierzchni formacji. Skały są lżejsze od pumeksuBardzo lekka, porowata skała wulkaniczna.. Próbuje dotknąć galaretowatej fali. Ocean otacza jego dłoń, nie dotykając jej, po czym odpływa. Kelvin czuje jedność z planetą. Wybacza jej wszystko.

W kolejnych dniach zachowuje spokój. Choć wie, że ocean nie wzruszy się ludzką tragedią, podświadomie wciąż czeka na powrót Harey. Trwa w niewzruszonej wierze, że czas okrutnych cudów jeszcze nie minął.