Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Amarantę Urszulę i Aureliana zaczyna łączyć dzika namiętność, poprzez którą chcą zwalczyć dziedziczoną od pokoleń samotność. Kobieta rodzi dziecko z świńskim ogonem, dawna przepowiednia spełnia się. Amaranta umiera w połogu, zaś dziecko pożerają mrówki. Wszystkie te wydarzenia, podobnie jak te z ostatnich stu lat przepowiedział stary Cygan – Melquiades.

W momencie gdy młody Aureliano w końcu odczytuje zapisane przez niego w sanskrycie pergaminy ostatnie zdanie wieszczy, że Macondo zostanie zmiecione z powierzchni ziemi. Gdy bohater czyta to ostatnie zdanie – następuje kataklizm. Koło się zamknęło, a czas opowiadania i czas opowiadany zbiegają się w jedno.

Realizm i magia powieści Marqueza


Mimo że na pierwszy rzut oka realizm i magia zawarte w „Stu latach samotności” wydają się przeciwieństwami, autorowi udaje się doskonale pogodzić te dwie płaszczyzny. Obie są niezbędne w celu wykreowania przez Marqueza swojego świata. Powieść Marqueza nie odzwierciedla takiej rzeczywistości, jakiej doświadczałby obiektywny obserwator, ale jak odbierają ją subiektywne jednostki wywodzące się z różnych środowisk, mających różne pochodzenie.

Liczne perspektywy, łączenie świata fantastyki i realności, mają niebagatelne znaczenie w ukazaniu ówczesnego świata Ameryki Łacińskiej rozdartego między tradycją a wkraczającą brutalnie cywilizacją i nowoczesnością, trawionego licznymi wojnami domowymi, zniszczonego przez kapitalizm i imperializm.

Doświadczenia ludzi tam mieszkających różnią się znacznie bardziej od doświadczeń ludzi żyjących w społeczeństwach homogenicznych. Dawne mity, legendy, przesądy, magiczne praktyki zderzają się z realnością świata, w którym rządzi pieniądz i chęć zysku, świata, który w swoim rozwoju pędzi w nieznanym kierunku, zapominając o głosie przodków. W Macondo zmarli wciąż powracają, napominając swych żywych potomków, jednak ich głos jest coraz słabiej słyszalny. Realizm magiczny włącza do świata świat magii, przesądów i religijnego ducha.


Powieść „Sto lat samotności” traktuje biblijne opowieści oraz elementy latynoamerykańskiej mitologii jako naturalny składnik wiedzy o świecie, uwiarygodnia je. Takie podejście może wynikać z poczucia, podzielanego przez niektórych latynoamerykańskich pisarzy, że ważne i pełne mocy magiczne rytuały złączone ze zwykłym życiem padły ofiarą zachodniej cywilizacji logiki i rozumu.

Jeśli Garcia Márquez wydaje się mylić rzeczywistość z fikcją, to tylko dlatego, że z pewnej perspektywy, fikcja może być prawdziwsza niż rzeczywistość, i vice versa. W takich miejscach jak to, w którym wychował się Marquez mogła mieć miejsce przerażająca i niewyobrażalna masakra robotników. Prawdziwe życie zaczyna wówczas wydawać się fantazją, która jest zarówno przerażająca, jak i fascynująca, a powieść Marqueza jest właściwie próbą uchwycenia takiego dwoistego świata i nadania mu sensu.

Rola przepowiedni w „Stu latach samotności”


Dowiadujemy się, że okres dojrzewania ostatniego dorosłego Aureliana naznaczony był spokojem i samotnością. Jego zamyślona postawa rodzi przeczucia, że wkrótce coś się wydarzy. Bohater odbiera rzeczywistość intuicyjnie, a jego dar proroctwa daje mu świadomość przyszłych porażek. Jego kazirodczy związek z Amarantą Urszulą wypełnia dawne proroctwo ciążące na rodzie Buendiów. W jego historii spotykają się przeznaczenie i odpowiedzialność za moralne wybory.

Opisane w zakończeniu odcyfrowanie starożytnego sanskrytu rękopisu Melquiadesa, uświadamia nam zawarcie historii , potencjałem czasu, to znaczy, że staje się rzeczywista poprzez nasze odczytanie jej. Dzięki jego pracy artysta tworzy możliwość połączenia wielu czasów w jeden czas, zapisane martwe symbole ozywają, a my mamy możliwość nadania im nowych znaczeń. Pewne znaczenia zawarte przez Marqueza są uniwersalne, niezależne od tego, kto czyta jego tekst. W tym sensie każdy ma określoną przyszłość, swoje przeznaczenie.

Polityka w utworze


Ukazane w „Stu latach samotności” zmiany zachodzące w Macondo wychodzą poza prostą alegorię zmian politycznych w historii świata. Konflikt pomiędzy stylem rządzenia José Arcadia Buendii, a przepisami wprowadzonymi przez nowe wadze magistrackie odzwierciedlają program polityczny, który jest bardzo specyficzne dla Garcii Márqueza i Ameryki Łacińskiej.

Garcia Márquez jest znany jako przyjaciel Fidela Castro, komunista i sympatyk ruchu rewolucyjnego. Macondo stworzone przez José Arcadia Buendię jest utopijnym portretem pokazującym jak może wyglądać idealne społeczeństwo komunistyczne. José zorganizował miasto tak, że każdy dom miał równy dostęp do wody i cienia. Do sędziego, mówi, że „w tym mieście nie wydaje się rozporządzeń na kawałku papieru”. Zobaczymy, że ta utopia nie może trwać wiecznie i Macondo zostanie uwikłane w rewolucję, sprzeciwiająca się surowo regulowanym przepisom rządowym.

Garcia Márquez wydaje się wspierać idealistyczną komunistyczną wizję społeczeństwa, jednak jego silna reakcja przeciw dyktaturze i uciskowi oznacza dezaprobatę dla opresyjnych tendencji, które w przyszłości będą związane z rzeczywistością komunizmu.

W narracji wyraźnie rozbrzmiewają doświadczenia i wspomnienia Garcii Marqueza, ale również jego przekonania polityczne. W historii walki pułkownika Aureliano Buendii po stronie Partii Liberalnej nie sposób nie zauważyć współczucia Marqueza dla liberałów, zrozumienia przyczyn ich buntu oraz pogardy dla skorumpowanych rządów konserwatystów.

Te partie polityczne i wojny między nimi nie są całkowicie fikcyjne. Stronnictwa i powstania są odzwierciedleniem walk politycznych, które miały miejsce w rodzimej dla pisarza Kolumbii. Podobnie trudno jest przeczytać fragmenty na temat Kompanii Bananowej w Macondo nie uznając, że podstawowym podtekstem jest historia zachodniego imperializmu w Ameryce Łacińskiej.

W „Stu latach samotności” Garcia Márquez przedstawia kapitalistyczny imperializm spółek zajmujących się plantacją bananów, których żarłoczna działalność szkodzi społeczności Macondo. Kapitalizm i imperializm, wspierane przez konserwatywne rządy kraju, prowadzą do rozwoju korupcji, brutalności i ucisku. Márquez nie pisze po prostu fikcji, ale opowiada o polityce i życiu w Ameryce Łacińskiej, przemawiając jako przedstawiciel całej kultury. „Sto lat samotności” jest fikcją, która nakłada na siebie ciężar odpowiedzialności społecznej i kulturowej.

Sto lat samotności – cytaty


• „Plemiona skazane na sto lat samotności nie mają już drugiej szansy na ziemi.”

• „Człowiek nie należy do żadnej ziemi, póki nie ma w niej nikogo ze swoich zmarłych”. - José Arcadio Buendia

• Miłość jest „niewidzialną potęgą, która uczyła […] tłumić oddech i opanowywać uderzenia serca i pozwoliła zrozumieć, dlaczego ludzie boją się śmierci. (s. 30)

• „Jacy dziwni są mężczyźni […]. Całe życie walczą przeciwko księżom, a przynoszą w prezencie książeczki do nabożeństwa!” (s. 143)

• „...historia rodziny jest mechanizmem nieuchronnych powtórzeń, kołem, które obracałoby się w nieskończoność, gdyby nie postępujące i nieodwracalne zniszczenie osi.” (Pilar Ternera)

• „To już byłby koniec tego zasranego świata […] gdyby ludzie podróżowali pierwszą klasą, a literatura wagonem bagażowym.” (kataloński księgarz)

• „przeszłość jest kłamstwem, […] pamięć nie zna dróg powrotu, […] cała dawna wiosna jest nie do odzyskania i […] najbardziej płomienna i uparta miłość jest tylko prawdą efemeryczną.” (rozgoryczony kataloński księgarz)
• „Umrzeć jest o wiele trudniej, niż to sobie człowiek wyobraża.” - Aureliano Buendia

• „Ale pomimo swojej ogromnej wiedzy i posiadania tajemnic, był na wskroś ludzki, związany z ziemią, nieobcy problemom dnia codziennego.” - Melquiades
• „Arcadio nigdy nie zwrócił na nią uwagi, gdyż posiadała niezwykle rzadką zaletę istnienia tylko w odpowiednich po temu momentach.” - Santa Sofia de la Piedad
• „Bieda jest służką miłości.”
• „Ból świata kończył się na powierzchni jej skóry i wszelka gorycz odpłynęła
z serca.” - Amaranta Buendia
• „Cała struktura zdawała się zajmować swój własny zastrzeżony teren, przestrzeń samotności i zapomnienia, niedostępną niszczycielskiemu działaniu czasu i obyczajom ptaków.” - okolice Macondo
• „Czas także ulega potknięciom i wypadkom i dlatego może się rozbić,
i zostawić w jednym pokoju ułamek swojej wieczności.”
• „Człowiek utrzymujący w idealnym porządku wszystkie sprawy sumienia, może jeść bez przerwy, póki się nie zmęczy.” – przekonanie Elefanty
• „José Arcadio Buendia znajdował pociechę w śnie o długim, niekończącym się rzędzie pokojów. Śniło mu się, że wstaje z łóżka, otwiera drzwi i przechodzi
do drugiego, zupełnie identycznego pokoju, z takim samym łóżkiem
o wezgłowiu z kutego żelaza, z takim samym fotelem i obrazem Najświętszej Panny de los Remedios na ścianie w głębi. Z tego pokoju przechodził do następnego, również identycznie podobnego, potem jeszcze do następnego, i tak dalej w nieskończoność. Lubił przechodzić z pokoju do pokoju, niczym galerią luster do chwili, gdy Prudencio Aguilar dotykał jego ramienia. Wtedy budził się, wracał w drogę powrotną i znajdował Prudencia Aguilara w pokoju rzeczywistości. Ale w dwa tygodnie po sprowadzeniu go spod kasztana do sypialni, Prudencio Aguilar dotknął jego ramienia w którymś pokoju przejściowym, a on pozostał tam na zawsze myśląc, że to pokój rzeczywistości.” – opis śmierci José Arcadia Buendi
• „Kiedy wchodziła do domu, wesoła, obojętna, rozgadana, nie musiał się wysilać, aby ukryć swoje napięcie, bo ta kobieta, której głośny śmiech płoszył gołębie, nie miała nic wspólnego z niewidzialną potęgą, która uczyła go tłumić oddech i opanować uderzenia serca i pozwoliła zrozumieć dlaczego ludzie boją się śmierci.” - José Arcadio Buendia o Pilar Ternerze
• „Kino jest maszyną wywołującą złudzenia i nie zasługuje na reakcje emocjonalne publiczności.”
• „Literatura jest najlepszą zabawką, jaką wymyślono, żeby drwić z ludzi.
• „Nie umiera się wtedy, kiedy trzeba, ale kiedy można to zrobić.” - pułkownik Aureliano Buendia
• „Nigdy nie mógł pojąć sensu walki pomiędzy przeciwnikami, którzy zgadzają się co do zasad.” - José Arcadio Buendia o grze w warcaby
• „Nikt lepiej od niej nie mógłby wychować mężczyzny cnotliwego, który przywróciłby prestiż rodziny, mężczyzny, który nigdy nawet nie słyszał
o wojnie, o walkach kogutów, o kobietach lekkiego prowadzenia
i obłąkańczych pomysłach, czterech plagach, które według Urszuli zdecydowały o upadku jej rodu. Ten będzie księdzem – przyrzekła uroczyście – I jeżeli Bóg zachowa mnie przy życiu, zostanie papieżem.” - Urszula o José Arcadiu
• „Niech pamiętają zawsze, że przeszłość jest kłamstwem, że pamięć nie zna dróg powrotu, że cała dawna wiosna jest nie do odzyskania i że najbardziej płomienna i uparta miłość jest tylko prawdą efemeryczną.”
• „Oboje pozostali w zawieszeniu w próżni wszechświata, gdzie jedyną rzeczywistością codzienną i wieczną była miłość.” - Aureliano i Amaranta Urszula
• „Przytomna starość może więcej powiedzieć niż wróżby z kart.”
• „Sama Urszula, która nade wszystko zawszę pragnęła harmonii w rodzinie
i skrycie cierpiała z powodu tych domowych utarczek, pozwoliła sobie kiedyś zauważyć, że mały prawnuczek ma zapewnioną przyszłość na najwyższych szczeblach hierarchii kościelnej jako wnuk świętego, syn królowej
i koniokrada”. - Urszula o José Arcadiu
• „Sekretem dobrej starości jest nie co innego, tylko szczery pakt z samotnością.”
• „Tak jakby czas kręcił się w kółko i jakbyśmy wrócili do początków.”
• „To już byłby koniec tego zasranego świata, gdyby ludzie podróżowali pierwszą klasą, a literatura wagonem bagażowym.”
• „Tylko zamieniając cokolwiek w codziennej rutynie, narażamy się na zgubienie czegoś.”
• „Uważaj na serce Aureliano. Gnijesz za życia.” - Gerineldo Márquez do Aureliana Buendi
• „Według niej [Fernandy] drzwi wynaleziono po to, żeby je zamykać, a to, co się dzieje na ulicy, mogło być ciekawe tylko dla ulicznic.”
• „Wielkie obsesje silniejsze są niż śmierć.”

• „Wielokrotnie czuł swoje myśli przerywane jej myślami.” - Aureliano Buendia
• „Wielu przyszło przez ciekawość. Innych przygnała tu tęsknota, jeszcze inni przyszli z obawy, żeby Bóg nie potraktował pogardy dla swojego funkcjonariusza jako afrontu personalnego.” – msza ojca Nicanora

• „W rzeczywistości nie miała dla niego znaczenia śmierć, lecz życie i dlatego wrażenie, jakiego doznał po ogłoszeniu wyroku, nie było strachem,
lecz tęsknotą.” - Aureliano Buendia
• „Wtedy stało się coś w głębi jego istoty, coś tajemniczego i nieodwołalnego, coś, co oderwało go od czasu, w którym tkwił obecnie i poniosło na oślep
w niezbadaną sferę wspomnień.”
• „Zgodnie ze swą naturą mężczyzna gardzi głodem po zaspokojeniu apetytu.”
Cytaty na podstawie: Gabriel Garcia Márquez, Sto lat samotności, przeł. G. Grudzińska, K. Wojciechowska, Kolekcja Gazety Wyborczej, „Mediasat Poland Sp. z o. o.” , Warszawa 2004, ISBN 84-9789-727-7.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij




dla: Kulturalna Polska klp.pl

  Dowiedz się więcej
1  Sto lat samotności – streszczenie szczegółowe
2  Sto lat samotności - bohaterowie



Streszczenia książek
Tagi: