Tomek w krainie kangurów - streszczenie szczegółowe
Streszczenie szczegółowe powieści „Tomek w krainie kangurów” przedstawia losy czternastoletniego chłopca, który opuszcza zniewoloną Polskę, by wziąć udział w niebezpiecznej wyprawie łowieckiej. Tekst krok po kroku omawia wszystkie wydarzenia z książki, od szkolnych kłopotów w Warszawie po łowy na dzikie zwierzęta w Australii. Zestawienie obejmuje dokładne opisy przygód, spotkanych postaci oraz odkryć geograficznych dokonywanych przez bohaterów.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 14 min
Spis treści
- Rozdział I – Zemsta
- Rozdział II – Tajemniczy gość
- Rozdział III – Spotkanie z ojcem
- Rozdział IV – Niespodzianki na „Aligatorze”
- Rozdział V – Wróżbita z Port Saidu
- Rozdział VI – Cejloński słoń i bengalski tygrys
- Rozdział VII – Między cyklonem a kłami tygrysa
- Rozdział VIII – Doradca z Melbourne
- Rozdział IX – Pionierzy australijscy
- Rozdział X – Opór krajowców
- Rozdział XI – Wielkie łowy na kangury
- Rozdział XII – Wyprawa na dingo
- Rozdział XIII – Opowieść o Pawle Strzeleckim
- Rozdział XIV – W burzy piaskowej
- Rozdział XV – Idźcie stąd precz, natychmiast
- Rozdział XVI – Polowanie w pobliżu farmy Allana
- Rozdział XVII – Zagubieni w skrubie
- Rozdział XVIII – Niemy przyjaciel
- Rozdział XIX – Poszukiwacze złota i buszrendżerzy
- Rozdział XX – Pomoc nadchodzi
- Rozdział XXI – Na górze Kościuszki
- Rozdział XXII – Tajemnica starego O’Donella
Rozdział I – Zemsta
Akcja rozpoczyna się w czerwcu 1902 roku. Polska znajduje się wtedy pod zaborem rosyjskimZiemie polskie, które po rozbiorach znalazły się pod władzą Rosji.. Tomek Wilmowski jest uczniem czwartej klasy gimnazjumDawny typ szkoły średniej, do której uczęszczała młodzież.. Chłopiec i jego koledzy zastanawiają się, dlaczego nie ma jeszcze nauczyciela geografii.
Krasawcew, nazywany przez uczniów Piłą, ślepo wykonuje nakazy nowego dyrektora Mielnikowa. Zmusza chłopców do rusyfikacjiZmuszanie Polaków do używania języka rosyjskiego i przyjmowania rosyjskiej kultury.. Znienawidzony geograf w końcu dociera do szkoły.
W czasach zaborów rosyjscy nauczyciele celowo tępili polskość. Uczniowie nie mogli mówić po polsku nawet na przerwach, a na lekcjach historii uczono ich szacunku do cara.
Tomek uczy się dobrze i jest spokojny o swój los. Nauczyciele zawzięli się jednak na jego kolegę, Jurka Tymowskiego. Ojciec Jurka jest oskarżany o spiskowanie przeciwko Rosji. Krasawcew ma problemy ze wzrokiem i odpytuje kolejnych uczniów.
Gdy nauczyciel wywołuje Tymowskiego, do odpowiedzi idzie Tomek. Udaje mu się odpowiedzieć na podchwytliwe pytania. Spisek wyjawia jednak szkolny lizus, Pawluk. Tomek zachowuje zimną krew i łagodzi sytuację, a dzwonek ratuje Jurka przed odpowiedzią.
Na przerwie koledzy chcą ukarać lizusa. Wilmowski na to nie pozwala i obiecuje, że zemści się w inny sposób. Następną lekcją jest historia, na której odbywa się inspekcjaKontrola przeprowadzana w szkole przez wyższego urzędnika.. Gdy nauczyciel wywołuje Pawluka, Tomek wsuwa mu za kołnierz chrząszcza – jelonka rogacza.
Początkowo uczeń mówi bezbłędnie. Pod koniec czuje jednak owada i odrzuca go ze wstrętem prosto w stronę inspektora. Wybucha awantura, a Pawluk dostaje naganę.
Rozdział II – Tajemniczy gość
Po wyjściu ze szkoły Tomek idzie na spacer. Wychowuje go surowa ciotka Karska. Przygarnęła chłopca po śmierci jego matki i ucieczce ojca za granicę. Kobieta panicznie boi się konspiracjiTajna działalność skierowana przeciwko władzy, często związana z walką o niepodległość..
Tomek odziedziczył pasję do geografii po ojcu, który musiał uciekać za walkę o niepodległość. Ciotka często karci chłopca za niechęć do oficjalnej, rosyjskiej historii. Tomek idzie do Ogrodu BotanicznegoDuży park w Warszawie, w którym uprawia się różne gatunki roślin. i wspomina tatę.
Chłopiec wraca do domu i boi się kary za spóźnienie. Okazuje się, że u Karskich przebywa tajemniczy gość. Kuzynostwo podsłuchuje pod drzwiami. Tomek wchodzi do pokoju i dowiaduje się, że przybyszem jest przyjaciel jego ojca, Jan Smuga.
Mężczyzna przytula chłopca. Tomek wyznaje, że planuje sprzeciwić się carowi, aby musieć uciekać z kraju i spotkać się z ojcem. Wuj Antoni pyta poważnie, czy Tomek jest gotowy na wyjazd. Wzruszony chłopiec natychmiast się zgadza.
Tomek dowiaduje się, że ojciec czeka na niego w TrieścieMiasto portowe położone nad Morzem Adriatyckim.. Pan Wilmowski pracuje dla przedsiębiorcy Hagenbecka jako łowca dzikich zwierząt. Wkrótce wyrusza do Australii, by zdobyć okazy do nowego zoo. Tomek i pan Smuga mają mu towarzyszyć.
Rozdział III – Spotkanie z ojcem
Tomek obawia się, że ten wyjazd to tylko sen. Smuga w trzy dni załatwia wszystkie formalności. Chłopiec dostaje nawet promocję do następnej klasy. Na dworcu żegna go rodzina i przyjaciel Jurek.
Tomek płacze ze wzruszenia. W pociągu jest roztargniony, ale po zwiedzeniu Krakowa i Wiednia odzyskuje humor. Smuga opowiada mu o podróży starym węglowcem do Australii. Wypytuje też chłopca o torbaczeSsaki, które noszą swoje młode w specjalnej torbie na brzuchu, np. kangury. oraz stekowceNiezwykłe ssaki znoszące jaja, do których należą dziobaki i kolczatki..
Australia to kontynent pełen zwierząt, których nie spotkamy nigdzie indziej na świecie. Wynika to z faktu, że ląd ten bardzo wcześnie oddzielił się od reszty świata, a ewolucja potoczyła się tam własnym torem.
Znużony Smuga zasypia. Tomek martwi się jego głębokim snem, ale w porę wysiadają na stacji. Tam wita ich ojciec. Wszyscy idą na obiad do hotelu z widokiem na port.
Pan Wilmowski opowiada o statku „Aligator”. Jego kapitanem jest Szkot, Mac Dougal. Do Australii będą transportować wielbłądy, słonia i tygrysa. Ojciec powierza Tomkowi funkcję myśliwego, który ma zdobywać świeże mięso dla ekspedycji.
Rozdział IV – Niespodzianki na „Aligatorze”
Rano chłopiec i mężczyźni ruszają do portu. Wita ich bosmanStarszy stopień wśród załogi statku, odpowiedzialny za porządek na pokładzie. Tadeusz Nowicki, rodowity warszawiak. Na statku Tomek poznaje kapitana. Wkrótce „Aligator” wypływa w morze.
Ojciec prowadzi Tomka do kajuty. Na ścianie wisi lśniący sztucerPrecyzyjna i lekka broń myśliwska używana do polowań.. Bosman uczy chłopca rozbierać i składać broń. Obiecuje też naukę strzelania. Nowicki wyznaje, że tęskni za Warszawą i musiał uciekać z kraju, podobnie jak ojciec Tomka.
Tylko Smuga jest podróżnikiem z zamiłowania. Tomek postanawia naśladować go we wszystkim. Załoga statku składa się z ludzi różnych narodowości. Po obiedzie chłopiec zwiedza kotłownię i budkę sternika.
Rozdział V – Wróżbita z Port Saidu
Podróż przez Morze Adriatyckie przebiega spokojnie. Siódmego dnia statek dociera do Port SaiduEgipskie miasto portowe położone przy wejściu do Kanału Sueskiego. w Afryce. Statek otaczają Arabowie w łódkach. Trwa załadunek węgla.
Tomek schodzi na ląd. W arabskiej dzielnicy zaczepia ich wróżbitaOsoba twierdząca, że potrafi przepowiadać przyszłość.. Mówi Smudze, że między nim a śmiercią stanie mały chłopiec. Tomkowi przepowiada długie życie, znalezienie skarbu i zyskanie niemego przyjaciela.
Mężczyźni tłumaczą chłopcu, że to tylko naciągacze. Statek wypływa z portu. Pan Wilmowski opowiada synowi o budowie Kanału SueskiegoSztuczna droga wodna łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym.. Następnego dnia Tomek zasypia na słońcu i dostaje porażenia słonecznegoNiebezpieczny stan organizmu wywołany zbyt długim przebywaniem na słońcu..
Za karę chłopiec nie może oglądać załadunku wielbłądów w Sudanie. Czas spędza na nauce strzelania. Statek dociera do Adenu, najgorętszego punktu na trasie. Tomek doskonale znosi kołysanie fal.
Rozdział VI – Cejloński słoń i bengalski tygrys
Statek dopływa do portu Kolombo na CejlonieDawna nazwa wyspy Sri Lanka, leżącej na Oceanie Indyjskim.. Tu ma nastąpić załadunek słonia i tygrysa. Pan Wilmowski, Smuga i Tomek jadą rykszamiLekki pojazd dwukołowy ciągnięty przez człowieka. załatwić formalności.
Tomek przełamuje strach i siada na słoniu do zdjęcia. Potem oglądają tygrysa. Chłopiec wypytuje Smugę o polowania w Indiach. Mężczyzna opowiada o łowach na tygrysa bengalskiego, podczas których zginął jego przewodnik.
Rozdział VII – Między cyklonem a kłami tygrysa
Po trzech dniach na morzu rozpętuje się cyklonBardzo silny wiatr wirowy, potężna burza nad oceanem.. Fale zalewają pokład. Pomieszczenie tygrysa napełnia się wodą, więc trzeba przenieść zwierzę. Marynarze zatykają rozbity iluminatorOkrągłe okienko na statku, odporne na uderzenia fal..
Tomek budzi się rano i idzie postrzelać. Zauważa otwarte drzwi do klatki tygrysa i zamyka je. W strzelnicy widzi drapieżnika szykującego się do skoku na pana Smugę. Chłopiec strzela w ostatniej chwili.
Smuga rzuca się na zwierzę, by ratować chłopca. Tomek mdleje. Gdy się budzi, Smuga chwali go za celny strzał. Wróżba Araba właśnie się spełniła.
Rozdział VIII – Doradca z Melbourne
Tomek staje się bohaterem statku. Dostaje od Smugi rewolwer na pamiątkę. Statek dopływa do Portu Augusta w Australii. Tomek przypomina sobie wszystko, co czytał o tym kontynencie.
W porcie wita ich zoolog Karol Bentley. Mówi po polsku, bo jego matka była Polką. Bentley przedstawia plan: będą poruszać się z zachodu na wschód przez Nową Południową WalięJeden ze stanów w południowo-wschodniej Australii.. Złowione zwierzęta odeślą koleją na statek.
Rozdział IX – Pionierzy australijscy
Łowcy udają się na stację kolejową. Pociąg rusza, a dorośli zasypiają. Tomka rozczarowuje cywilizowany wygląd Australii. Spodziewał się dzikich pustkowi.
Bentley opowiada chłopcu o wielkich odkrywcach Australii. Wymienia wyprawy Sturta i Stuarta. Wspomina też o tragicznym końcu podróży Leichhardta i Kennedy'ego.
Rozdział X – Opór krajowców
Krajobraz za oknem w końcu staje się dziki. Dominuje w nim skrubGęste zarośla krzewiaste charakterystyczne dla suchych terenów Australii.. Wieczorem docierają do Wilcannii. Czeka tam na nich krajowiec Tony. Pakują bagaże na wielbłądy i ruszają do stacji pana Clarka.
Na miejscu jedzą zupę z ogona kangura. Pan Clark ostrzega, że tubylcy nie chcą brać udziału w polowaniu. Podejrzewają białych o podstęp. W nocy pan Wilmowski zauważa zniknięcie Tomka.
Okazuje się, że chłopiec poszedł do obozu krajowców. Zjadł z nimi śniadanie i urządził popis strzelecki. Ojciec karci go za oddalenie się, ale Tomek odnosi sukces. Przedstawiciele trzech plemion zgadzają się pomóc w łowach.
Rozdział XI – Wielkie łowy na kangury
Stada owiec pana Clarka są bezpieczne, więc może on dołączyć do polowania. Tomek dostaje australijskiego kuca. Łowcy ruszają na zwiad i znajdują stado kangurów. Bentley opowiada o różnych gatunkach tych zwierząt.
Jeźdźcy jadą do plemienia ludzi-kangurów. Tomek krytykuje ich prymitywne szałasy. Starszyzna ustala z Wilmowskim, że dostarczy sześćdziesięciu naganiaczy. Tubylcy tańczą taniec przedstawiający polowanie.
Nagonka rusza o świcie. Tomek ma zamknąć pierścień okrążenia. Gdy widzi znak, pędzi naprzód. Kangury uciekają prosto na niego. Tomek powala strzałem samca prowadzącego stado. Przerażone zwierzęta wpadają prosto w pułapkę w wąwozie.
Rozdział XII – Wyprawa na dingo
Kolejne dni mijają na segregowaniu kangurów. Tomek podchodzi za blisko samicy z młodym i zostaje poboksowany. Podobny los spotyka bosmana Nowickiego. Wkrótce wyruszają na poszukiwanie strusi emuDuży, nielotny ptak żyjący na australijskich stepach..
Nieostrożny bosman płoszy ptaki. Wilmowski informuje listownie o polowaniu na psy dingoDziki pies żyjący w Australii, często polujący na owce.. Drapieżniki atakują stada merynosówRasa owiec ceniona za bardzo gęstą i miękką wełnę.. Tomek i bosman dołączają do ojca. Oglądają specjalne zapadnie przygotowane na dzikie psy.
Rozdział XIII – Opowieść o Pawle Strzeleckim
W szałasie mężczyźni rozmawiają o Polsce. Bentley wspomina o Górze Kościuszki, najwyższym szczycie kontynentu. Odkrył ją Polak, Paweł Strzelecki. Dziadek Bentleya znał go osobiście.
Opowieść przerywa upiorny odgłos dingo. Psy przedarły się za ogrodzenie. Mężczyźni chwytają za strzelby. Dwa drapieżniki wpadają w pułapki. Wilmowski postanawia zapolować na watahę, a potem wrócić do łowów na emu.
Rozdział XIV – W burzy piaskowej
Tomek marzy o oswojeniu dingo. Bosman proponuje mu prywatną wyprawę na emu. Robią lassoDługi sznur z pętlą na końcu, służący do chwytania zwierząt. i ruszają w step bez wiedzy reszty grupy. Rano znajdują strusie i zaczynają pościg.
Robi się gorąco. Ptaki uciekają przed nadciągającą burzą piaskową. Piasek zatyka oczy i utrudnia oddychanie. Konie w panice pędzą w stronę wzgórz. Tomek i Nowicki chowają się w parowie.
W nocy budzi ich skowyt dingo. Konie uciekają. Bosman zabija drapieżnika w świetle błyskawicy. Zaczyna lać deszcz. Okazuje się, że śpią w korycie wyschniętej rzeki. Wspinają się na skały, by uniknąć utonięcia.
Rozdział XV – Idźcie stąd precz, natychmiast
Rano wyczerpani wędrowcy ruszają przed siebie. Ze wzgórza dostrzegają osadę tubylców. Tomek siada przed obozem, szanując miejscowe zwyczaje. Dostają wodę, strusie jaja i mięso.
Starszy plemienia każe im jednak natychmiast odejść. Bosman zostawia im scyzoryk. W drodze powrotnej czują, że są śledzeni. Strzelają na postrach. Odpowiadają im inne strzały. To pan Smuga, który wyruszył na poszukiwania, gdy konie wróciły same do obozu.
Rozdział XVI – Polowanie w pobliżu farmy Allana
W obozie dowiadują się, że reszta ekipy złapała sześć strusi. Wyprawa opuszcza step i jedzie koleją w zalesione tereny. Wkraczają w buszGęsty las lub zarośla w Australii, trudne do przebycia.. Bentley opowiada o buszmenachW Australii: człowiek żyjący i pracujący w dzikim buszu..
Rozbijają obóz i ruszają na łowy. Smuga łapie ogromnego kangura na lasso. Podjeżdża do nich Allan, właściciel pobliskiej farmy. Wieczorem wraca z prośbą o pomoc. Zaginęła jego dwunastoletnia córka, Sally. Tomek ma zostać na farmie podczas poszukiwań.
Rozdział XVII – Zagubieni w skrubie
Tomek przygląda się kolorowym papugom. Bierze psa właścicieli i idzie za ptakami. Zagłębia się w gąszcz. Próbuje złapać wielką kakadu. Pies zrywa się ze smyczy i zaczyna węszyć.
Tomek idzie za psem, mając nadzieję, że ten doprowadzi go do farmy. Pies zatrzymuje się przy kępie zarośli. Tomek wchodzi do środka i ziemia usuwa mu się spod nóg. W dole znajduje Sally ze zwichniętą nogą.
Chłopiec bandażuje jej kostkę. Żłobi stopnie w ścianie jamy. Bierze dziewczynkę na barana i z trudem dociera na farmę. Wszyscy gratulują mu odwagi.
Rozdział XVIII – Niemy przyjaciel
Rano Tomka budzi pies, który doprowadził go do Sally. Łowcy odwiedzają Allanów. Tomek daje dziewczynce swoje zdjęcie na słoniu. W zamian Sally oddaje mu psa. Chłopiec nazywa go Dingo.
Tomek opowiada o zabiciu tygrysa i wspomina wróżbę z Port Saidu. Zyskał właśnie niemego przyjaciela. Pan Allan narzeka na papugi kea, które potrafią zabijać owce. Wieczorem łowcy wracają do obozu.
Rozdział XIX – Poszukiwacze złota i buszrendżerzy
Ekipa zagłębia się w las. Tony uczy Tomka tropienia. Łapią koaleTorbacz żyjący na drzewach eukaliptusowych, przypominający małego niedźwiadka. i wombatyKrępy torbacz kopiący nory w ziemi.. Tomek mężnieje i łapie niektóre okazy w pojedynkę.
Chłopiec idzie na samodzielną wycieczkę. Słyszy głosy dwóch mężczyzn, O'Donella i jego syna. To poszukiwacze złota. Nagle odzywa się ptak kookaburraAustralijski ptak, którego głos przypomina głośny, ludzki śmiech.. Mężczyźni zauważają Tomka i łapią go.
W XIX wieku w Australii wybuchła gorączka złota. Przyciągnęła ona wielu poszukiwaczy, ale też przestępców, zwanych buszrendżerami, którzy napadali na obozy górników.
Chcą przywiązać chłopca do drzewa. Nagle otacza ich pięciu uzbrojonych buszrendżerówAustralijski bandyta ukrywający się w buszu i napadający na podróżnych.. Wywiązuje się strzelanina. Młody O'Donell zostaje ciężko ranny. Stary górnik krzyczy, że bez niego bandyci nie znajdą złota.
Rozdział XX – Pomoc nadchodzi
Bandyci pozwalają opatrzyć rannego, a potem wiążą jeńców. Dowodzi nimi Carter, poszukiwany listem gończymOficjalne ogłoszenie o poszukiwaniu groźnego przestępcy.. Carter przesłuchuje Tomka i planuje zażądać za niego okupu w postaci koni.
W nocy Tomek przecina swoje więzy. Uwalnia też starego O'Donella. Carter budzi się i każe mu wracać na miejsce. Tomek cofa się do ściany i czuje przy nodze swojego psa. Wie, że pomoc jest blisko.
Rozlega się świst. Carter pada uderzony bumerangiemZakrzywiona broń miotana, która po rzuceniu potrafi wrócić do rzucającego.. Z zarośli wyskakują Tony i Smuga. Bandyci zostają obezwładnieni. Tony nazywa Tomka swoim bratem. Smuga tłumaczy, że pies doprowadził ich prosto do obozu rabusiów.
Rozdział XXI – Na górze Kościuszki
Bandyci trafiają w ręce policji. Tomek żegna się z poszukiwaczami złota. Od starego O'Donella dostaje na drogę kawałek gliny. Górnik mówi, że pod wpływem morskiej wody zmieni ona kolor.
Wyprawa dociera do rzeki. Podczas kąpieli Tomek zauważa dziobaka. Łowcy rozstawiają pułapki. W czasie postoju ruszają na Górę Kościuszki w Alpach AustralijskichNajwyższe pasmo górskie w Australii, gdzie zimą pada śnieg.. Na szczycie znów wspominają Pawła Strzeleckiego.
Rozdział XXII – Tajemnica starego O’Donella
Po powrocie Tomek zasypia. Kładzie obok siebie zegarek od wujostwa. Gdy się budzi, zegarka nie ma. Tony odnajduje zgubę w gnieździe ptaka altannikaPtak znany z budowania ozdobnych gniazd i kradzieży błyszczących przedmiotów..
Wyprawa dociera do Melbourne. Tomek i Smuga zwiedzają miasto i zoo. Bentley daje chłopcu w prezencie bumerang, dzidę i tarczę. Wkrótce wszyscy wsiadają na statek powrotny.
Tomek zanurza glinę od O'Donella w wodzie. Okazuje się, że to bryłka szczerego złota. Chłopiec chce przeznaczyć pieniądze na podróż do Afryki. Ojciec obiecuje, że jeśli Tomek będzie dobrze uczył się w nowej szkole, na pewno wyruszą na Czarny Ląd.