Tomek w krainie kangurów - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja rozpoczyna się w czerwcu 1902 roku w Warszawie. Czternastoletni Tomek Wilmowski ma kłopoty w szkole, ponieważ sprzeciwia się rosyjskim nauczycielom. Pewnego dnia w jego domu pojawia się tajemniczy podróżnik, Jan Smuga. Proponuje on chłopcu wyjazd do ojca, który przebywa na emigracjiWyjazd z ojczystego kraju na stałe lub na dłuższy czas, często z powodów politycznych..

Tomek wyrusza do Triestu, gdzie spotyka tatę i dołącza do ekspedycji łowieckiej. Na statku „Aligator” płyną do Australii, by chwytać dzikie zwierzęta dla europejskich ogrodów zoologicznych. Podczas rejsu Tomek ratuje życie Smudze, celnie strzelając do tygrysa, który uciekł z klatki. W Australii chłopiec szybko udowadnia swoją odwagę i dojrzałość.

Przekonuje tubylcówRdzenni mieszkańcy danego terytorium, żyjący tam od pokoleń. do pomocy w polowaniu na kangury i bierze udział w niebezpiecznych łowach na strusie emu. Ratuje też zagubioną w buszu dziewczynkę, Sally, od której dostaje psa dingo. Pod koniec wyprawy Tomek wpada w ręce groźnych bandytów, ale z pomocą przyjaciół odzyskuje wolność. W nagrodę za pomoc poszukiwaczom złota otrzymuje cenną bryłkę kruszcu. Za zdobyte pieniądze planuje sfinansować kolejną wyprawę, tym razem do Afryki.

Streszczenie szczegółowe

Kłopoty w szkole i tajemniczy gość

Jest czerwiec 1902 roku. Tomek Wilmowski uczy się w czwartej klasie warszawskiego gimnazjum. Chłopak świetnie radzi sobie z geografią, ale nauczyciele uważają go za buntownika. Szkołą rządzi dyrektor Mielnikow, który zmusza uczniów do mówienia wyłącznie po rosyjsku. Na lekcji geografii Tomek podpowiada koledze, Jurkowi. Chwilę później mści się na klasowym donosicielu, Pawluku. Wrzuca mu za kołnierz wielkiego chrząszcza.

Po lekcjach Tomek idzie do Ogrodu Botanicznego. Tęskni za ojcem, który musiał uciekać z kraju przed carską policją. Chłopca wychowuje wujostwo Karskich. Po powrocie do domu Tomek zastaje tam tajemniczego gościa. To Jan Smuga, słynny podróżnik i przyjaciel jego ojca. Mężczyzna obiecuje zabrać chłopca do taty. Mają razem wyruszyć na wielką wyprawę do Australii.

Podróż na antypody

Tomek i Smuga jadą pociągiem do Triestu. Po drodze zwiedzają Kraków i Wiedeń. Na dworcu w Trieście czeka ojciec Tomka, Andrzej Wilmowski. Powitanie jest bardzo wzruszające. Ojciec zapowiada, że podczas wyprawy Tomek będzie odpowiedzialny za zdobywanie świeżego mięsa. Następnego dnia rano wchodzą na pokład statku „Aligator”. To stary węglowiecStatek towarowy przeznaczony głównie do przewożenia węgla., który przebudowano do transportu zwierząt.

Na statku Tomek poznaje wesołego bosmanaPodoficer marynarki, który kieruje pracą załogi na pokładzie statku. Nowickiego. Marynarz pokazuje chłopcu jego własny sztucerPrecyzyjna, długa broń palna używana przez myśliwych. i uczy go strzelać. W Port Saidzie statek uzupełnia zapasy węgla. Na brzegu arabski wróżbita przepowiada Tomkowi, że w dalekim kraju znajdzie to, czego inni szukają, i zyska niezwykłego przyjaciela. Podczas przeprawy przez Kanał SueskiWażny kanał w Egipcie łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. chłopiec dostaje porażenia słonecznegoGroźny stan organizmu wywołany zbyt długim przebywaniem na silnym słońcu.. Za karę musi leżeć w łóżku i nie może oglądać załadunku wielbłądów.

Na Cejlonie załoga zabiera na pokład słonia i tygrysa bengalskiego. Na oceanie wybucha potężny cyklonBardzo silny wiatr wirowy, połączony z ulewnymi deszczami, występujący na oceanach.. Woda wdziera się do kajuty z tygrysem, więc klatkę trzeba przenieść. Rano Tomek idzie poćwiczyć strzelanie. Nagle widzi, że tygrys wydostał się na wolność i szykuje się do skoku na Smugę. Chłopiec strzela bez wahania i zabija bestię. Ratuje życie przyjacielowi, za co w nagrodę dostaje rewolwerKrótka broń palna z obrotowym bębenkiem na naboje..

Polowania w krainie kangurów

Po 56 dniach rejsu docierają do Portu Augusta w Australii. Wita ich Karol Bentley, zoologNaukowiec zajmujący się badaniem życia, budowy i zachowania zwierząt. z Melbourne. Podróżnicy jadą pociągiem do Wilcannii, a potem wozami do osady Johna Clarka. Okazuje się, że rdzenni mieszkańcy nie chcą pomóc w polowaniu. Tomek łamie zakaz dorosłych i sam idzie do obozu Australijczyków. Udaje mu się przekonać ich do współpracy. Ojciec jest zły za niesubordynację, ale docenia sukces syna.

Rozpoczyna się wielka nagonkaSposób polowania polegający na płoszeniu zwierząt i pędzeniu ich w stronę myśliwych. na kangury. Stado zmienia jednak kierunek ucieczki. Bentley każe Tomkowi zamknąć okrążenie. Chłopiec celnym strzałem zabija przewodnika stada, dzięki czemu kangury wpadają prosto w pułapkę. Kolejne dni to łowy na dzikie psy dingoDziki pies żyjący w Australii, sprowadzony tam tysiące lat temu przez ludzi.. Tomek i bosman Nowicki postanawiają też zapolować na strusie emuDuży, nielotny ptak żyjący w Australii, podobny do strusia.. Podczas szaleńczej gonitwy dopada ich burza piaskowaZjawisko atmosferyczne polegające na unoszeniu przez silny wiatr ogromnych ilości piasku.. Chowają się w wyschniętym parowieGłębokie, strome wyżłobienie w ziemi, często będące wyschniętym korytem rzeki.. W nocy spada ulewny deszcz i woda błyskawicznie zalewa wąwóz. Cudem uchodzą z życiem. Wyczerpanych odnajduje ekipa poszukiwawcza Smugi.

Złoto i bandyci

Ekspedycja przenosi się w głąb buszuGęste zarośla i lasy charakterystyczne dla suchych terenów Australii i Afryki.. W nocy do obozu przyjeżdża farmer Allan. Jego dwunastoletnia córka, Sally, zgubiła się na stepie. Tomek rusza jej śladem razem z psem farmerów. Odnajduje dziewczynkę w głębokim jarze. Sally ma skręconą nogę. Chłopiec zanosi ją na farmę. Wdzięczna dziewczynka daje mu w prezencie swojego psa, którego nazywa Dingo. Tomek obiecuje, że będzie do niej pisać listy.

Łowcy łapią kolejne zwierzęta, w tym misie koalaTorbacz żyjący na drzewach eukaliptusowych w Australii, często błędnie nazywany misiem.. Dorośli jadą w góry, a Tomek wyrusza na samotną przejażdżkę. W lesie podsłuchuje dwóch poszukiwaczy złota, O’Donellów. Zostaje przez nich złapany i przywiązany do drzewa. Nagle na polanę wpada banda opryszków, którą dowodzi Krwawy Carter. Wywiązuje się strzelanina. Bandyta chce wymienić Tomka na konie. W nocy na ratunek przybywają Smuga, przewodnik Tony i pies Dingo. Obezwładniają przestępców i oddają ich policji. O’Donellowie w podzięce dają Tomkowi bryłkę dziwnej gliny.

Powrót do Europy

W drodze powrotnej łowcy chwytają dziobakiNiezwykły ssak z Australii, który znosi jaja i ma pysk przypominający kaczy dziób.. Wchodzą też na najwyższy szczyt kontynentu – Górę KościuszkiNajwyższy szczyt Australii kontynentalnej, nazwany tak przez polskiego podróżnika.. W Melbourne zwiedzają ogród zoologiczny i wymieniają się zwierzętami z dyrektorem. Tomek dostaje na pożegnanie bumerangTradycyjna broń rzucana przez rdzennych Australijczyków, która po rzucie wraca do właściciela., dzidę i tarczę. Na statku okazuje się, że glina od O’Donellów to szczere złoto. Tomek postanawia sprzedać kruszec. Za te pieniądze chce zorganizować kolejną wyprawę – tym razem do Afryki.

Czas i miejsce akcji Tomka w krainie kangurów

Akcja powieści rozpoczyna się w czerwcu 1902 roku. Polska znajduje się wtedy pod zaborem rosyjskim. Tomek kończy czwartą klasę gimnazjum. Podróż statkiem z Triestu do Australii zajmuje 56 dni. Kolejne miesiące bohaterowie spędzają na wyczerpujących polowaniach. Australię opuszczają na pokładzie „Aligatora” w listopadzie.

Wydarzenia rozgrywają się na trzech kontynentach. Początek ma miejsce w Warszawie. Następnie bohaterowie jadą pociągiem przez Kraków i Wiedeń do Triestu. Płyną przez Morze Adriatyckie, Port Said, Kanał Sueski i Aden. Zatrzymują się w porcie Kolombo na wyspie Cejlon na Oceanie Indyjskim.

W Australii docierają do Portu Augusta. Stamtąd ruszają pociągiem do Wilcannii nad rzeką Darling. Obozują na farmie Johna Clarka, a potem przenoszą się w okolice farmy Allanów. Docierają aż do stóp Alp Australijskich. Po zakończeniu łowów wracają pociągiem do Melbourne, skąd wypływają w drogę powrotną do Europy.

Problematyka, główne wątki

Powieść Alfreda Szklarskiego to klasyczna powieść podróżnicza. Główną osią fabuły jest wyprawa do Australii i odkrywanie egzotycznej floryOgół gatunków roślin występujących na danym obszarze. i faunyOgół gatunków zwierząt żyjących na określonym terytorium.. Ekspedycja ma za zadanie schwytać dzikie zwierzęta dla niemieckiego handlarza, pana Hagenbecka. Mają one trafić do europejskich ogrodów zoologicznych.

Najważniejszym wątkiem są losy Tomka Wilmowskiego. Poznajemy go jako czternastolatka, który dorasta bez rodziców. Podróż do Australii to dla niego szkoła życia. Chłopiec uczy się strzelać, jeździć konno i tropić zwierzęta. Udowadnia swoją odwagę, ratując życie Smudze i odnajdując małą Sally. Zyskuje szacunek dorosłych i staje się pełnoprawnym członkiem ekspedycjiZorganizowana wyprawa grupy ludzi w określonym celu, np. badawczym lub łowieckim..

Książka przypomina też o polskich odkrywcach. Autor dużo miejsca poświęca Pawłowi Strzeleckiemu. To on badał Alpy Australijskie i nazwał najwyższy szczyt kontynentu Górą Kościuszki. Strzelecki imponuje Tomkowi swoją niezłomnością i odwagą.

Ważnym tłem wydarzeń jest kwestia zaborów i rusyfikacji. Ojciec Tomka i bosman Nowicki musieli uciekać z Polski z powodów politycznych. W warszawskiej szkole dyrektor Mielnikow i nauczyciel Krasawcew zmuszają uczniów do ślepego posłuszeństwa carskiej Rosji. Powieść pokazuje też piękną, męską przyjaźń między ojcem Tomka, Smugą, Bentleyem i Nowickim. Zawsze mogą na siebie liczyć w trudnych chwilach.

Tomek w krainie kangurów - plan wydarzeń

1. Niewdzięczna lekcja geografii.
2. Pomoc udzielona Jurkowi Tymowskiemu.
3. Zemsta na donosicielu Pawluku.
4. Wizyta w Ogrodzie Botanicznym.
5. Tęsknota Tomka za ojcem.
6. Tajemniczy gość u wujostwa.
7. Zapowiedź spotkania ojca w Trieście i podróży do Australii.
8. Podróż pociągiem do portu w Trieście.
9. Czułe spotkanie z ojcem.
10. Obiad w nadmorskim hotelu.
11. Mianowanie Tomka „wielkim łowczym wyprawy”.
12. Wyruszenie na „Aligatora” wraz z bosmanem Nowickim.
13. Przywitanie z kapitanem statku.
14. Oszołomienie Tomka na widok sztucera.
15. Pierwszy obiad i poznawanie statku przez Tomka.
16. Uzupełnienie zapasów w Port Saidzie.
17. Tajemnicza przepowiednia arabskiego wróżbity.
18. Podróż przez Kanał Sueski.
19. Porażenie słoneczne Tomka.
20. Doskonalenie umiejętności strzeleckich Tomka.
21. Załadunek słonia i tygrysa bengalskiego na Cejlonie.
22. Opowieść Smugi o polowaniach na tygrysy.
23. Cyklon na morzu.
24. Konieczność przeniesienia tygrysa.
25. Celny strzał Tomka ratujący życie Smudze.
26. Tomek bohaterem.
27. Przybycie do brzegów Australii.
28. Plany wyprawy ustalone z zoologiem, Karolem Bentleyem.
29. Podróż koleją do Wilcannii.
30. Opowieści Smugi o odkrywaniu Australii.
31. Podróż wozami do osady Clarka.
32. Wiadomość o niechęci krajowców do wzięcia udziału w polowaniu.
33. Zaprzyjaźnienie się Tomka z Australijczykami.
34. Gniew ojca na Tomka.
35. Zgoda plemion tubylczych na udział w polowaniu na kangury.
36. Zwiad i przygotowanie pułapki na kangury.
37. Sukces polowania dzięki celnemu strzałowi Tomka.
38. Transport zwierząt.
39. Zaproszenie do udziału w polowaniu na dingo.
40. Opowieść o Pawle Strzeleckim.
41. Samotna wyprawa bosmana Nowickiego i Tomka na polowanie.
42. Gonitwa za emu.
43. Nadejście piaskowej burzy.
44. Schronienie w wąwozie.
45. Ucieczka koni.
46. Ulewny deszcz.
47. Morderczy powrót przez step do obozu.
48. Posiłek u krajowców.
49. Odnalezienie Tomka i Nowickiego przez ekipę poszukiwawczą.
50. Odtransportowanie zwierząt do Portu Augusta.
51. Podróż w rejony buszu.
52. Udane polowanie na szare kangury.
53. Prośba Allana o pomoc w odnalezieniu jego córki.
54. Przyłączenie się łowców do poszukiwań.
55. Pogoń Tomka za papugami.
56. Odnalezienie Sally dzięki psu Dingo.
57. Radość rodziców i towarzyszy z odnalezienia Sally.
58. Wizyta u państwa Allanów.
59. Otrzymanie przez Tomka psa Dingo.
60. Obietnica złożona przez Tomka Sally.
61. Wyruszenie w głąb Australii.
62. Polowanie na mniejsze zwierzęta.
63. Pojmanie niedźwiedzi koala przez Tony’ego i Tomka.
64. Wyprawa łowiecka dorosłych w góry.
65. Samodzielna wyprawa Tomka.
66. Podsłuchiwanie zbieraczy złota przez Tomka.
67. Zdemaskowanie obecności Tomka i obezwładnienie go.
68. Napad bandytów na zbieraczy złota.
69. Uwięzienie Tomka oraz ojca i syna O’Donellów.
70. Odsiecz Tony’ego i Smugi.
71. Oddanie bandytów w ręce policji.
72. Tajemniczy podarunek od O’Donellów.
73. Przygotowania do drogi powrotnej.
74. Przeprawa do najbliższej stacji kolejowej.
75. Polowanie na dziobaki.
76. Wyprawa na Górę Kościuszki.
77. Tajemnicze zniknięcie zegarka Tomka.
78. Przybycie koleją do Melbourne.
79. Zwiedzanie ogrodu zoologicznego Bentleya i wymiana okazów.
80. Uroczysta kolacja u matki Bentleya.
81. Pożegnalne prezenty dla Tomka.
82. Odpłynięcie „Aligatora” z wybrzeży Australii.
83. Odkrycie tajemnicy gliny O’Donellów.
84. Przyrzeczenie postępów w nauce przez Tomka.
85. Zapowiedź wyprawy na Czarny Ląd.

Tomek w krainie kangurów - cytaty

Rusyfikacja w szkole Tomka (rozdział 1):

Mianowany przed kilkoma miesiącami dyrektor gimnazjum, Rosjanin Mielnikow, z niesłychaną surowością wymagał od swych wychowanków ślepego posłuszeństwa i przywiązania do carskiej Rosji. Niezwykła ta opowieść rozpoczyna się bowiem w roku tysiąc dziewięćset drugim, gdy znaczna część Polski znajdowała się pod zaborem rosyjskim. Znienawidzony przez uczniów nowy dyrektor wykazywał szczególną gorliwość w dziele rusyfikacji polskiej młodzieży. Mało mu było tego, że wszystkie lekcje prowadzono wówczas w języku rosyjskim. Mielnikow, a pod jego wpływem i niektórzy nauczyciele pilnie przestrzegali, aby uczniowie w szkole w ogóle nie rozmawiali po polsku. Dyrektor wiele czasu poświęcał również badaniu stosunków panujących w rodzinach wychowanków. Na każdym kroku węszył nieprzychylność Rosji, co w szkole znajdowało odbicie w ujemnej ocenie postępów w nauce.

W szkole wszyscy wiedzieli, że ojciec Jurka miał niedawno kłopoty z żandarmami. Pan Tymowski był instruktorem jazdy konnej w ujeżdżalni przy ulicy Litewskiej, gdzie, jak podejrzewała policja, odbywały się tajne schadzki Polaków spiskujących przeciwko carskiej Rosji. Z tego powodu Mielnikow niejednokrotnie już szkodził Jurkowi nie ulegało wątpliwości, że polecił go „opiece” Krasawcewa.

Obawy ciotki Janiny (Rozdział 2):

Matka Tomka umarła w dwa lata po ucieczce swego męża za granicę, który jedynie w ten sposób zdołał uniknąć aresztowania przez carskich żandarmów. Ciotka Janina, pamiętając o tragedii siostry, bardziej niż ognia obawiał się wszelkich spisków politycznych. Przecież udział w nich, w najlepszym razie, groził zesłaniem na Sybir.

Australia w oczach Smugi (Rozdział 3):

Dla mieszczuchów wychowanych w Warszawie relacje podróżnika o piątym kontynencie brzmiały naprawdę zastraszająco. Czym bowiem były spokojne ulice tak dobrze znanego miasta wobec spalonych przez żar słoneczny bezmiernych stepów i pustyń australijskich? Zbite chaszcze ciernistych krzewów, gąszcze dziewiczych lasów, wyschnięte koryta rzek wypełniające się błyskawicznie szalejącym żywiołem, burze piaskowe i gwałtownie następujące zmiany temperatury, a ponadto dzikie psy dingo, kangury, strusie emu oraz tyte, tyle innych nie znanych w Europie dziwów miało zagrażać Tomkowi podczas niebezpiecznej wyprawy.

Przepowiednie arabskiego wróżbity w Port Saidzie (rozdział 5):

Przestaniesz się śmiać, kiedy między tobą, a śmiercią stanie mały chłopiec. Może pożałujesz wtedy, że nie chciałeś mojej wróżby [...]

W dalekim i dzikim kraju znajdziesz to, czego inni będą szukali bezskutecznie. Kiedy to się stanie zyskasz najlepszego przyjaciela, który nigdy nie powie ani słowa…

Wiadomości Tomka o mieszkańcach Australii (rozdział 8):

Tomek znał rdzennych Australijczyków jedynie z fotografii w książkach. Nie wyglądali na nich przyjaźnie. Byli to zawsze półnadzy, ciemnobrunatni mężczyźni o silnie spłaszczonych nozdrzach, szerokich ustach i bujnym, wełnistym, czarnym owłosieniu. Ciała ich pokrywały blizny po tatuażu i wymalowane białe pasy, w rękach dzierżyli dzidy bądź bumerangi.

Opinia o Europejczykach i kolonizacji (rozdział 8):

Europejczycy nigdy nie przebierali w środkach zagarniając nowe kontynenty. Ludność miejscowa zawsze musiała ustępować z najlepszych ziem i podporządkowywać się całkowicie ich woli lub ginąć. Krajowców, którzy mieli odwagę upomnieć się o swe słuszne prawa, mordowano bez litości, oskarżając o dzikość, wrogość i brak kultury. Tak się działo w Afryce, Ameryce oraz w Australii i Tasmanii.

Słowa Bentleya o Australijczykach (rozdział 11):

Jeżeli chcemy naprawdę żyć w zgodzie z krajowcami, musimy zawsze przestrzegać ich zwyczajów [...].

Opis Australijczyków (rozdział 11):

W pierwszej chwili wszyscy krajowcy wydali się Tomkowi podobni do siebie jak dwie krople wody. Ich ziemistoczarne ciała pokrywały szerokie blizny pochodzące z prymitywnego tatuażu. Pomalowani byli w białe pasy na znak gotowości do walki i łowów. Najbardziej upodobniały ich lekko wydłużone głowy pokryte czarnymi, połyskliwymi, gęstymi włosami, nosy wąskie u nasady, a szerokie w nozdrzach oraz małe oczy i grube wargi. Ubranie krajowców składało się z wiązki traw przymocowanych do sznurków opasujących biodra. Myśliwi uzbrojeni byli w długie dzidy, bumerangi oraz tarcze. Wyglądali wojowniczo i dziko, czego nie łagodziły nawet przyjazne uśmiechy pojawiające się na ich twarzach na widok białych.

Słowa Smugi o polowaniu (rozdział 11):

Bezmyślne zabijanie zwierząt jest zwykłym barbarzyństwemOkrutne, nieludzkie zachowanie, niszczenie czegoś bez powodu..

Wypowiedzi pana Clarka o polowaniu na strusie emu (rozdział 12):

– Najważniejszą rolę w polowaniu na emu odgrywa koń – wyjaśnił Clark. – Musi być równie śmigły jak ptaki i przyzwyczajony do tego piekielnego szelestu [jaki wydają pióra tych dziwnych ptaków - bosman Nowicki].

Wystarczy jechać za strusiem i tłuc go batem, aż padnie martwy ze zmęczenia. To najlepszy sposób.

Słowa Sally o relacjach damsko-męskich (rozdział 18):

Jesteś zupełnie taki sam, jak mój tatuś, który myśli, że mamusia nie wie czego on chce. [...] Tylko chłopcy są tak niedomyślni. Każda dziewczynka, patrząc na ciebie, od razu wiedziałaby o czym myślisz.

Rozmowa Sally i Tomka o przesądach (rozdział 18):

– Pani Wilson często stawiała sobie kabałęWróżba z kart, która ma przepowiedzieć przyszłość.. Mówiła nam, że wróżby spełniają się niekiedy, jeżeli człowiek im trochę pomaga.

– Nie rozumiem, jak można pomagać w spełnieniu się wróżb? – powątpiewał Tomek.
– Czyni się to w bardzo prosty sposób. Mianowicie należy tak postępować, żeby się spełniły – wyjaśniła Sally. – Jeśli ci ktoś wywróży, że dostaniesz w szkole dwóję, to po prosty wystarczy nie nauczyć się lekcji i już wróżba się spełni.

Smuga do Tomka (rozdział 20):

Musisz jednak zrozumieć, że posłuszeństwo nie oznacza ograniczenia samodzielności.

Wspomnienia Smugi o swoim życiu:

Przypomniały mu się jego młode lata, kiedy to głód przygód pchnął go do włóczęgi po świecie. Od tej pory tak się jakoś dziwnie składało, że gdzie się tylko pojawił, niebezpieczeństwa wyrastały jak grzyby po deszczu. Przywykł więc do nich i traktował je jak chleb powszedni. Łowienie dzikich zwierząt najbardziej odpowiadało jego naturze. Stanowczością i łagodnością ujarzmiał najdziksze bestie. Chociaż był niezawodnym strzelcem, zabijał zwierzęta jedynie w razie ostatecznej konieczności.