Piekło, Czyściec, Raj - budowa
Zaświaty w „Boskiej komedii” Dantego Alighieri opierają się na precyzyjnej, matematycznej architekturze odzwierciedlającej średniowieczny obraz świata. Przestrzeń dzieli się na trzy odrębne krainy: lejkowate Piekło, górę Czyśćca oraz sferyczny Raj. Układ ten ściśle odpowiada hierarchii ludzkich grzechów oraz cnót, tworząc spójny system moralny i teologiczny.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 3 min
Piekło
Kraina potępionych przybiera kształt gigantycznego leja wbijającego się w głąb Ziemi. Składa się z dziewięciu zwężających się kręgów. Im niżej schodzi Dante, tym cięższe przewinienia napotyka i tym surowsze kary znoszą grzesznicy. Nad ponurą bramą wejściową widnieje słynny napis:
Lasciate ogne speranza, voi ch'intrate
(Porzućcie wszelką nadzieję, wy, którzy tu wchodzicie).
Na samym dnie, w centrum Ziemi, uwięziony jest Lucyfer. Przestrzeń Piekła dzieli się na następujące poziomy:
- 1 krąg – LimboOtchłań, przedpiekle; miejsce przebywania dusz prawych pogan i nieochrzczonych niemowląt. (przedpiekle). Przebywają tu cnotliwi poganie, tacy jak Homer, Horacy czy Owidiusz. Są wykluczeni z Nieba wyłącznie dlatego, że żyli przed Chrystusem i nie przyjęli chrztu.
- 2 krąg – dusze ludzi, którzy ulegli żądzom i nie potrafili opanować zmysłowości.
- 3 krąg – żarłocy i opoje, nieznający umiaru w jedzeniu i piciu.
- 4 krąg – skąpcy oraz rozrzutnicy.
- 5 krąg – potępieni za gniew i ponuractwo.
- 6 krąg – dusze heretyków.
- 7 krąg – stosujący przemoc: mordercy, samobójcy oraz bluźniercy przeciwko Bogu i naturze.
- 8 krąg – oszuści, uwodziciele, pochlebcy, symoniciOsoby kupujące lub sprzedające godności i sakramenty kościelne; nazwa pochodzi od biblijnego Szymona Maga., hipokryci, złodzieje, fałszywi doradcy i wróżbici.
- 9 krąg – najwięksi zdrajcy. W trzech paszczach Lucyfera wiecznie miażdżeni są Judasz, Brutus i Kasjusz.
Architektura zaświatów u Dantego opiera się na systemie geocentrycznym Ptolemeusza. Ziemia stanowi centrum wszechświata. Piekło powstało w wyniku strącenia z niebios Lucyfera. Upadły anioł, wbijając się w glob, wypchnął ogromne masy lądu na drugą półkulę. Z tej właśnie ziemi uformowała się góra Czyśćca.
Czyściec
Czyściec ma formę potężnej góry wznoszącej się na antypodach Jerozolimy. Po jej stromych tarasach wspinają się dusze pokutujące za grzechy popełnione za życia. Układ góry odpowiada wadze przewinień – najcięższe grzechy oczyszczane są na najniższych poziomach, a w miarę wspinaczki winy stają się lżejsze.
W przeciwieństwie do potępionych w Piekle, tutejsi mieszkańcy mają pewność ostatecznego zbawienia. Przebywają tu do momentu całkowitego odkupienia swoich win. Na samym szczycie góry znajduje się Raj Ziemski. To właśnie w tym miejscu Wergiliusz, jako poganin niemający wstępu do Nieba, opuszcza Dantego.
Raj
Przewodniczką po Raju zostaje ukochana poety, Beatrycze. Przestrzeń ta diametralnie różni się od ziemskich wyobrażeń. Składa się z dziewięciu sfer niebieskich otaczających Ziemię. Układ ten opiera się na systemie cnót – od kardynalnych (moralnych) po teologiczne (wiarę, nadzieję i miłość).
Kolejne nieba, poczynając od Ziemi, to:
- niebo Księżyca
- niebo Merkurego
- niebo Wenus
- niebo Słońca
- niebo Marsa
- niebo Jowisza
- niebo Saturna
- niebo Gwiazd Stałych
- Primum Mobile (Pierwsza Przyczyna Ruchu)
Poza sferami materialnymi rozciąga się EmpireumNajwyższe piętro nieba w kosmologii średniowiecznej, siedziba Boga i zbawionych, niematerialna i wypełniona czystym światłem.. Przyjmuje ono kształt gigantycznej, świetlistej białej róży. To ostateczny cel wędrówki Dantego i bezpośrednia siedziba Boga.