Chłopi - Wiosna - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja „Wiosny” rozpoczyna się w momencie, gdy większość gospodarzy z Lipiec przebywa w areszcie po bitwie o las. Władzę w chałupie Borynów przejmuje Hanka, która wykazuje się niezwykłą zaradnością i siłą charakteru. Kobieta opiekuje się nieprzytomnym Maciejem, rodzi syna i za wszelką cenę próbuje wyciągnąć Antka z więzienia. Tymczasem Jagna, czując się samotna i odrzucona, wdaje się w kolejne romanse, między innymi z wójtem, a także fascynuje się młodym klerykiem Jasiem.

We wsi narasta bieda, potęgowana przez brak rąk do pracy podczas wiosennych siewów. Z pomocą przychodzi Roch, organizując wsparcie z sąsiednich wsi. Sytuację komplikuje planowana przez dziedzica sprzedaż pobliskiego Podlesia niemieckim kolonistom, co wywołuje wściekłość chłopów. W końcu część uwięzionych mężczyzn wraca do domów, jednak Antek nadal czeka na proces. Hanka gromadzi pieniądze na kaucjęZabezpieczenie majątkowe wpłacane w zamian za zwolnienie oskarżonego z aresztu., sprzedając inwentarz i korzystając z ukrytych oszczędności teścia. Kulminacyjnym momentem tej części jest nocna śmierć Macieja Boryny. Stary gospodarz w malignie wychodzi na pole, by po raz ostatni w życiu zasiać ziemię, po czym osuwa się martwy na swoje ukochane morgi.

Streszczenie szczegółowe

Rozdział I

Wczesną wiosną Agata wraca do Lipiec z zimowych żebrówWędrówka ubogich po prośbie, zbieranie jałmużny w zamian za modlitwę.. Kobieta czuje zbliżającą się śmierć i chce odejść z tego świata w rodzinnej wsi. Niesie ze sobą gromnicęPoświęcona świeca wkładana w dłonie umierającego., wodę święconą i kropidło, przygotowana na własny pochówek. Rozglądając się po polach, zauważa całkowity brak pracujących ludzi.

Początkowo bierze mieszkańców za próżniaków. Szybko jednak dowiaduje się od Jagustynki i Kłębowej, że wszystkie lipeckie chłopy od trzech tygodni siedzą w kryminalePotoczne określenie więzienia lub aresztu.. Czekają na sąd za zbrojny najazd na dworski las. We wsi zostali tylko kowal, wójt, kilku starców, jeden parobekNajemny pracownik rolny wykonujący najcięższe prace w gospodarstwie. oraz ciężko ranny Maciej Boryna. Agata nie wraca z pustymi rękami. Po wieczerzy obdarowuje krewnych prezentami: paciorkami, kozikami i machorką.

Rozdział II

Nadchodzi Niedziela Palmowa. Hanka o świcie wychodzi z chałupy Boryny, budzi służbę i dogląda obrzędku. Kobieta wprowadziła się z powrotem do teścia zaraz po bitwie o las. Boi się, że pod nieobecność Antka chytry kowal przejmie majątek. Hanka bierze na siebie cały ciężar prowadzenia gospodarstwa, tocząc jednocześnie cichą wojnę z Jagną.motyw walki

Przeciech sama ostała kiej ten kierz na rozdrożnym wywieisku, jeno że się nie cofnęła przed robotą ni ludzi nie ulękła. A przeciwko niej była Jagna; byli kowalowie, zawzięci na nią, że niech Bóg broni; był wójt, któren był swoje zamysły na Jagnę powziął i bez to sielnie się nią opiekował; był nawet dobrodziej, rychtowany na sprzeciw przez Dominikową.

Hanka starannie opiekuje się nieprzytomnym Boryną. Jagnie z kolei nudzi się w domu. Matka każe jej jednak siedzieć u męża i pilnować majątku aż do jego śmierci. Dziewczyna szuka rozrywek we wsi, a coraz częściej odwiedza ją wójtNajwyższy urzędnik we wsi, często nadużywający swojej władzy., który jawnie smali do niej cholewki. Hanka dowiaduje się od Rocha, że Antek jest cały i zdrowy, ale prosi o przywiezienie ubitego wieprzka na święta.

Pewnego dnia Maciej niespodziewanie odzyskuje na chwilę świadomość. Każe Hance wyprosić wszystkich z izby. Kowal stawia opór, węsząc tajemnicę, ale w końcu ustępuje. Boryna wyznaje synowej, że w komorzeNieogrzewane pomieszczenie w chałupie służące do przechowywania zapasów i sprzętów., w beczkach ze zbożem, ukryte są pieniądze. Nakazuje jej użyć ich do wyciągnięcia Antka z więzienia.

Rozdział III

Hanka odwiedza ojca i siostrę Weronkę. W chałupie Bylicy panuje skrajna nędzamotyw biedy, a stary ojciec leży zmarznięty pod kożuchem. Weronka narzeka na biedę i potępia Jagnę za prowadzenie się z wójtem po karczmach. Hanka obiecuje pomoc i mięso na święta. Po ubiciu wieprzka u Borynów pojawia się kowal, żądając swojej części. Hanka stanowczo odmawia wydania choćby kawałka słoniny bez zgody Antka.

Kowal próbuje zmienić taktykę. Udaje ugodowego i wypytuje o ostatnią rozmowę z Maciejem. Hanka nie zdradza tajemnicy, ale mężczyzna domyśla się istnienia ukrytych pieniędzy. Niedługo potem Hanka przyłapuje szwagra, gdy ten przeszukuje beczki ze zbożem. Przegania go, uświadamiając sobie, że musi natychmiast zabezpieczyć gotówkę teścia.

Rozdział IV

Do Lipiec przybywają strażnicy, żądając koni i ludzi do naprawy dróg. We wsi brakuje rąk do pracy, co wywołuje powszechne oburzenie. Roch stara się łagodzić nastroje i pomaga najbiedniejszym w codziennych obowiązkach. Przez wieś przechodzi potężna wichura, która zawala zrujnowaną chałupę Bylicy. Weronka z rodziną przenosi się do Sikorów, ale stary Bylica odmawia opuszczenia ojcowizny i robi sobie legowisko w sieni zrujnowanego domu.

Trwają gorączkowe przygotowania do Wielkanocy. W Wielką Sobotę dobrodziejZwyczajowe, pełne szacunku określenie księdza proboszcza przez chłopów. święci pokarmy w chałupach. W niedzielny poranek, gdy cała wieś idzie na rezurekcjęPoranna, uroczysta msza wielkanocna ogłaszająca zmartwychwstanie Chrystusa., Hanka wymyka się do komory. Wyciąga z ukrycia pieniądze Boryny, po czym dołącza do wiernych w kościele.

Rozdział V

Podczas mszy Hanka jest roztrzęsiona i nie potrafi skupić się na modlitwie. W kościele brakuje uwięzionych chłopów, co potęguje smutek kobiet. Radosne „Alleluja” sprawia jednak, że w Hance pęka żal do męża – pragnie tylko jego powrotu.motyw nadziei W Lany Poniedziałek jedzie odwiedzić Antka w więzieniu. Spotkanie przynosi jej gorzkie rozczarowanie. Antek traktuje ją chłodno, bierze pieniądze i jedzenie, nie okazując cienia wdzięczności za jej poświęcenie.

Tymczasem w Lipcach Jagna stroi się w ubrania po zmarłej żonie Boryny. Spotyka Jasia, syna organistów, który uczy się na księdza. Chłopak pokazuje jej książki o dalekich krajach. Rodzi się między nimi silne, choć tłumione napięcie. Jagna jest zauroczona młodym klerykiem, co nie przeszkadza jej w kontynuowaniu romansu z wójtem. W świąteczny wieczór wybucha pożar w dworskim Podlesiu. Chłopi uznają to za karę boską dla dziedzicaWłaściciel majątku ziemskiego, często pozostający w konflikcie z chłopami o serwituty (prawa do lasu). i nie ruszają na ratunek.

Rozdział VI

Hanka rodzi syna. Mimo osłabienia po porodzie, z łóżka dowodzi całym gospodarstwem. Odwiedza ją Bylica z nowiną, że pan Jacek (brat dziedzica) zamieszkał u niego w zrujnowanej sieni, płacąc komorneOpłata za wynajem izby lub kąta do spania.. Odbywają się chrzciny małego Rocha. Wiosna w pełni, a w polu nie ma komu pracować. Kobiety opadają z sił.

Do wsi przybywają Cyganie. Jagna, na złość Hance, spędza z nimi cały dzień i wraca pijana. Nocą ginie koń Balcerkowej. Poszukiwania złodziei kończą się fiaskiem, a na Lipce pada blady strach. Zbawienie przynosi Roch. Organizuje pomoc z sąsiednich wsi. Przez dwa dni obcy chłopi pracują na lipeckich polach za Bóg zapłaćDarmowa pomoc sąsiedzka świadczona z pobudek religijnych i solidarnościowych.. Ksiądz dziękuje im z ambony za chrześcijańską postawę.

Rozdział VII

Przez wieś niesie się radosny krzyk: chłopy wracają! Kobiety biegną do wójta potwierdzić nowinę. Jaś wyjeżdża do szkół, żegnany tęsknym wzrokiem Jagny. Cała wieś rusza z procesjąUroczysty pochód religijny, tu: połączony z modlitwą o powrót bliskich.. Nagle na horyzoncie pojawiają się wracający mężczyźni. Ksiądz powstrzymuje tłum przed przerwaniem nabożeństwa, ale po jego zakończeniu wybucha euforia powitań.

Tylko Hanka i Jagna czują się samotne. Antka nie ma wśród wypuszczonych – grozi mu wyrok za zabójstwo borowego. Jagna szuka wzrokiem Mateusza, ale ten całkowicie ją ignoruje, witając się z Tereską żołnierską, która odwiedzała go w więzieniu. Wieczorem wieś tętni życiem i miłosnymi schadzkami, co tylko potęguje frustrację Borynowej żony.

Rozdział VIII

Życie w Lipcach powoli wraca do normy. Tereska otrzymuje list od męża, Jaśka, który wraca z wojska. Kobieta jest przerażona, ponieważ cała wieś wie o jej romansie z Mateuszem. Wójtowa wdaje się w brutalną bójkę z Kozłową. Mateusz ogląda zawaloną chałupę Bylicy i stwierdza, że trzeba budować nową. Pan Jacek obiecuje załatwić drewno z dworskiego lasu.

We wsi wrze od plotek o planowanej sprzedaży Podlesia. Dziedzic tonie w długach i chce oddać ziemię niemieckim kolonistomOsadnicy, w tym przypadku Niemcy, sprowadzani do uprawy ziemi, co budziło opór miejscowych.. U Dominikowej wybucha bunt – synowie odmawiają wykonywania kobiecych prac. Kowal przynosi Hance wieści, że Antek może dostać nawet dziesięć lat katorgi. Sugeruje przekupienie urzędników i ucieczkę brata do Ameryki.

Rozdział IX

Dzień przed Bożym CiałemWażne święto katolickie, podczas którego odbywają się uroczyste procesje do czterech ołtarzy. Roch przynosi Hance przełomowe wieści. Antka można wykupić z aresztu za pięćset rubli kaucji. Hanka przelicza ukryte pieniądze Boryny – brakuje niewiele. Decyduje się sprzedać część inwentarza, by ratować męża. Tymczasem Dominikowa zabiera Jagnę do miasta, by zapisać jej cały grunt na złość synom.

Wójt i Jagna upijają się w mieście i zostają znalezieni śpiący pod krzakiem. Skandal obiega Lipce. Chłopi mają dość wójta – oskarżają go o pijaństwo, kradzież gromadzkich pieniędzy i sprowadzanie Niemców na Podlesie. Podczas świątecznej zabawy w karczmie zapada decyzja: chłopi chcą sami odkupić Podlesie od dziedzica, by powiększyć swoje morgiDawna miara powierzchni ziemi, wynosząca około 0,5 hektara..

Rozdział X

Mateusz i Roch chodzą po chałupach, buntując ludzi przeciwko Niemcom. Chcą siłą zmusić kolonistów do rezygnacji z zakupu. Jagna staje się we wsi wyrzutkiem, wyzywaną od „wójtowych kochanic”. Nawet matka odwraca się od niej po awanturze z Szymkiem. Chłopak zażądał pieniędzy na zapowiedziPubliczne ogłoszenie w kościele zamiaru zawarcia małżeństwa. z Nastką. Gdy Dominikowa odmówiła, doszło do szamotaniny, w której matka poparzyła się wrzątkiem i wyrzuciła syna z domu.

Do Hanki dociera oficjalny papier z urzędu – kaucja została zatwierdzona. Kobieta dostaje skrzydeł i błyskawicznie wyprzedaje dobytek. Wieczorem chłopi pod wodzą Rocha idą na Podlesie. Dochodzi do ostrej konfrontacji z Niemcami. Padają groźby użycia broni, ale Roch w ostatniej chwili wycofuje swoich ludzi, zapobiegając rozlewowi krwi.

Rozdział XI

Zbliża się dzień powrotu Antka. Hanka czeka na niego z niecierpliwością. Upał jest tak wielki, że wynoszą nieprzytomnego Borynę do sadu. Kobieta idzie na pole zanieść obiad wyrobnikom. Nagle przybiega Witek z krzykiem. Hanka pędzi do domu – Maciej przebudził się i żąda butów, chcąc iść do pracy. Przenoszą go do łóżka i posyłają po księdza z namaszczeniemSakrament chorych udzielany osobom w stanie zagrażającym życiu..

W nocy, gdy księżyc świeci jasno, Boryna budzi się w malignieStan głębokich zaburzeń świadomości i majaczenia, często poprzedzający śmierć.. Myśląc, że dnieje, wychodzi w samej koszuli na pole. Nabiera ziemi w koszulę i zaczyna ją siać ruchem siewcy.symbol życia

A potem, kiej już noc ździebko zmętniała, gwiazdy zbladły i kury zaczynały piać przed świtaniem, zwolniał w robocie, przystawał częściej i zapomniawszy nabierać ziemi pustą garścią siał - jakby już jeno siebie samego rozsiewał do ostatka na te praojcowe role, wszystkie dni przeżyte, wszystek żywot człowieczy, któren był wziął i teraz tym niwom świętym powracał i Bogu Przedwiecznemu.

Śmierć Macieja Boryny następuje o świcie. Stary gospodarz pada na twarz, jednocząc się na zawsze ze swoją ukochaną ziemią.motyw śmierci