Chłopi - Zima - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Czwarty tom epopei rozpoczyna się od odnalezienia martwego Macieja Boryny na polu. Hanka przejmuje stery w gospodarstwie i organizuje okazały pogrzeb oraz stypę. Wkrótce z więzienia wraca Antek, który przechodzi wewnętrzną przemianę, doceniając żonę i ojcowiznę. Mężczyzna ostatecznie zrywa toksyczny romans z Jagną. Odrzucona dziewczyna szuka pocieszenia w ramionach młodego kleryka, Jasia, co wywołuje wściekłość jego matki, organiściny. Tymczasem we wsi narastają konflikty: chłopi sprzeciwiają się budowie rosyjskiej szkoły, a wójt zostaje aresztowany za malwersacje finansowe. Społeczność Lipiec, podburzona przez organiścinę, obarcza Jagnę winą za upadek wójta i wszelkie nieszczęścia. Dochodzi do brutalnego samosądu. Rozwścieczony tłum wywleka dziewczynę z domu, katuje i wywozi na wozie z gnojem poza granice wsi. Jedynie Mateusz próbuje jej bezskutecznie bronić. Zhańbiona Jagna znajduje schronienie u swojego brata, Szymka. Powieść kończy się nadejściem żniw, symbolizującym nieprzerwany cykl natury, który trwa niezależnie od ludzkich tragedii.

Streszczenie szczegółowe

TOM CZWARTY: LATO

Rozdział I

Dopiero rano do chałupy Borynów dociera tragiczna wieść. Pies Łapa prowadzi Józkę na pole, gdzie leży martwy Maciej Boryna. Rozpoczynają się gorączkowe przygotowania do pogrzebu, którym towarzyszy głośny lament. Hanka, choć opłakuje teścia, twardo stąpa po ziemi. Marzy o spłaceniu rodzeństwa męża i przejęciu całego gospodarstwa.motyw rodziny Wciąż czuje gniew na myśl o sześciu morgachDawna miara powierzchni gruntu, wynosząca około 0,5 hektara. zapisanych Jagnie.

Następnego dnia o świcie Hanka przejmuje pełne dowodzenie. Odpędza kowala, który próbuje wyciągnąć od niej pieniądze zmarłego. Pogrzeb przyciąga tłumy. Księża śpiewają Miserere mei DeusZ łaciny: Zmiłuj się nade mną, Boże. Początek psalmu pokutnego., a za trumną idzie cała wieś, w tym sam dziedzicWłaściciel majątku ziemskiego, przedstawiciel szlachty lub arystokracji..

Czarna chorągiew z kościotrupem załomotała na wietrze kiej ten ptak straszliwysymbol śmierci i poniosła się przodem, a za nią dopiero błyskał srebrzysty krzyż i otwierała się długa ulica brackich z zapalonymi świecami, i szli księża w czarnych kapach.
Trumna jechała w pośrodku, ułożona na słomie wysoko, że ją cięgiem i wszystkie mieli na oczach, a tuż za nią wlekła się rodzina srodze zawodząc płaczem i jękami, zaś pobok i kaj gdzie kto wziął miejsce, ciżbiła się cała wieś, w niemałym smutku a cichości idąca. Że nawet chore i kalekie nie ostały w chałupach.

Po ceremonii chłopi udają się do izby Borynów na stypęUroczysty poczęstunek dla rodziny i gości po pogrzebie.. Jedzenia i gorzałki nie brakuje, a biesiada przypomina bogate wesele. Mężczyźni przenoszą się później do karczmy, podczas gdy kobiety zostają w domu, opłakując gospodarza.

Rozdział II

W dzień świętych Piotra i Pawła w Lipcach odbywa się odpustParafialne święto patronalne, połączone z jarmarkiem i uroczystą mszą.. Antek wciąż przebywa w więzieniu. Do wsi ściągają tłumy handlarzy i żebraków. Kościół pęka w szwach. Z ambony spadają zapowiedzi Szymka i Nastusi, co wywołuje falę plotek. Tymczasem Niemcy opuszczają Podlasie, żegnani przez chłopów nieprzyjemnymi docinkami. We wsi pojawia się dziedzic, który przymila się do mieszkańców, licząc na ubicie dobrego interesu.

Hanka, rozdając jałmużnę dziadom, przeżywa szok. Wśród żebraków dostrzega własnego ojca, starego Bylicę.motyw wyobcowania Kobieta każe mu natychmiast wracać do domu, by oszczędzić jej wstydu. Dobrotliwy starzec odmawia.

Nie póde... Już to sobie z dawna umyśliłem... Co wama mam ciężyć, kiej dobre ludzie wspomogą... We świat se pociągne z drugimi... święte miejsca obacze... co nowego się prze wiem... Jeszczech wama spory grosz przyniese... Naści złotówkę, kup jakiego cudaka la Pietrusia... kup...

Zrozpaczona Hanka biegnie do siostry Weronki i robi jej awanturę o głodzenie ojca. Ostatecznie obie kobiety muszą pogodzić się z jego decyzją. Wieczorem Jagna stoi pod oknem młodego klerykaUczeń seminarium duchownego, przygotowujący się do przyjęcia święceń kapłańskich. Jasia, wzdychając ciężko z rodzącej się tęsknoty.

Rozdział III

Mija oktawaW liturgii katolickiej okres ośmiu dni obchodów ważnego święta lub rocznicy. śmierci Boryny. Rodzina spotyka się, by omówić podział majątku. Ksiądz apeluje o sprawiedliwość, zwłaszcza wobec najmłodszej Józki i przebywającego w wojsku Grzeli. Szybko dochodzi do kłótni o pieniądze, inwentarz i ubrania zmarłego. Hanka twardo blokuje wszelkie decyzje do czasu powrotu Antka.

Sytuację zaognia wójtowa, która przynosi list z wojska. Okazuje się, że Grzela utonął jeszcze przed Wielkanocą. Hanka czuje żal, ale jednocześnie ulgę – to jedna osoba mniej do podziału ziemi. Wybucha potężna awantura między Hanką a Jagną. Żona Antka wyrzuca macochę z domu. Wściekła Jagna rzuca jej pod nogi zapis na ziemię, krzycząc, że Antek kochał tylko ją. Zabiera swoje rzeczy i wraca do matki, Dominikowej. Następnego dnia wójt przynosi radosną nowinę: Antek na dniach wyjdzie na wolność.

Rozdział IV

Hanka od rana przeczuwa coś ważnego. Jej intuicja nie zawodzi – do wsi wraca Antek w towarzystwie Rocha. Powitanie małżonków jest pełne ciepła. Mężczyzna przywozi żonie jedwabną chustkę i trzewiki. Po raz pierwszy widzi też swojego nowo narodzonego syna.

Antek idzie obejrzeć gospodarkę. Widok ojcowizny budzi w nim głębokie przywiązanie do ziemi.motyw ziemi Docenia trud Hanki i rozumie własne błędy. Wieczorem chałupę wypełniają goście. Chłopi narzekają na brak przywódcy w sporze z dziedzicem i chętnie widzieliby w tej roli Antka. Kowal szybko gasi te nastroje, przypominając szwagrowi o zbliżającym się procesie o zabójstwo borowego.

Rozdział V

Antek miota się wewnętrznie. Na polu spotyka Jagustynkę, która opowiada mu o piekle w domu Dominikowej. Dźwięk imienia Jagny wciąż wywołuje w nim dreszcz. Kowal radzi mu ucieczkę do Ameryki przed wyrokiem sądu, co tylko pogłębia frustrację młodego Boryny.

Dochodzi do potajemnego spotkania Antka z Jagną. Początkowe wyrzuty szybko zamieniają się w namiętne pocałunki. Dziewczyna całkowicie mu ulega. Po chwili jednak wybucha kłótnia. Antek podejmuje męską decyzję – ostatecznie kończy ten niszczący romans.

Mimo powrotu do pracy, Antek chodzi chmurny. Dopiero gdy we wsi pojawiają się strażnicy szukający Rocha, pęka i wyznaje Hance prawdę o grożącym mu wyroku. Żona staje na wysokości zadania. Kategorycznie odmawia ucieczki za ocean, obiecując, że w razie więzienia sama dopilnuje gospodarki.

Rozdział VI

Szymek, wyklęty przez Dominikową, kupuje od dziedzica sześć morgów nieużytków. Ziemia jest potwornie zapuszczona. Ludzie pukają się w czoło, ale chłopak haruje od świtu do nocy. Jego upór imponuje sąsiadom.

Z pomocą przychodzi pan Jacek, a Mateusz stawia młodym niewielką, ale solidną chałupę. Odbywa się skromny ślub Szymka i Nastki. Młoda żona płacze nad ich biedą, ale hojność sąsiadów – pomagających z dobrego serca lub na złość Dominikowej – daje im nadzieję na przyszłość.

Rozdział VII

Józka zapada na ospę. Doglądają jej Jagustynka i młody parobekNajemny robotnik rolny, pracujący w cudzym gospodarstwie w zamian za wyżywienie i niewielką zapłatę. Witek, który znosi chorej ptaszki do zabawy. Wieś cierpi z powodu morderczej suszy. Chłopi błagają Boga o deszcz. W końcu nadchodzi potężna burza, a piorun pali stodołę wójta do cna.symbol kary

Jagna odwiedza Szymka. Daje Nastce dziesięć rubli i obiecuje udobruchać matkę. W drodze powrotnej odrzuca zaloty Mateusza, a potem brutalnie przepędza wójta. Jej myśli krążą wyłącznie wokół Jasia. Wiadomość o przyjeździe młodego kleryka wywołuje w niej euforyczną radość.

Rozdział VIII

W Lipcach odbywa się zebranie w sprawie budowy szkoły. Władze żądają od chłopów specjalnego podatku.nawiązanie do rusyfikacji Ponieważ placówka ma uczyć po rosyjsku, wieś planuje głosować przeciw, opierając się rusyfikacjiProces przymusowego narzucania języka i kultury rosyjskiej na ziemiach polskich pod zaborami..

W decydującym momencie tylko nieliczni mają odwagę sprzeciwić się naczelnikowi i upomnieć o polską szkołę. Głosowanie zostaje bezczelnie sfałszowane. Władze zatwierdzają budowę, ignorując wolę gromadyTradycyjna wiejska społeczność, podejmująca wspólnie najważniejsze decyzje dotyczące ogółu mieszkańców..

Rozdział IX

Antek dowiaduje się od wędrownego Żyda, że kontrakt na budowę szkoły podpisano już dawno. Chwilę później spotyka dziedzica. Szlachcic dziwi się rosnącej świadomości narodowej chłopów, przypisując to wpływom Rocha. Antek odważnie oskarża panów o wszystkie nieszczęścia polskiego ludu. Rozstają się w gniewie.

Tymczasem Jagna coraz częściej widuje się z Jasiem. Kleryk czyta jej książki, a dziewczyna wpatruje się w niego jak w obrazek. Ich spotkanie przerywa wezwanie na plebanię – we wsi pojawili się żandarmiW zaborze rosyjskim: uzbrojona formacja policyjno-wojskowa, zwalczająca m.in. ruchy niepodległościowe..

Rozdział X

W Lipcach wybucha panika. Ktoś domyśla się, że Rosjanie przyjechali po Rocha. Ostrzeżony emisariuszTajny wysłannik polityczny, szerzący oświatę i nastroje patriotyczne wśród chłopów. natychmiast ucieka z chałupy Borynów. Przed wyjściem każe chorej Józce ukryć pod pierzyną ważne dokumenty.

Antek i Hanka nie wydają Rocha żandarmom. Po odejściu wojska mężczyzna wraca po swoje rzeczy. Żegna się z mieszkańcami i opuszcza wieś. Odprowadza go Jagna. Roch po raz ostatni próbuje przemówić jej do rozsądku, błagając, by zmieniła swoje życie.

Rozdział XI

Zbliżają się żniwa. Jasiek wraca z wojska. Życzliwi sąsiedzi natychmiast donoszą mu o zdradzie żony. Tereska błaga kochanka o pomoc, ale ten umywa ręce. Ostatecznie Jasiek wybacza żonie, co budzi podziw całej wsi.

Nadchodzi ostatnia godzina Agaty. Stara komornicaUboga, bezrolna chłopka, mieszkająca kątem u obcych gospodarzy w zamian za pracę. umiera tak, jak zawsze marzyła – w czystym łóżku u Kłębów, pod własną pierzyną.

Jaś rozpacza po śmierci staruszki. Jagna czule go pociesza. Scenę tę zauważa organiścina i wpada w furię. Wyzywa dziewczynę od najgorszych i uświadamia synowi jej mroczną przeszłość. Z Lipiec wyrusza pielgrzymkaZbiorowa wędrówka wiernych do miejsca świętego w celach religijnych i pokutnych. do Częstochowy. Dołącza do niej skruszony Jaś, co doprowadza Jagnę do skrajnej rozpaczy.

Rozdział XII

Dominikowa katuje córkę, żądając opamiętania. Jagna bezczelnie wypomina matce jej własne grzechy młodości.motyw konfliktu pokoleń We wsi wybucha bomba: wójt zostaje aresztowany za malwersacjePrzestępstwo finansowe polegające na przywłaszczeniu powierzonych pieniędzy publicznych.. Z kasy zniknęło pięć tysięcy rubli. Gospodarka wójta idzie pod młotek, a dług mają spłacać całe Lipce. Organiścina podburza tłum, twierdząc, że wójt przepuścił wszystko na Jagnę.

Wściekłość gromady sięga zenitu. Chłopi decydują o wypędzeniu dziewczyny. Nawet Antek umywa ręce, poddając się woli ogółu. Tylko Mateusz próbuje oponować. Rozwścieczony tłum wpada do chałupy Dominikowej. Dochodzi do brutalnego samosąduWymierzenie sprawiedliwości przez tłum z pominięciem oficjalnych organów państwowych i prawa..

(...) Jagusia w postronkach, na gnoju, zbita do krwi, w porwanym odzieniu, pohańbiona na wieki, skrzywdzona ponad człowiecze wyrozumienie i nieszczęsna ponad wszystko, leżała jakby już nie słysząc ni czując, co się dzieje dokoła, tylko żywe łzy nieustanną strugą ciekły po jej twarzy posiniaczonej, a niekiedy wzniosła się pierś niby w tym krzyku skamieniałym.

Zmasakrowaną Jagnę wywożą na wozie z gnojem poza wieś. Po dokonaniu zemsty emocje opadają. Nad Lipcami przechodzi burza, a nazajutrz wstaje piękny dzień. Rozpoczynają się żniwa. Jagna, w stanie głębokiego szoku, znajduje schronienie u brata Szymka. Życie toczy się dalej.