Cierpienia młodego Wertera - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Młody, wrażliwy artysta Werter przybywa wiosną do malowniczej miejscowości Wahlheim, aby uciec przed niechcianym uczuciem i załatwić sprawy majątkowe matki. Szybko zachwyca się lokalną przyrodą i prostotą życia tutejszych mieszkańców. Podczas wiejskiego balu poznaje Lottę, córkę książęcego komisarza, w której zakochuje się od pierwszego wejrzenia. Dziewczyna odwzajemnia jego sympatię, ale jest już zaręczona ze starszym i ustatkowanym Albertem. Kiedy narzeczony wraca z podróży, Werter nie potrafi znieść roli trzeciego i wyjeżdża, by podjąć pracę w dyplomacji.

Służba ta kończy się jednak upokorzeniem. Ze względu na mieszczańskie pochodzenie bohater zostaje wyproszony z arystokratycznego salonu. Zrezygnowany wraca do Wahlheim, gdzie dowiaduje się, że Lotta i Albert wzięli ślub. Werter coraz częściej odwiedza małżeństwo, wprowadzając nerwową atmosferę i dręcząc się niemożnością spełnienia swojego uczucia. Jego stan psychiczny drastycznie się pogarsza, a światopogląd staje się mroczny. W grudniu, podczas pełnego emocji spotkania, Werter wyznaje Lotcie miłość i kradnie jej pocałunek, po czym zostaje przez nią odtrącony. Zrozpaczony pisze list pożegnalny, pożycza pistolety od Alberta i o północy strzela do siebie w swoim pokoju. Umiera po kilkunastu godzinach agonii i zostaje pochowany w nocy, bez asysty duchownego.

Streszczenie szczegółowe

Przedmowa wydawcy

Historia Wertera opowiedziana jest przez rzekomego „wydawcę”. Na wstępie deklaruje on, że stara się przekazać najwierniej to, czego dowiedział się o losach głównego bohatera, zbierając jego listy i notatki.

Księga Pierwsza

Motto

„Takiej miłości każdy młodzian czeka,
tak być kochana chce każda dziewczyna;
czemuż w najświętszym z popędów człowieka
tkwi straszliwego cierpienia przyczyna?”

Wiersz ten został dodany przez Goethego w wydaniu z 1775 roku. Obejmował dwie zwrotki – druga poprzedzała Księgę Drugą, jednak poeta usunął ją w późniejszych wydaniach.

4 maja 1771 – Ucieczka do samotni

Młody, utalentowany mężczyzna, Werter, przybywa do małego miasteczka załatwić sprawy spadkowe matki. Jego wyjazd to jednocześnie ucieczka przed kłopotliwym uczuciem Eleonory. Jedynymi bliskimi osobami, o których wspomina bohater, są matka i przyjaciel Wilhelm. To właśnie do niego adresowana jest powieść epistolarnaUtwór literacki skonstruowany w formie listów, pozwalający na głęboki wgląd w psychikę bohatera..

10–17 maja 1771 – Zachwyt naturą

Werter, zajmujący się na co dzień rysunkiem, chłonie piękno okolicy. Znajduje tu upragniony spokój. Natura działa na niego kojąco.motyw natury

„Jestem samotny i cieszę się z mego życia w tej okolicy stworzonej dla dusz takich jak moja. Jestem tak szczęśliwy, o najdroższy, tak zatopiony w poczuciu spokojnego istnienia...”

Szybko zjednuje sobie ludzi. Chętnie przebywają w jego towarzystwie, jednak Werter nie znajduje wśród nich bratniej duszy. Współczuje prostemu ludowi, ale czuje, że świat go nie rozumie. Izoluje się, twierdząc, że bycie niezrozumianym to los ludzi o jego wrażliwości.

22 maja 1771 – Świat wyobraźni

Bohater szuka siły we własnym wnętrzu. Życie ludzkie wydaje mu się jedynie przemijającym snem. Cechuje go ogromna wrażliwość, którą porównuje do dziecięcej niewinności. To właśnie dzieci stają się mu najbliższe. Często się z nimi bawi i opowiada im historie, zyskując ich szczerą miłość.

26–30 maja 1771 – Wahlheim i Homer

Werter odnajduje swoje ulubione miejsce – malownicze wzgórze w miejscowości Wahlheim. Przesiaduje tam w cieniu dwóch lip przed kościołem, czytając dzieła HomeraGrecki epik, autor "Iliady" i "Odysei". Dla Wertera symbol harmonii, spokoju i patriarchalnego ładu.. Opisuje Wilhelmowi napotkanych ludzi: gospodynię czekającą na męża, który pojechał do Szwajcarii po spadek, oraz młodego parobkaNajemny pracownik fizyczny w gospodarstwie rolnym. zakochanego w starszej wdowie, u której służy. Losy tych postaci splotą się później z tragedią samego Wertera.

16 czerwca 1771 – Spotkanie Lotty

Ton listów ulega drastycznej zmianie. Werter udaje się na wiejski bal, gdzie poznaje Charlottę S., nazywaną Lottą. To córka książęcego komisarzaUrzędnik książęcy zarządzający określonym terytorium lub majątkiem.. Zauroczony jej wdziękiem i naturalnością, spędza z nią cały wieczór. Od samego początku wie, że dziewczyna jest zaręczona z Albertem, który wyjechał, by uporządkować sprawy majątkowe po śmierci ojca.

21 czerwca – 13 lipca 1771 – Rozkwit uczucia

Wahlheim staje się centrum świata Wertera, ponieważ leży zaledwie pół godziny drogi od domu Lotty. Bohater bywa u niej niemal codziennie. Zaskarbia sobie sympatię jej ojca i licznego rodzeństwa, którym Lotta opiekuje się po śmierci matki. 1 lipca odwiedzają sędziwego pastoraDuchowny protestancki. W przeciwieństwie do księży katolickich, pastorzy mogą zakładać rodziny., gdzie poznają historię dwóch starych orzechów ocieniających probostwo. Werter jest przekonany, że Lotta odwzajemnia jego miłość. Każdy dzień zaczyna od radosnej myśli o spotkaniu z ukochaną.

30 lipca 1771 – Powrót Alberta

Sielanka dobiega końca. Wraca Albert. Choć narzeczony Lotty jest człowiekiem szlachetnym, przyjaznym i nie okazuje zazdrości, Werter nie potrafi znieść jego obecności. Świadomość, że inny mężczyzna posiada prawa do Lotty, niszczy jego spokój.

10 września 1771 – Ucieczka

Po tygodniach wewnętrznych rozterek i rosnącego napięcia Werter decyduje się na wyjazd. Ostatni wieczór spędza z Lottą i Albertem, ale nie zdradza im swoich planów. Opuszcza Wahlheim bez pożegnania.

Księga Druga

20 października – 26 listopada 1771 – Praca w dyplomacji

Werter podejmuje pracę w dyplomacjiDziałalność państwowa polegająca na reprezentowaniu interesów kraju za granicą.. Szybko jednak popada w konflikt ze swoim przełożonym. Poseł jest rygorystyczny, drobiazgowy i wymaga ścisłego trzymania się reguł, co dusi artystyczną duszę Wertera. Ulgę przynosi mu jedynie przyjaźń z hrabią C. oraz znajomość z panną von B., która przypomina mu Lottę.

20 stycznia – 20 lutego 1772 – Wieści o ślubie

Podczas burzy Werter chroni się w chłopskiej gospodzie. Ogarnia go potężna tęsknota za Lottą. Miesiąc później otrzymuje wiadomość od Alberta – Lotta i Albert wzięli ślub. Werter życzy im szczęścia, ale jego wewnętrzne cierpienie tylko przybiera na sile.

15 marca 1772 – Upokorzenie w salonie

Werter przebywa z wizytą u hrabiego C. Zebrane tam towarzystwo daje mu brutalnie do zrozumienia, że ze względu na swoje mieszczaństwoStan społeczny, z którego wywodził się Werter. W XVIII wieku mieszczanie byli często traktowani z góry przez arystokrację. nie ma prawa przebywać w ich gronie. Zostaje wyproszony. To upokorzenie ze strony arystokracjiNajwyższa warstwa społeczna, posiadająca przywileje rodowe. Zamknięta na osoby z niższych sfer. łamie go ostatecznie. Czuje się zdradzony nawet przez hrabiego i pannę von B.

16 kwietnia – 11 czerwca 1772 – Dymisja i tułaczka

Dotknięty do żywego bohater składa dymisjęOficjalne zwolnienie z zajmowanego stanowiska państwowego.. Udaje się do rezydencjiReprezentacyjna siedziba arystokraty lub monarchy. pewnego księcia. Planuje zaciągnąć się do wojska i iść na wojnę, ale książę mu to odradza. Po kilku tygodniach Werter czuje się źle i postanawia wyjechać. Chce być bliżej Lotty. Nazywa siebie wędrowcem i pielgrzymem na ziemi.

4 sierpnia – 15 września 1772 – Powrót do Wahlheim

Werter wraca w ukochane strony. Odwiedza znajomą gospodynię – kobieta jest w żałobie po śmierci najmłodszego syna, a jej mąż wrócił ze Szwajcarii chory i bez grosza. Świat w Wahlheim zmienił się bezpowrotnie. Lotta mieszka teraz w domu Alberta. Werter dowiaduje się również, że zakochany parobek próbował wziąć swoją panią siłą i został wyrzucony ze służby. Werter utożsamia się z jego losem. Niedługo potem umiera stary proboszcz, a nowe władze parafii ścinają ukochane orzechy Wertera.

12 października – 1 grudnia 1772 – Mrok i szaleństwo

Zmieniają się lektury bohatera. Jasnego Homera wypiera mroczny OsjanLegendarny celtycki bard. Jego mroczne, pełne grozy i smutku pieśni idealnie oddają pogarszający się stan psychiczny Wertera.. Zimą Werter spotyka Henryka – człowieka, który postradał zmysły z miłości i szuka w śniegu kwiatów dla ukochanej. Okazuje się, że Henryk był pisarzem u ojca Lotty. Został zwolniony, gdy wyznał jej miłość. Werter widzi w jego obłędzieStan głębokiego zaburzenia psychicznego. Werter widzi w szaleństwie Henryka ucieczkę od cierpienia. lustrzane odbicie własnej duszy.

4–6 grudnia 1772 – Napięcie rośnie

Werter odwiedza Lottę. Kobieta gra na fortepianie jego ulubioną melodię. Dźwięki wywołują lawinę wspomnień, doprowadzając Wertera do wybuchu emocji. Lotta prosi, by wyszedł i się uspokoił. Spotkania przynoszą mu już tylko ból, a melancholiaStan głębokiego przygnębienia, apatii i utraty sensu życia. przejmuje nad nim całkowitą kontrolę. Postać Lotty prześladuje go we śnie i na jawie.

Wydawca do czytelnika

W tym miejscu narrację przejmuje fikcyjny „wydawca”, który porządkuje ostatnie dni życia Wertera, uzupełniając opowieść jego krótkimi notatkami. Między trójką bohaterów panuje duszna atmosfera. Albert często wychodzi z pokoju, by nie patrzeć na przygnębionego gościa. Werter czuje, że niszczy spokój małżeństwa, co potęguje jego wyrzuty sumienia i skrytą niechęć do Alberta.

W Wahlheim dochodzi do zbrodni. Znajomy parobek morduje swojego następcę na służbie, który miał poślubić wdowę. Werter próbuje bronić mordercy przed komisarzem, tłumacząc zbrodnię nieszczęśliwą miłością. Komisarz i Albert stają po stronie prawa. Po tym incydencie Albert prosi żonę, by ograniczyła wizyty Wertera ze względu na konwenansOgólnie przyjęty, często sztuczny zwyczaj lub norma zachowania w danym środowisku. i spokój rodziny.

12–20 grudnia 1772 – Decyzja o śmierci

Werter traci resztki równowagi psychicznej. Postanawia popełnić samobójstwoW epoce romantyzmu często idealizowane jako ostateczny akt buntu przeciwko światu i wyraz wolności jednostki.. Działa powoli i z rozmysłem. 20 grudnia pisze list pożegnalny do Wilhelma, dziękując mu za przyjaźń. Tego samego dnia Lotta prosi go, by nie przychodził do niej przed Wigilią. Radzi mu wyjechać i znaleźć inną miłość. Rozmowę przerywa chłodne wejście Alberta.

Następnego dnia Werter pisze list pożegnalny do Lotty. Wyjaśnia, że jedno z ich trojga musi umrzeć, a on postanowił się poświęcić. Każe służącemu spakować rzeczy i uregulować rachunki.

Ostatnie spotkanie

Werter łamie obietnicę i niespodziewanie zjawia się u Lotty. Kobieta jest sama. Prosi go, by przeczytał jej swoje tłumaczenia „Pieśni Osjana”. Mroczna poezja wywołuje u obojga łzy. Tracą nad sobą panowanie. Werter przytula Lottę i namiętnie ją całuje. Przerażona kobieta odpycha go i ucieka do sąsiedniego pokoju, zamykając za sobą drzwi.

Finał

Wzburzony Werter wraca do domu. Rano pisze ostatnie słowa do ukochanej, wierząc, że połączą się po śmierci. Wysyła służącego do Alberta z prośbą o pożyczenie broni. Lotta, dręczona złymi przeczuciami, podaje służącemu pistolety skałkoweBroń palna używana w XVIII i XIX wieku, w której iskrę inicjującą wystrzał krzesała skałka., ale nie ma odwagi wyznać mężowi prawdy o wczorajszym pocałunku.

Werter porządkuje papiery. O północy, ubrany w niebieski frakElegancki męski ubiór wieczorowy z długimi połami z tyłu. i żółtą kamizelkęKrótki ubiór bez rękawów noszony pod frakiem lub marynarką. – strój, w którym poznał Lottę – strzela do siebie. Rano służący znajduje go ciężko rannego. Zawiadomieni Lotta, Albert i komisarz są wstrząśnięci. Werter umiera w agonii. Zostaje pochowany około jedenastej w nocy, w miejscu, które sam wybrał. Albert i Lotta nie mają siły uczestniczyć w pogrzebie.