Geneza utworu
Franciszek Zabłocki napisał „Fircyka w zalotach” w 1781 roku jako adaptację francuskiej sztuki Jeana-Antoine'a Romagnesiego. Komedia ta przełamała schematy ówczesnej literatury dydaktycznej, proponując radosną afirmację życia i miłości. Utwór stanowi doskonały obraz obyczajowości czasów stanisławowskich i kładzie podwaliny pod późniejszą twórczość Aleksandra Fredry.
Autor: Redakcja klp.pl
Czas czytania: 2 min
Spis treści
Najgłośniejsza komedia polskiego oświecenia
„Fircyk w zalotach” to najpopularniejsza komedia intrygiOdmiana komedii, w której akcja opiera się na spiętrzeniu nieporozumień, forteli i zbiegów okoliczności. polskiego oświecenia. Przyniosła Franciszkowi Zabłockiemu ogromną sławę. Tekst przetrwał próbę czasu i do dziś bawi widzów teatralnych. Zabłocki wykazał się tu świetnym zmysłem obserwacyjnym. Utrwalił na kartach dramatu realia epoki króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Sztuka powstała na fali pierwszych sukcesów literackich autora. Wyróżnia się na tle epoki. Zamiast surowego pouczania, typowego dla ówczesnej literatury dydaktycznej, proponuje radosną afirmację życia. Sam wizerunek tytułowego fircyka ma charakter polemiczny wobec surowych satyr.
Fircyka w zalotach Franciszka Zabłockiego zwykło się uważać za arcydzieło komedii polskiej przed Fredrą.
- M. Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1999, s. 237
Walory artystyczne sztuki
Sukces utworu opiera się na kilku filarach. Zabłocki zadbał o szczegółowe odwzorowanie rzeczywistości, tworząc barwne tło obyczajowe. Zbudował wnikliwe portrety psychologiczne, na czele z wielowymiarową postacią samego Fircyka. Całość napisał jasnym, dowcipnym językiem. Harmonijne połączenie formy i treści sprawiło, że tekst idealnie sprawdzał się na scenie.
Francuskie inspiracje
Komedia powstała w 1781 roku. Nie jest to jednak tekst całkowicie autorski. Zabłocki oparł się na francuskiej sztuce „Le petit-maître amoureux” (Zakochany fircyk) autorstwa Jeana-Antoine'a Romagnesiego. Pierwowzór ten wystawiano w paryskim Théâtre-ItalienFrancuski teatr wystawiający początkowo sztuki w języku włoskim, z czasem wprowadzający repertuar francuskojęzyczny o lżejszym charakterze. już w 1734 roku.
W epoce oświecenia adaptowanie obcych tekstów nie było traktowane jako plagiat. Przerabianie zagranicznych sztuk i dostosowywanie ich do polskich realiów stanowiło powszechną, a wręcz zalecaną praktykę. Teoretyczne zasady takiego działania sformułował Adam Kazimierz Czartoryski w przedmowie do komedii „Panna na wydaniu” z 1771 roku.
Zabłocki opanował sztukę adaptacji do perfekcji. Często brał na warsztat przeciętne zagraniczne teksty i przekształcał je w znakomite, żywe dramaty.
Franciszek Zabłocki, który doprowadził sztukę adaptacji klasycystycznych wzorów do mistrzostwa, a dzięki oryginalnemu talentowi potrafił w niektórych przypadkach ze sztuk trzeciorzędnych stworzyć arcydzieła, zamknął niejako okres przeróbek w teatrze polskim, kładąc solidne podwaliny pod twórczość komediową Fredry.
- M. Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1999, s. 236