Charakterystyka Marlowa
Charlie Marlow to główny bohater i narrator powieści Josepha Conrada, pełniący funkcję literackiego alter ego samego autora. Doświadczony marynarz relacjonuje swoją wyprawę w górę rzeki Kongo, obnażając przed słuchaczami brutalną prawdę o europejskim kolonializmie. Jego natura łączy w sobie surowy profesjonalizm, głęboki pesymizm oraz skłonność do filozoficznej refleksji nad kondycją człowieka.
Autor: Karolina Marlęga
Czas czytania: 6 min
Spis treści
Alter ego i człowiek morza
Charlie Marlow to postać przewijająca się przez kilka utworów Josepha Conrada, znana szerokiej publiczności przede wszystkim z „Lorda Jima” oraz „Jądra ciemności”. W tej drugiej powieści pełni funkcję głównego bohatera i narratora. Ze względu na liczne podobieństwa w życiorysach, badacze literatury uznają go za alter egoFikcyjna postać literacka, z którą autor utożsamia się pod względem poglądów, cech charakteru lub biografii. pisarza. Marlow od dzieciństwa pasjonował się żeglugą. Godzinami wpatrywał się w mapy, marząc o dotarciu w najdziksze, niezbadane zakątki globu. Z czasem zrealizował ten cel. W powieści poznajemy go jako doświadczonego kapitana, który wyrusza do Afryki, by objąć dowództwo nad rzecznym parowcem.
Wygląd ascety na Tamizie
Czytelnik nie otrzymuje drobiazgowego opisu fizycznego bohatera. Conrad szkicuje jedynie podstarzały, zniszczony życiem wizerunek mężczyzny, który podczas postoju na TamizieGłówna rzeka w południowej Anglii, przepływająca przez Londyn. W epoce wiktoriańskiej kluczowy szlak handlowy Imperium Brytyjskiego. dzieli się swoimi wspomnieniami z załogą krążownikaDuży, silnie uzbrojony okręt wojenny, zdolny do samodzielnych działań na oceanach. W powieści to statek „Nellie”. „Nellie”.
Miał zapadłe policzki, żółtą cerę, proste plecy, wygląd ascety, a ze swymi obwisłymi ramionami i rękami leżącymi na kolanach dłonią ku górze podobny był do bożka (...) szczupła twarz Marlowa wystąpiła z mroku zniszczona, zapadnięta, z fałdami zbiegającymi ku dołowi, ze spuszczonymi powiekami, jakby uważna i skupiona.
Ten surowy wygląd nie pozostawia złudzeń. Morze odcisnęło na nim brutalne piętno. Bije z niego jednak specyficzne dostojeństwo. Siedzący w mroku marynarz przypomina europejskiego BuddęTytuł nadawany w buddyzmie osobie przebudzonej, oświeconej. Conrad używa tego porównania, by podkreślić mądrość i spokój Marlowa., który bez kwiatu lotosu przekazuje słuchaczom gorzką mądrość życiową. Jego wielką pasją na stare lata stało się gawędziarstwoSztuka snucia długich, barwnych opowieści, często opartych na osobistych doświadczeniach, charakterystyczna dla kultury marynarskiej.. Potrafi godzinami snuć opowieści, wciągając słuchaczy w swój mroczny świat.
Sposób, w jaki Marlow opowiada swoją historię, to klasyczny przykład narracji szkatułkowej. Główny narrator (anonimowy członek załogi „Nellie”) oddaje głos Marlowowi, którego opowieść stanowi właściwą treść powieści. Taki zabieg potęguje wrażenie autentyczności i przypomina ustną gawędę marynarską.
Samotnik, pesymista i bystry obserwator
Marlow to typowy samotnik. Zachowuje dystans wobec otoczenia, rzadko inicjuje niepotrzebne rozmowy. Znacznie częściej stoi z boku, bacznie przyglądając się sytuacjom i ludziom. Ten doskonały zmysł obserwacji pozwala mu trafnie oceniać rzeczywistość, choć swoje wnioski zazwyczaj zachowuje dla siebie. Mimo powściągliwości posiada naturalną zdolność zjednywania sobie innych. Nawet osoby, za którymi nie przepada, szukają jego towarzystwa.
Nieodłączną cechą jego charakteru jest głęboki pesymizm. Lata spędzone na oceanach wyrobiły w nim przekonanie, że jeśli coś może pójść źle, na pewno tak się stanie. Przyszłość widzi w ciemnych barwach. Wielokrotnie wątpi, czy uda mu się odnaleźć KurtzaNajskuteczniejszy agent stacji handlowej, który w głębi dżungli stworzył własne, brutalne imperium i ogłosił się bóstwem., a nawet czy w ogóle opuści afrykański kontynent żywy. W kwestiach religijnych marynarz wydaje się agnostykiem lub ateistą. W całej jego relacji brakuje odniesień do wiary czy boskiej opatrzności.
Etos pracy i stosunek do ludzi
Prawdziwym azylem chroniącym przed szaleństwem jest dla niego praca. Marlow ceni ludzi podobnych do siebie – sumiennych, zaangażowanych i twardo stąpających po ziemi. Skupienie na żmudnej naprawie zepsutego parowca pozwala mu zachować resztki zdrowych zmysłów w otaczającym go absurdzie.
Kolor skóry czy pochodzenie nie mają dla niego znaczenia, o ile ktoś rzetelnie wykonuje swoje obowiązki. Wyraźnie widać to w jego stosunku do afrykańskiej załogi:
Zaciągnęliśmy po drodze pewną liczbę tych drabów jako załogę. To bycze chłopy – ludożercy – na właściwym miejscu. Z tymi ludźmi można było pracować – jestem im za to wdzięczny. I ostatecznie nie zjadali się nawzajem na moich oczach.
Ten fragment obnaża specyficzne, czarne poczucie humoru narratora. Na przeciwległym biegunie stawia ludzi fałszywych i leniwych. Postaci takie jak dyrektor stacji centralnejJeden z urzędników kompanii handlowej w Afryce. Uosabia biurokrację, chciwość i brak jakichkolwiek kompetencji. budzą w nim skrajne obrzydzenie, choć stara się tego nie okazywać.
Kobiety i brzemię kłamstwa
Zupełnie inaczej marynarz postrzega kobiety. Traktuje je niemal jak istoty z innej planety, żyjące we własnym, wyidealizowanym świecie. Uważa, że ten świat jest zbyt piękny, by mógł przetrwać zderzenie z brutalną rzeczywistością, dlatego mężczyźni powinni go chronić za wszelką cenę.
Marlow stawia sobie wysokie wymagania moralne. Brzydzi się fałszem. Jak sam przyznaje, kłamstwo ma w sobie „skazę śmierci” i wydziela „zapaszek śmiertelności”. Mimo to, w finale powieści decyduje się na oszustwo. Okłamuje narzeczoną KurtzaKobieta czekająca na powrót Kurtza w Europie. Marlow okłamuje ją, mówiąc, że ostatnim słowem jej ukochanego było jej imię., by ocalić jej iluzję o ukochanym. Ten wewnętrzny konflikt ukazuje jego moralne rozdarcie.
Przerażająca natura i prawda o kolonializmie
Zamiast zachwycać się egzotyczną przyrodą, Marlow czuje przed nią lęk. Afrykańska dżungla to dla niego potężny, nieokiełznany żywioł. Miliony masywnych drzew tworzących szczelny dach nad rzeką budzą w nim poczucie osaczenia. Flora zmusza go do ciągłej gotowości, a sama ziemia wydaje mu się „nieziemska” i potworna.
Ten bystry obserwator nie daje się zwieść oficjalnej propagandzie. Od początku dostrzega prawdziwe oblicze kolonializmuPolityka państw rozwiniętych polegająca na podboju i utrzymywaniu kontroli nad słabszymi terytoriami w celu ich wyzysku gospodarczego..
Zagarniali, co mogli, ze zwykłej chciwości. Była to po prostu kradzież z włamaniem, masowe morderstwo na wielką skalę, a ludzie rzucali się w to na oślep – jak przystoi tym, którzy napastują ciemności. Podbój ziemi (...) nie jest rzeczą piękną, jeśli się w niego wejrzy zbyt dokładnie. Odkupia go tylko idea.
Europejczycy pod płaszczykiem niesienia cywilizacji dokonują bezwzględnej grabieży. Marlow widzi to wyraźnie i całkowicie odcina się od hipokryzji swoich rodaków. Podróż w górę rzeki bezpowrotnie niszczy jego wiarę w zachodnie wartości. Choć wraca do Anglii, mentalnie pozostaje wyobcowany. Staje się człowiekiem trwale naznaczonym przez mrok, którego doświadczył w sercu dżungli.