Król Edyp - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja tragedii rozgrywa się w starożytnych Tebach, które dziesiątkuje straszliwa zaraza. Tytułowy Edyp, szanowany władca i wybawca miasta, dowiaduje się od wyroczni, że klęska ustąpi, gdy z Teb zostanie wygnany zabójca poprzedniego króla – Lajosa. Władca rozpoczyna rygorystyczne śledztwo i rzuca klątwę na nieznanego mordercę. Ślepy wróżbita Tyrezjasz sugeruje, że to sam Edyp jest winien zbrodni, co początkowo budzi gniew i niedowierzanie króla. Władca podejrzewa o spisek swojego szwagra, Kreona.

Żona Edypa, Jokasta, próbując go uspokoić, opowiada o okolicznościach śmierci Lajosa na rozstaju dróg. Te szczegóły budzą w Edypie przerażenie, ponieważ przypomina sobie, że w drodze do Teb zabił w podobnym miejscu starszego mężczyznę. Z Koryntu przybywa posłaniec z informacją o śmierci przybranego ojca Edypa, ujawniając jednocześnie, że król jest podrzutkiem. Ostateczny dowód przynosi stary sługa Lajosa, który wyznaje, że przed laty ocalił niemowlę skazane na śmierć przez Jokastę i Lajosa. Prawda wychodzi na jaw: Edyp zabił własnego ojca i poślubił matkę, spełniając tym samym okrutną przepowiednię. Zrozpaczona Jokasta popełnia samobójstwo. Edyp, widząc martwą żonę-matkę, wyłupia sobie oczy jej spinkami. Ślepy i złamany władca żegna się z córkami i prosi Kreona o wygnanie z miasta.

Streszczenie szczegółowe

Prolog

Przed pałacem królewskim w Tebach gromadzi się tłum. Miasto trawi potężna zaraza, a zdesperowani mieszkańcy szukają ratunku. PrologWstępna część tragedii antycznej, wprowadzająca w sytuację dramatyczną przed wejściem chóru. otwiera scena, w której Edyp wychodzi do ludu. Pyta Kapłana o powód tego zgromadzenia.motyw odpowiedzialności władcy Kapłan błaga władcę o pomoc. Przypomina, że Edyp już raz ocalił miasto, uwalniając je od krwiożerczego SfinksaMityczny potwór o ciele lwa i głowie kobiety, który zabijał Tebańczyków niepotrafiących rozwiązać jego zagadki.:

Dałeś nam życia ochłodę i ulgę.
A więc ku tobie, któryś nam najdroższym,
Ślemy, Edypie, tę prośbę błagalną,
Byś nas ratował, czy z bogów porady
Znajdując leki, czy z ludzi natchnienia.

Edyp uspokaja poddanych. Działał już wcześniej – wysłał swojego szwagra, Kreona, do wyroczni delfickiejNajsłynniejsza wyrocznia starożytnej Grecji, w której kapłanka Pytia przekazywała wolę Apollina., by zapytać Apollina o sposób na ocalenie Teb. Właśnie w tym momencie Kreon wraca. Na głowie ma wieniec z wawrzynu, co zwiastuje dobre wieści.

Kreon przekazuje słowa wyroczni: miasto cierpi z powodu dawnej, nieukaranej zbrodni. Ktoś zamordował poprzedniego władcę, Lajosa, a morderca wciąż żyje w Tebach. Aby zaraza ustąpiła, zbrodniarz musi zostać wygnany lub zabity. Kreon tłumaczy, że śledztwo w tej sprawie nigdy nie zostało dokończone, ponieważ zaraz po śmierci Lajosa w mieście pojawił się Sfinks, odwracając uwagę mieszkańców od morderstwa. Jedyny ocalały świadek twierdził, że król zginął z rąk całej grupy zbójców. Edyp, słysząc to, składa uroczystą obietnicę: odnajdzie mordercę i wymierzy mu sprawiedliwość.

Parodos

ParodosPierwsza pieśń chóru wchodzącego na orchestrę w teatrze greckim. to moment wejścia Chóru, który reprezentuje starszyznę tebańską. Pieśń jest żarliwą modlitwą do trzech bóstw opiekuńczych: Ateny, Apollina i Artemidy. Chór maluje makabryczny obraz miasta: ulice pełne trupów, płaczące matki i wszechobecną śmierć. Błaga bogów o litość i odpędzenie zarazy.

Epeisodion I

Edyp zwołuje zgromadzenie. Wygłasza płomienną mowę, w której rzuca surową klątwę na zabójcę Lajosa. Wzywa każdego, kto coś wie, do ujawnienia prawdy. Grozi wygnaniem i potępieniem każdemu, kto ukrywa zbrodniarza, nie wyłączając z tej klątwy samego siebie:

Ja więc i bogu, i zbrodni ofierze
Ślubuję taką służbę i przymierze.
I tak złoczyńcy klnę, aby on w życiu,
Czy ma wspólników, czyli sam w ukryciu,
Nędzy, pogardy doświadczył i sromu.

Chór radzi królowi, by wezwał na pomoc Tyrezjasza – ślepego, ale nieomylnego wróżbitę. Okazuje się, że Edyp już po niego posłał. Gdy starzec staje przed królem, odmawia wyjawienia prawdy. Wie, że jej ujawnienie zniszczy władcę. Milczenie Tyrezjasza doprowadza Edypa do furii. Król oskarża ślepca o współudział w morderstwie Lajosa.

Sprowokowany Tyrezjasz w końcu przemawia. Rzuca w twarz Edypowi straszną prawdę: to on jest poszukiwanym mordercą i żyje w hańbie z najbliższymi. Edyp wpada w paranoję. Uznaje, że Tyrezjasz i Kreon uknuli spisek, by pozbawić go tronu. Wróżbita odchodzi, ale przedtem rzuca mroczną przepowiednię: morderca jest w Tebach, uważa się za obcego, ale okaże się rodowitym Tebańczykiem, bratem i ojcem dla swoich dzieci, a także synem i mężem dla swojej matki.motyw kazirodztwa

Stasimon I

W stasimoniePieśń chóru w tragedii antycznej, rozdzielająca poszczególne epeisodia. Chór wyraża głębokie rozdarcie. Z jednej strony słyszał straszliwe oskarżenia Tyrezjasza, z drugiej – pamięta zasługi Edypa dla miasta. Ostatecznie starszyzna staje po stronie króla, odmawiając potępienia go bez twardych dowodów.

Epeisodion II

Kreon, dowiedziawszy się o oskarżeniach o zdradę, przybywa wzburzony. Edyp atakuje go słownie, żądając dla niego kary śmierci. Kreon broni się logicznie: jako brat królowej ma w państwie władzę i przywileje, ale bez ciężaru odpowiedzialności, jaki spoczywa na królu. Po co miałby knuć spisek?

Awanturę przerywa wejście Jokasty, żony Edypa i siostry Kreona. Kobieta błaga męża, by uwierzył przysięgom brata. Edyp niechętnie puszcza Kreona wolno. Jokasta pyta o powód kłótni. Gdy dowiaduje się o wróżbie Tyrezjasza, próbuje uspokoić męża, twierdząc, że przepowiednie często się mylą. Jako dowód przytacza historię swojego pierwszego męża, Lajosa.

Lajos usłyszał kiedyś wróżbę, że zginie z rąk własnego syna. Aby temu zapobiec, kazał przebić kostki noworodka i porzucić je w górach. Sam zaś zginął wiele lat później z rąk obcych zbójców na rozstaju trzech dróg. Zamiast uspokoić Edypa, te słowa wywołują w nim panikę. Dopytuje o wygląd Lajosa i dokładne miejsce zbrodni. Wszystko zaczyna układać się w przerażającą całość.

Edyp wyznaje Joceście swoją przeszłość. Wychował się w Koryncie jako syn króla Polybosa i królowej Merope. Kiedyś pijany biesiadnik nazwał go podrzutkiem. Zaniepokojony Edyp udał się do wyroczni, która zamiast odpowiedzieć na pytanie o pochodzenie, rzuciła na niego klątwę:

Że matkę w łożu ja skalam, że spłodzę
Ród, który ludzi obmierznie wzrokowi,
I że własnego rodzica zabiję.

Przerażony uciekł z Koryntu, by chronić rodziców. Wędrując, dotarł na rozstaje dróg, gdzie wdał się w bójkę z orszakiem starszego mężczyzny i zabił wszystkich oprócz jednego sługi. Edyp zaczyna rozumieć, że starcem mógł być Lajos. Jego jedyną nadzieją jest ocalały świadek, który mówił o grupie zbójców. Król każe natychmiast go sprowadzić.

Stasimon II

Chór jest zaniepokojony słowami Jokasty, która podważyła prawdomówność wyroczni. W swojej pieśni potępia hybrisPycha i zbytnia pewność siebie bohatera, prowadząca go do zguby i ściągająca gniew bogów. – ludzką pychę, która każe lekceważyć prawa boskie. Ostrzega, że odrzucenie wiary w przepowiednie prowadzi do upadku moralnego i zguby.

Epeisodion III

Jokasta składa ofiary bogom, prosząc o spokój dla męża. Nagle pojawia się Posłaniec z Koryntu. Przynosi wieść, że król Polybos zmarł ze starości, a Koryntianie chcą Edypa na tronie. Jokasta triumfuje – Polybos zmarł naturalnie, więc przepowiednia o ojcobójstwie okazała się fałszywa.

Edyp odczuwa ulgę, ale wciąż boi się powrotu do Koryntu ze względu na matkę. Posłaniec, chcąc go całkowicie uspokoić, wyjawia tajemnicę: Polybos i Merope nie byli biologicznymi rodzicami Edypa. Posłaniec sam przyniósł im niemowlę, które otrzymał od pewnego pasterza na zboczach Kiteronu. Dziecko miało przebite i spętane kostki (stąd imię Edyp, oznaczające „człowieka o spuchniętych stopach”).

Jokasta w tym momencie łączy wszystkie fakty. Rozumie, że Edyp to jej syn. Błaga go, by przerwał śledztwo, ale król, myśląc, że żona wstydzi się jego potencjalnie niskiego pochodzenia, odmawia. Zrozpaczona Jokasta wybiega do pałacu.

Stasimon III

Chór, nieświadomy nadciągającej katastrofy, śpiewa radosną pieśń. Spekuluje na temat pochodzenia Edypa, mając nadzieję, że okaże się on synem któregoś z bogów – może Pana lub Apollina.

Epeisodion IV

Straże przyprowadzają starego pasterza – tego samego, który był świadkiem śmierci Lajosa i który przed laty oddał dziecko posłańcowi z Koryntu. Starzec jest przerażony i unika odpowiedzi. Dopiero gdy Edyp grozi mu torturami, pęka. Wyznaje, że dziecko, które oddał, było synem Lajosa i Jokasty. Miał je zabić z powodu straszliwej przepowiedni, ale z litości oddał je obcemu pasterzowi, wierząc, że ten zabierze je daleko od Teb.

W tym momencie uderza ironia tragicznaSytuacja, w której bohater nieświadomie dąży do katastrofy, a jego działania przynoszą skutek odwrotny do zamierzonego.. Edyp pojmuje całą prawdę. Uciekając przed przeznaczeniem, wpadł prosto w jego sidła. Zabił ojca i spłodził dzieci z własną matką. Z krzykiem rozpaczy wbiega do pałacu.

Stasimon IV

Chór śpiewa pieśń o marności ludzkiego losu. Upadek potężnego i mądrego Edypa jest dla nich ostatecznym dowodem, że żaden śmiertelnik nie może nazwać się szczęśliwym, dopóki żyje. Człowiek jest całkowicie bezsilny wobec wyroków fatumNieuchronne, nieodwracalne przeznaczenie, przed którym nie można uciec..

Exodos

Z pałacu wybiega Posłaniec domowy i relacjonuje makabryczne wydarzenia. Jokasta, nie mogąc znieść hańby, powiesiła się na własnej chuście nad małżeńskim łożem. Edyp, znalazłszy jej ciało, zerwał z jej sukni złote spinki i wielokrotnie wbił je w swoje oczy, oślepiając się na zawsze.motyw samobójstwa i samookaleczenia Nie chciał już nigdy patrzeć na świat, który tak okrutnie go oszukał.

Ociemniały, zakrwawiony Edyp wychodzi z pałacu. W długim lamencie przeklina swój los i człowieka, który uratował go w dzieciństwie. Błaga o śmierć lub natychmiastowe wygnanie. Władzę w mieście przejmuje Kreon. Edyp prosi go o opiekę nad swoimi małymi córkami – Antygoną i Ismeną. Dochodzi do wzruszającego, pełnego bólu pożegnania ojca z dziećmi.

Kreon zgadza się na wygnanie Edypa z Teb. W exodosieOstatnia pieśń chóru schodzącego ze sceny, kończąca tragedię antyczną. Chór podsumowuje tragiczną historię, wywołując u widza katharsisOczyszczenie emocjonalne widza poprzez litość i trwogę, wywołane losem bohatera tragicznego.:

A więc bacząc na ostatni bytu ludzi kres i dolę,
Śmiertelnika tu żadnego zwać szczęśliwym nie należy,
Aż bez cierpień i bez klęski krańców życia nie przebieży.