Najważniejsze cytaty z "Kroniki" Galla Anonima z omówieniem

Władca idealny i pochwała dynastii Piastów

Bolesław albowiem nie był takim rycerzem, który by w zaciszu domowym wśród kobiet wylegiwał się na łożu, lecz zahartowany w trudach wojennych przebywał stale w obozie wśród rycerzy.

Ten fragment opisuje Bolesława Chrobrego. Gall zestawia prawdziwego wodza z antyideałem mężczyzny trwoniącego czas w komnatach. To klasyczny panegirykUroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn lub wydarzenie. budowany przez kontrast. Cytat świetnie ilustruje średniowieczny model miles ChristiZ łaciny "rycerz Chrystusa". Średniowieczny ideał wojownika walczącego w obronie wiary.. Rycerz swoją wartość realizuje wyłącznie w boju i niewygodach obozowego życia.

Taki to był Bolesław z przydomkiem Chrobry, czyli Waleczny - pierwszy król Polski, który zarówno czynami wojennymi, jak i dziełami pokojowymi zdobiącymi ojczyznę, wsławił imię polskie po całym świecie.

Podsumowanie panowania pierwszego króla łączy dwa wymiary idealnego monarchy. Siła militarna to tylko połowa sukcesu. Dobry władca buduje, organizuje państwo i dba o nie w czasie pokoju. Fragment wykorzystasz przy tematach o modelu rządów lub różnicach między sprawiedliwym królem a tyranem.

Mieszko zaś, gdy ujrzał Dobrawę, zapłonął ku niej miłością i pojął ją za żonę. Ona zaś przyjechała do Polski nie dla rozkoszy cielesnych, lecz dla rozszerzenia wiary chrześcijańskiej.

Scena chrztu Polski ukazuje typowy prowidencjalizmPogląd historiozoficzny zakładający, że losami świata i jednostek kieruje Boża opatrzność.. Małżeństwo Mieszka z Dobrawą staje się elementem wyższego, boskiego planu. Czeska księżniczka przypomina tu zdeterminowaną misjonarkę. Kronikarz używa historii do legitymizacji władzy Piastów poprzez ścisły sojusz z Kościołem.

Narodziny i przeznaczenie Bolesława Krzywoustego

Gdy chłopiec przyszedł na świat, ojciec jego Władysław przepełniony radością, jak to ojciec, polecił go zaraz ochrzcić i nadał mu imię Bolesław.

Zwykły opis narodzin skrywa głębsze dno. Gall poprzedza go historią o cudownym poczęciu. Władysław Herman i Judyta czeska długo nie mieli potomka. Krzywousty rodzi się jako dar niebios, dziecko wymodlone. Sytuuje to jego przyszłe panowanie w sferze sacrum.

Bolesław już od pierwszych lat dziecięcych dawał poznać, że będzie rycerzem i że przejdzie sławą ojca.

Kronikarz sięga po literacki schemat puer senexMotyw "starego dziecka" - młodzieńca wykazującego mądrość i dojrzałość dorosłego człowieka.. Opisuje młodzieńcze polowania i odwagę Krzywoustego jako zapowiedź przyszłych sukcesów militarnych. Portret bohatera powstaje od kołyski. Każdy jego późniejszy czyn wydaje się naturalnym spełnieniem proroctwa.

Obrona Głogowa i bezwzględny etos rycerski

Lecz mieszczanie głogowscy, nie zważając na synów swoich, na hańbę poddania się i na groźby wroga, odpowiedzieli posłom cesarskim, że bez wiedzy i rozkazu swego pana nie mogą otwierać bram.

Obrona Głogowa w 1109 roku to najdramatyczniejszy epizod dzieła. Niemcy przywiązali do machin oblężniczych dzieci obrońców, traktując je jako żywe tarcze. Mieszczanie nie otworzyli bram. Średniowieczna hierarchia wartości stawia honor i wierność władcy ponad miłością rodzicielską. Dla Galla to dowód najwyższej cnoty obywatelskiej.

Tak więc za sprawą Bożą i dzięki rycerstwu Bolesława zachowały się nienaruszone granice królestwa.

Zdanie wieńczące wojnę z Henrykiem V kondensuje ideę boskiej opieki nad Polską. Zwycięstwo należy jednocześnie do Boga i Bolesława. Władca wygrywa dzięki pobożności, a jego sukcesy militarne potwierdzają przychylność niebios.

Pieśń wojów i relacje feudalne

Bolesław nam dał złoto i srebro,
Bolesław nam dał konie i oręże;
Cóż więc mamy czynić innego,
Jak tylko dobrze mu służyć?

Najsłynniejszy fragment poetycki wpleciony w prozę to cantilenaŚredniowieczna pieśń epicka lub liryczna, często o tematyce rycerskiej i wojennej.. Głos wojów stanowi manifest systemu feudalnegoUstrój oparty na zależnościach między seniorem nadającym ziemię a wasalem służącym zbrojnie.. Władca obdarza dobrami, rycerz odwdzięcza się krwią. Wzajemność zobowiązań buduje stabilny ład społeczny i silną wspólnotę militarną.

Mit założycielski Piastów

Powiadają, że do Piasta syna Chościsca i jego żony Rzepki, gdy Popiel był zajęty ucztą z gośćmi, przyszło dwóch pielgrzymów i uprzejmie zostali przez nich przyjęci.

Legenda o Piaście oraczu to mit fundacyjnyOpowieść wyjaśniająca początki danej społeczności, państwa lub dynastii panującej. dynastii. Dwaj wędrowcy nagradzają gościnność prostego kmiecia cudownym rozmnożeniem jadła. Gall wykorzystuje biblijny schemat wywyższenia pokornych. Daje to Piastom ahistoryczne, sakralne uzasadnienie prawa do tronu.

Popiel zaś za swe okrucieństwo i niegodziwości tak sromotnie zginął, że nawet nie warto o tym pisać.

Kronikarz celowo obniża rangę poprzedników Piastów. Upadek złego władcy zjedzonego przez myszy traktuje jako sprawiedliwą karę. Skraca historię Popielów do minimum, aby nowa dynastia jawiła się jako jedyna prawowita.

Obraz ojczyzny i patriotyzm

Polska zaś jest to kraj niezbyt gęsto zaludniony wprawdzie, ale sławny z rycerstwa, obfity w zboże, bogaty w srebro i złoto, chwalebny ze zbożności i wielkoduszny wobec gości.

Opis ze wstępu do kroniki to jeden z pierwszych literackich portretów ziemi polskiej. Gall kreśli obraz państwa zasobnego i honorowego. Wyliczenie cnót odpowiada regułom antycznej laudatioMowa pochwalna wywodząca się z antycznej retoryki, wyliczająca zalety opisywanego obiektu.. Polska nie jest dziczą na rubieżach Europy, lecz pełnoprawnym, bogatym królestwem.

Kto bowiem, choćby był ze spiżu, zdołałby znieść bez łez wygnanie z ojczyzny i pozbawienie wszystkich dóbr?

Pytanie retoryczne ukazuje dramat wygnańca. Metafora człowieka ze spiżu podkreśla naturalną więź z ojczystą ziemią. Utrata miejsca w społeczeństwie i majątku stanowiła w średniowieczu najsurowszą karę, równoznaczną ze śmiercią cywilną.

Bolesław Śmiały i grzech pychy

Lecz nie godzi się mówić wiele o tym, jak Bolesław upadł, gdyż ten, kto kazi ojczyznę i brata, sam przez grzech swój ponosi karę.

Sprawa Bolesława Śmiałego i biskupa Stanisława to najtrudniejszy politycznie fragment dzieła. Gall stosuje przemilczenieFigura retoryczna polegająca na zasygnalizowaniu tematu przy jednoczesnej odmowie jego rozwinięcia.. Ostrożnie omija szczegóły zabójstwa, chroniąc wizerunek dynastii. Króla nie usprawiedliwia, ale też nie potępia otwarcie. Balansuje między lojalnością wobec Piastów a historycznymi faktami.

Jak cytować na maturze?

Praca z tekstem źródłowym wymaga precyzji. Przestrzegaj kilku prostych zasad, aby nie stracić punktów za błędy formalne:

• Cytat podawaj zawsze w cudzysłowie. Po nim w nawiasie wskaż autora i tytuł: (Gall Anonim, Kronika polska).
• Nie skracaj fragmentu w sposób zmieniający jego sens. Pominięte słowa zaznacz wielokropkiem w nawiasie kwadratowym: [...].
• Wystarczy przytoczyć jedno lub dwa zdania. Zamiast przepisywać całe akapity, skup się na osadzeniu cytatu w argumencie.
• Jeśli nie pamiętasz dokładnego brzmienia, zastosuj parafrazęSwobodne przekształcenie tekstu własnymi słowami, zachowujące jego pierwotny sens. w mowie zależnej. Napisz na przykład: Gall Anonim relacjonuje, że obrońcy Głogowa poświęcili własne dzieci w imię wierności władcy.