Bolesław Chrobry jako ideał władcy na podstawie Kroniki Galla Anonima
Gall Anonim w swojej kronice wykreował wizerunek Bolesława Chrobrego jako niedoścignionego wzoru średniowiecznego monarchy. Dzieło ukazuje króla łączącego potęgę militarną z głęboką pobożnością, sprawiedliwością i troską o poddanych. Ten wyidealizowany portret przodka miał w rzeczywistości uzasadniać władzę i politykę współczesnego kronikarzowi Bolesława Krzywoustego.
Autor: Magdalena Frankiewicz-Piórek
Czas czytania: 3 min
Spis treści
Pareneza, czyli średniowieczny ideał
Kronika polska ukształtowała nasze wyobrażenie o początkach państwa polskiego. Gall Anonim nie pisał jednak obiektywnego podręcznika historii. Tworzył tekst zgodny z duchem epoki, w której dominowała parenezaKształtowanie wzorców osobowych, np. idealnego władcy, rycerza lub ascety, w celu ich naśladowania.. Bolesław Chrobry uosabia w nim wszystkie cechy doskonałego monarchy.
Kronikarz przedstawia go jako człowieka sprawiedliwego, miłosiernego i pokornego wobec Boga. Jednocześnie to potężny wódz, który budzi respekt sąsiadów. Według Galla Chrobry zostawił po sobie pełny skarbiec, a jego rządy zapewniły Polakom pokój i dostatek. Autor celowo wyolbrzymia zasługi króla, aby stworzyć mit złotego wieku.
Militarna potęga i sprawiedliwość
Tekst obfituje w przykłady królewskich cnót. Gall z dumą wylicza militarne sukcesy monarchy. Bolesław ujarzmił Czechy i Morawy, pokonał Węgrów, skutecznie walczył z Sasami. Nawracał siłą pogańskie plemiona na Pomorzu i w Prusach. Kronikarz poświęca dużo miejsca wyprawie na Ruś Kijowską. Działania zbrojne króla zawsze mają moralne uzasadnienie. Chrobry nie walczy dla łupów. Rozbudowuje armię, aby chronić granice i budować prestiż państwa.
po męsku rządził królestwem i za łaską Bożą w taką wzrósł cnotę i potęgę, iż ozłocił (...) całą Polskę swą zacnością.
W polityce wewnętrznej król kieruje się bezstronnością. Znajduje czas dla najuboższych poddanych. Nie pozwala krzywdzić wieśniaków i odbierać im plonów. Potrafi też przyznać się do błędu. W jednej ze scen EmnildaTrzecia żona Bolesława Chrobrego, matka Mieszka II. W kronice uosabia mądrość i łagodność., żona króla, w tajemnicy ratuje skazanych na śmierć. Gdy gniew władcy mija i Bolesław żałuje swojego surowego wyroku, królowa ujawnia, że ocaliła im życie. Ta anegdota udowadnia, że monarcha potrafi wyciągać wnioski z własnych słabości.
Sojusz ołtarza z tronem
Religia zajmuje w życiu Chrobrego miejsce priorytetowe. Chwała Kościoła i dobro kraju to dla niego nierozerwalne wartości. Król funduje nowe świątynie i pozostaje bezwzględnie wierny Rzymowi. Szanuje święta liturgiczne do tego stopnia, że potrafi wstrzymać działania zbrojne, aby godnie obchodzić uroczystości. Za każde zwycięstwo na polu bitwy dziękuje Bogu, przypisując sukcesy interwencji stwórcy, a nie wyłącznie własnemu geniuszowi taktycznemu.
W średniowieczu władza królewska pochodziła od Boga. Ukazanie Chrobrego jako gorliwego obrońcy wiary chrześcijańskiej legitymizowało jego prawo do korony i stawiało go w jednym rzędzie z największymi europejskimi władcami, takimi jak Karol Wielki.
Polityczny cel kroniki
Sława Bolesława Chrobrego nie służy w kronice wyłącznie upamiętnieniu przeszłości. Gall Anonim pisał swoje dzieło na dworze Bolesława KrzywoustegoKsiążę Polski z dynastii Piastów, mecenas Galla Anonima. Kronika miała uzasadniać jego prawo do tronu.. Wielki przodek funkcjonuje tu jako lustro, w którym ma się przejrzeć współczesny władca.
Zestawienie obu Bolesławów to celowy zabieg propagandowy. Chrobry wyznacza standardy. Krzywousty, wykazując się czujnością, odwagą i dając osobisty przykład żołnierzom na polu walki, kontynuuje to wspaniałe dziedzictwo. Idealizacja pierwszego polskiego króla buduje fundament pod potęgę całej dynastii Piastów.