Kronika Galla Anonima - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja kroniki rozpoczyna się w czasach legendarnych, gdy ubogi oracz Piast gości u siebie tajemniczych wędrowców, a okrutny książę Popiel ginie zjedzony przez myszy. Władzę przejmuje dynastia Piastów, z której wywodzi się Mieszko I, przyjmujący chrzest i wprowadzający Polskę w krąg kultury chrześcijańskiej. Największym władcą wczesnego średniowiecza okazuje się jego syn, Bolesław Chrobry. Król ten toczy zwycięskie wojny, wykupuje ciało świętego Wojciecha i z przepychem podejmuje cesarza Ottona III na zjeździe gnieźnieńskim. Po śmierci Chrobrego państwo pogrąża się w kryzysie, z którego wyprowadzają je kolejni władcy, tacy jak Kazimierz Odnowiciel i Władysław Herman. Głównym bohaterem dalszej części dzieła staje się Bolesław Krzywousty, syn Hermana. Kronikarz ukazuje go jako wybitnego wodza, który od najmłodszych lat wykazuje się niezwykłym męstwem. Krzywousty toczy zacięte walki z Pomorzanami i Niemcami, broniąc niezależności kraju. Jednocześnie musi zmagać się ze zdradami swojego przyrodniego brata, Zbigniewa. Opowieść urywa się w momencie, gdy wojska Krzywoustego zdobywają strategiczny gród w Nakle. Dzieło pozostaje niedokończone, ale stanowi potężny pomnik chwały dynastii piastowskiej.

Streszczenie szczegółowe

Księga I

Na dworze Popiela w Gnieźnie trwają huczne postrzyżynySłowiański obrzęd przejścia chłopca spod opieki matki pod władzę ojca, połączony z obcięciem włosów. książęcych synów. Dwaj nieznajomi wędrowcy zostają brutalnie przepędzeni z pałacu. Trafiają do skromnej chaty ubogiego oracza Piasta i jego żony Rzepki. Gospodarze dzielą się z przybyszami wszystkim, co mają. W nagrodę dzieją się cuda - jedzenie i piwo cudownie się mnożą, podczas gdy na uczcie Popiela zapasy znikają. Syn Piasta otrzymuje imię Siemowit, co zwiastuje jego wielką przyszłość.

Popiela spotyka okrutna kara. Uciekającego władcę dopadają myszy i pożerają go w wieży. Władzę przejmuje waleczny Siemowit, dając początek dynastii PiastówPierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce, rządząca od X do XIV wieku.. Po nim rządzą Lestek i Siemomysł. Rodzi się Mieszko I, który przez pierwsze siedem lat życia jest niewidomy. Odzyskuje wzrok dopiero podczas uczty. Kronikarz tłumaczy to symbolicznie:

(...) ślepota oznaczała, iż Polska przedtem była tak jakby ślepa, lecz odtąd (...) ma być przez Mieszka oświeconą i wywyższoną ponad sąsiednie narody. (...) W stosownym bowiem porządku Bóg wszechmocny najpierw przywrócił Mieszkowi wzrok cielesny, a następnie udzielił mu [wzroku] duchowego (...)

Mieszko poślubia czeską księżniczkę Dobrawę i przyjmuje chrzest. Polska dołącza do chrześcijańskiej Europy.

Prawdziwa potęga państwa rozkwita za rządów Bolesława Chrobrego. Książę podbija Czechy, Morawy i toczy zwycięskie boje z Sasami. Ustanawia nowe biskupstwa i buduje kościoły. Z szacunkiem przyjmuje misję świętego Wojciecha. Gdy biskup ginie męczeńską śmiercią w Prusach, Bolesław wykupuje jego ciało za tyle złota, ile ważą relikwieSzczątki ciał osób świętych lub przedmioty z nimi związane, otaczane kultem religijnym., i składa je w Gnieźnie.

Do grobu męczennika pielgrzymuje cesarz Otton III. Bolesław podejmuje go z niesłychanym przepychem na zjeździe gnieźnieńskimSpotkanie Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III w 1000 roku, kluczowe dla polskiej dyplomacji.. Zachwycony potęgą gospodarza cesarz wręcza mu swój diadem oraz włócznię św. MaurycegoSymbol władzy cesarskiej; jej kopia została podarowana Chrobremu jako znak sojuszu.. W zamian otrzymuje ramię św. Wojciecha. Papież Sylwester II potwierdza przywileje nadane polskiemu władcy.

Chrobry wyrusza na Ruś KijowskąŚredniowieczne państwo wschodniosłowiańskie ze stolicą w Kijowie., by pomścić odmowę ręki ruskiej księżniczki. Nie grabi miast po drodze. Wjeżdża do Kijowa i uderza mieczem w Złotą Bramę na znak triumfu. Po miesiącach rządów wraca do Polski, ale zostaje zaatakowany przez ruskie wojska. Z garstką rycerzy staje do nierównej walki. Bije się jak lew, osobiście wdziera się w środek wrogich oddziałów i masakruje przeciwników.

Bolesław to nie tylko wojownik. Słynie ze sprawiedliwości i pokory. Zawsze wysłuchuje skarg prostych ludzi, nie pozwala sobie usiąść w obecności biskupów. Jego dwór opływa w bogactwa.

Za jego bowiem czasów nie tylko komesowieW średniowieczu wysocy urzędnicy dworscy, zarządcy prowincji lub grodów., lecz nawet ogół rycerstwa nosił łańcuchy złote niezmiernej wagi; tak opływali [wszyscy] w nadmiar pieniędzy. Niewiasty zaś dworskie tak chodziły obciążone złotymi koronami, koliami, łańcuchami na szyję, naramiennikami, złotymi frędzlami i klejnotami, że gdyby ich drudzy nie podtrzymywali, nie mogłyby udźwigać tego ciężaru kruszców.

U boku króla stoi mądra żona, Emnilda. Potrafi ona łagodzić gniew męża i ratuje skazanych na śmierć więźniów, co tylko pomnaża chwałę władcy. Bolesław do końca życia dba o bezpieczeństwo granic. Na łożu śmierci wypowiada prorocze słowa o nadchodzącym kryzysie państwa. Po jego odejściu w 1025 roku wybucha powszechna rozpacz.

Skoro tedy król Bolesław odszedł z tego świata, złoty wiek zmienił się w ołowiany, Polska, przedtem królowa, strojna w koronę błyszczącą złotem i drogimi kamieniami, siedzi w popiele odziana we wdowie szaty; dźwięk cytry - w płacz, radość - w smutek, a głos instrumentów zmienił się w westchnienia.

Rozbrzmiewa pieśń żałobnaUtwór liryczny wyrażający żal po zmarłym; w kronice uosobiona Polska opłakuje króla., w której uosobiona Polska opłakuje swojego władcę.

Po śmierci Chrobrego nadchodzą mroczne czasy. Rządzą kolejno: Mieszko II, Kazimierz Odnowiciel (który odbudowuje zrujnowany kraj) oraz Bolesław Śmiały. Ten ostatni popada w konflikt z biskupem Stanisławem, skazuje go na śmierć i musi uciekać na Węgry. Władzę przejmuje Władysław Herman. Długo nie może doczekać się potomka z żoną Judytą. Dopiero po modlitwach do świętego Idziego i bogatych darach dla benedyktynów, na świat przychodzi Bolesław Krzywousty.

Księga II

Władysław Herman odnosi sukcesy, ale nie potrafi ostatecznie pokonać PomorzanPlemiona zachodniosłowiańskie zamieszkujące tereny nad Bałtykiem, często buntujące się przeciwko Piastom.. Pogańscy najeźdźcy wdzierają się do świątyni, by zabić arcybiskupa. Przez pomyłkę porywają diakonaDuchowny posiadający najniższy stopień sakramentu święceń, pomocnik biskupa lub kapłana.. Kradną święte relikwie, co sprowadza na nich tajemniczą chorobę.

Bolesław ma starszego brata, Zbigniewa, pochodzącego z nieprawego łożaOkreślenie oznaczające dziecko urodzone poza formalnym, chrześcijańskim związkiem małżeńskim.. Ojciec próbuje pogodzić braci i nauczyć Zbigniewa posłuszeństwa, ale bezskutecznie. Władysław dzieli państwo między synów.

Młody Bolesław Krzywousty rośnie na wybitnego wojownika. Kronikarz nazywa go Marsowym dziecięciemMetaforyczne określenie Krzywoustego, nawiązujące do rzymskiego boga wojny, Marsa.. Chłopak wykazuje się niezwykłą siłą, odwagą i zmysłem taktycznym.

Wiekiem chłopię, lecz zacnością starzec

Krzywousty woli trudy wojny od dworskich uczt. Walczy z Czechami, pustoszy Morawy i broni granic przed Pomorzanami. W bitwach osobiście rzuca się w wir walki, dając przykład słabnącym rycerzom. Znosi z pokorą kolejne zdrady Zbigniewa, powierzając los brata Bogu.

Księga III

Czasy rządów Krzywoustego to nieustanne pasmo wojen. Państwu zagraża potężne Cesarstwo Niemieckie. Bolesław nie cofa się przed niczym. Tworzy świetnie wyszkoloną, zdyscyplinowaną armię. Jest dowódcą surowym, ale sprawiedliwym.

Niemcy czują przed nim paniczny strach. Nazywają go Bolesławem, który nie śpi, ponieważ polski książę jest zawsze czujny i potrafi przewidzieć każdy ruch wroga. Zbigniew wielokrotnie łamie przysięgi i spiskuje przeciwko bratu. Kronika urywa się po triumfalnym opisie zdobycia przez Bolesława strategicznego groduŚredniowieczna osada obronna, otoczona wałem, fosą lub palisadą. w Nakle.