Barbara i Bogumił - charakterystyka głównych bohaterów powieści „Noce i dnie”

Maria Dąbrowska stworzyła w tetralogiiCykl literacki składający się z czterech powiązanych ze sobą części. portret małżeństwa opartego na skrajnych przeciwieństwach. Autorka sama przyznała, że dzieje Niechciców tworzą wątek współżycia dwóch odmiennych psychik i postaw duchowych. Reprezentują oni dwie zupełnie różne filozofie życiowe. Bogumił przyjmuje postawę ekstrawertycznąTyp osobowości skierowany na zewnątrz, czerpiący energię z działania i kontaktów z ludźmi., podczas gdy Barbara zamyka się w swojej introwertycznejTyp osobowości skupiony na wewnętrznych przeżyciach, skłonny do refleksji i izolacji. naturze.

Bogumił Niechcic to mężczyzna twardo stąpający po ziemi. Jest prostolinijny, bezpośredni i otwarty na świat. W kontaktach z ludźmi wykazuje życzliwość, a z przyrodą łączy go głęboka, niemal mistyczna więź. Nie traci czasu na poszukiwanie abstrakcyjnego sensu życia. Od zawsze wie, że jest nim praca. Stanowi ona dla niego wyznacznik człowieczeństwa.

Jako wzorowy gospodarz czerpie dumę z każdego zaoranego ugoru. Bogumił nie traktuje obowiązków jako ucieczki przed problemami. Realizuje w ten sposób etos pracyZespół norm i wartości, według których rzetelna praca jest najwyższym dobrem i obowiązkiem moralnym., co zbliża go do wzorców pozytywistycznych. Chętnie podporządkowuje się rytmowi natury, dni i nocy, czerpiąc z tego poczucie bezpieczeństwa. Podobnie jak Maciej Boryna z Chłopów, najlepiej czuje się na łonie przyrody. Traktuje ją jak sprzymierzeńca. Nawet po dwudziestu godzinach harówki odczuwa satysfakcję z bycia pożytecznym.

W swoich wyborach kieruje się rozumem. Chłodno i opanowanie interpretuje rzeczywistość. Nie czeka biernie na poprawę losu, lecz bierze sprawy w swoje ręce. Tuż przed śmiercią dochodzi do wniosku, że był na świecie jedynie przechodniem, opartym wyłącznie na tworzącej pracy. Mimo przeciwności losu zachowuje pogodę ducha.

Patrząc na jego twarz spoglądało się niby w czysty przestronny dziedziniec, wiodący do bezpiecznego domu (...) Wystarczyło go ujrzeć, aby być dobrze usposobionym nie tylko do jego osoby, lecz również i do życia.

Barbara Niechcic to całkowite przeciwieństwo męża. Dąbrowska nazwała ją postacią niezharmonizowaną z życiem. Kobieta skupia się wyłącznie na własnych przeżyciach, rozmyślaniach i niespełnionych aspiracjach. Świat zewnętrzny traktuje jako zagrożenie dla siebie i swoich dzieci. Kocha je miłością bezgraniczną, często ślepą – nieustannie broni Tomaszka, ignorując jego kolejne wybryki.

Cechuje ją skłonność do wzruszeń i idealizm. Nie potrafi zaakceptować świata w jego realnym kształcie, co skazuje ją na ciągłą frustrację i smutek. Dorastała w domu pełnym artystycznej i naukowej atmosfery. Życie na wsi, choć spokojne, nie zapewnia jej rozrywek, do których przywykła. Pielęgnuje wspomnienia młodości i dawnych adoratorów, zwłaszcza Józefa Toliboskiego. Jej nastroje zmieniają się błyskawicznie – potrafi śmiać się z żartu Bogumiła, by chwilę później wpaść w głęboką melancholię.

Jest to jedna z najciekawszych i najbardziej skomplikowanych wewnętrznie postaci literackich. W zestawieniu z łagodnym, prostolinijnym, oddanym mozolnej pracy Bogumiłem Barbara jest osobą pełną rozedrgania, sprzeczności, niepokojów i marzeń. Chociaż nie budzi sympatii każdego czytelnika – raczej rozdrażnienie i złość – jest atrakcyjna jako bohaterka uwikłana w sprawy domowe, w bieg świata, przemyślenia filozoficzne.

Zgodnie z założeniami realizmuPrąd literacki dążący do wiernego, obiektywnego i niemistyfikowanego odtwarzania rzeczywistości., żadne z nich nie jest postacią jednowymiarową. Bogumił nie ma kryształowego charakteru – wdaje się w romanse z Ksawerą Woynarowską oraz służącą Felicją. Barbara z kolei potrafi zdobyć się na heroizm. Dzielnie pomaga odbudować zdewastowany Serbinów, nawet będąc w ciąży, i stara się być dobrą gospodynią.

Rozważny Bogumił i nostalgiczna Barbara wzajemnie się uzupełniają. Ewa Nawrocka trafnie podsumowuje tę dynamikę: Bogumił to męski pierwiastek dnia związany ze słońcem. Barbara to kobiecy żywioł nocy, zmienny jak księżyc. Mimo tragedii, takich jak śmierć małego Piotrusia, oraz licznych kryzysów, tworzą trwałe i silne małżeństwo.

Pochodzenie Barbary i Bogumiła

Dziadek Bogumiła, szlachcic Maciej Niechcic, wolał towarzystwo inteligencji i artystów od okolicznego ziemiaństwa. Brakowało mu talentów gospodarskich. Kupił majątek Jarosty, nie sprawdzając wcześniej jego hipotekiOgraniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, służące zabezpieczeniu spłaty długu., co wpędziło rodzinę w poważne tarapaty finansowe.

Jego syn, Michał, wywołał obyczajowy skandal. Ożenił się z panną Florentyną Klicką, zabraną prosto z nowicjatuOkres próbny w zakonie, przygotowujący kandydata do złożenia ślubów zakonnych. u dominikanek. Z kilkorga ich dzieci przeżył tylko najmłodszy syn – Bogumił Adrian.

Jako piętnastolatek Bogumił wziął udział w powstaniu styczniowymPolski zryw narodowowyzwoleńczy z lat 1863–1864 przeciwko Imperium Rosyjskiemu., walcząc u boku ojca. Konsekwencje zrywu okazały się dla Niechciców tragiczne. Jarosty zostały skonfiskowane, a Michał trafił na zesłanie na SyberięPrzymusowe przesiedlenie w głąb Rosji, stosowane jako kara polityczna wobec polskich patriotów., gdzie wkrótce zmarł. Florentyna towarzyszyła mężowi na wygnaniu. Po powrocie do kraju pracowała jako gospodyni w Krępie. Na starość zamieszkała w miejskiej oficynie z bratem, Klemensem Klickim. Tam odnalazł ją dorastający Bogumił.

Rodzina Barbary również zmagała się z utratą dawnej pozycji. Jej ojciec, Adam Ostrzeński, był urzędnikiem skarbowym bez własnego majątku. Jego ojciec, Jan Chryzostom, stracił wcześniej dobra Lorenki przez nieudolne zarządzanie. Adam prowadził bujne życie towarzyskie, dorabiając korepetycjami. Poślubił Jadwigę Jaraczewską, która wcześniej nieszczęśliwie kochała się w niemieckim guwernerzePrywatny nauczyciel domowy, zatrudniany w zamożnych domach do edukacji i wychowania dzieci..

Małżeństwo Ostrzeńskich było burzliwe. Adam stracił dwa folwarki wniesione przez żonę w posagu. Pasmo rozstań i powrotów przerwała nagła śmierć mężczyzny – zginął od uderzenia pioruna, gdy Barbara miała zaledwie pięć lat.

Młoda wdowa założyła w Kalińcu pensjęPrywatna szkoła dla dziewcząt, popularna w XIX i na początku XX wieku. dla dziewcząt. Placówka upadła w wyniku popowstaniowych represji. Mimo biedy i osobistych tragedii Jadwidze udało się wykształcić czwórkę ocalałych dzieci. Najstarszy syn Daniel po studiach w Warszawie wrócił do matki i uczył przyrody. Julian, uczestnik powstania z 1863 roku, został inżynierem w Petersburgu. Córki, Teresa i Barbara, również zajęły się edukacją – Teresa w gimnazjum, a Barbara udzielając prywatnych lekcji.