Opowieści Okrągłego Stołu a legendy celtyckie i historia

Dzieje króla Artura osnuto na autentycznych wydarzeniach z okresu formowania się państw Europy w VI wieku. Postaci bohaterów mają swoje źródło w prawdziwych władcach i rycerzach, a jednocześnie czerpią z mitów starożytnych ludów celtyckich i galijskich. Teksty WulgatyZbiór trzynastowiecznych francuskich romansów prozą, stanowiący główne źródło legend arturiańskich. należą do materii bretońskiejZbiór średniowiecznych legend i opowieści z Wysp Brytyjskich i Bretanii, skupiający się na królu Arturze.. Obok materii francuskiej i rzymskiej to jeden z trzech głównych tematów literackich średniowiecza. Opiera się na trzech filarach: miłości dworskiej, poszukiwaniu Świętego Graala oraz etosie zakonu rycerskiego.

Zależności polityczne

Polityka odegrała kluczową rolę w kształtowaniu legendy. Pierwsi francuscy pisarze romansów rycerskich służyli na dworach panów posiadających ziemie na wyspach brytyjskich. Ożywianie mitów celtyckich we Francji miało konkretny cel polityczny. Usprawiedliwiało roszczenia terytorialne, co widać zwłaszcza w historii Lancelota, który według legendy miał rządzić francuską Bretanią.

Rozwój średniowiecznej wyobraźni

Średniowieczna wyobraźnia łączyła ludy różnych kultur. Celtowie i Galowie wnieśli do literatury swoje mity, rytuały i przesądy. Mityczna kraina LogruW legendach arturiańskich nazwa królestwa króla Artura, odpowiadająca dzisiejszej Anglii., rządzona przez Artura po jego ojcu Uterze, była miejscem bezkonfliktowego współistnienia mniszek, wróżek, rusałek i świętych pustelników. Fantastyczne stwory mieszają się tu z autentycznymi bitwami.

Zjawisko to określa się jako cudowność bretońskąZespół irracjonalnych, magicznych zdarzeń i motywów charakterystycznych dla romansów arturiańskich.. Obejmuje ono cały zespół niemożliwych zdarzeń, w których naturalna jest obecność dusz z zaświatów. W literaturze arturiańskiej wyróżnia się trzy główne rodzaje cudownych motywów: porwanie kobiety, podstępy kobiet oraz morską podróż w nieznane. Czasem celtycka magia jest racjonalizowana – dawny zły bóg staje się po prostu niegodziwym rycerzem.

Znaczenie etyki dworskiej

Etyka dworska regulowała obyczaje między kobietami a mężczyznami. Średniowieczne pojęcie kobiety w romansach oscyluje wokół skojarzeń z istotami z Tamtego Świata. Czarodziejki i królewny mają cechy nadzwyczajne. Fascynacji erotycznej nie budzi młoda dziewczyna, lecz dojrzała, zamężna dama. Bohaterki takie jak Izolda, Ginewra czy VivianaZnana też jako Pani z Jeziora; potężna czarodziejka, która wychowała Lancelota i wręczyła Arturowi Excalibur. wymagają absolutnego oddania.

Rycerze kochają kategorycznie i są gotowi poświęcić życie dla dobra damy. Często powtarza się schemat kobiety zamykającej rycerza pod skrzydłami egoistycznej miłości. Kochanka rzadko robi dla adoratora tyle, co on dla niej. Mimo to miłosne oczarowanie prowadzi rycerza do osiągnięcia wyższych wartości duchowych.

Wspólna tematyka chrześcijańska

Tematyka chrześcijańska przeniknęła do opowieści wraz ze Świętym Graalem. Badacze wskazują, że sam symbol wywodzi się z celtyckich wierzeń i został wchłonięty przez francuski katolicyzm. Pierwszym autorem piszącym o Graalu był Chrétien de TroyesDwunastowieczny poeta francuski, twórca klasycznego romansu rycerskiego i pomysłodawca motywu Graala., jednak w jego tekstach brakuje jeszcze głębokiej religijności. Pełna chrystianizacja tematu następuje u Wolframa von Eschenbacha i Roberta de BoronFrancuski poeta z przełomu XII i XIII wieku, który jako pierwszy utożsamił Graala z kielichem z Ostatniej Wieczerzy., którzy precyzyjnie wyjaśnili funkcje świętego naczynia.

Ludowy fatalizm

Wszystko, co dotyczy królestwa Logru, jest z góry przewidziane. Żaden z bohaterów nie potrafi przełamać fatum ani zmienić biegu historii. Przepowiadaniem przyszłości zajmuje się MerlinLegendarny czarodziej, doradca króla Artura i architekt jego sukcesów, obdarzony darem widzenia przyszłości.. Ogromną rolę odgrywa przyroda – lasy rządzą się prawami determinizmu, wpływając na ludzkie losy. Ten wydobędzie miecz ze skały, komu było to pisane. Ten zdradzi, kto miał zdradzić.

Czas przygód ma swój koniec. Wraz ze zmierzchem życia Artura kończy się cała epoka. Ostatnią nadzieją pozostaje powrót króla na mityczną wyspę AwalonW mitologii celtyckiej wyspa szczęśliwości i kraina zmarłych, do której zabrano rannego króla Artura..

Znaczenie rycerstwa w Europie

We wczesnych legendach rycerstwo wiązało się wyłącznie z urodzeniem i statusem społecznym. Kasta laicka rządziła się prawami honoru i lojalności wobec seniorów. Z czasem Kościół zyskał większe poparcie polityczne, co wymusiło zmianę wizerunku wojowników. Pojawienie się Graala sprawiło, że rycerz musiał służyć nie tylko damie serca, ale przede wszystkim wierze chrześcijańskiej.

Postać Artura obrazuje konflikt między dwiema rolami. Z jednej strony mamy błędnego rycerzaWędrowny wojownik poszukujący przygód, walczący w obronie słabszych i własnego honoru. wyruszającego na wojny i pojedynki. Z drugiej – króla siedzącego na tronie, sądzącego czyny innych i obarczonego obowiązkami. Rycerstwo organizowało turnieje (później potępiane przez Kościół za brutalność) i zawiązywało zakony, takie jak stowarzyszenie Okrągłego Stołu.

Powieści rycerskie służyły nobilitacji rycerstwa. Tuszowały zbrodnie i rozboje. Z pospolitych zabijaków, wyruszających na „polowania na ludzi” (jak nazywa wyprawy wojenne Tomasz Komendant), literatura robiła dzielnych wojowników broniących honoru damy lub religii.

W późnych tekstach bycie rycerzem staje się wymagającym zawodem. Wymaga trudu, poświęceń i nieustannego ćwiczenia ciała oraz ducha.

Historia i domysły wokół postaci Artura

Historyczny Artur prawdopodobnie władał okolicami Glastonbury i Exeter w latach 516–542. Celtowie sławili go za odparcie najazdu germańskich SaksonówPlemiona germańskie, które w V i VI wieku najechały i podbiły znaczną część wczesnośredniowiecznej Brytanii.. Tradycję obrony Walii rozpowszechniali później Bretończycy i Normandowie, w tym Wilhelm Zdobywca. Artur miał dać początek potężnemu rodowi Plantagenetów.

U kresu panowania, po krwawej bitwie pod Salisbury, ranny król udał się na Awalon i zaginął. Legenda głosi, że za czasów Ryszarda Lwie Serce w opactwie odnaleziono grobowiec Artura i Ginewry.

Motyw Graala zapoczątkował wielką literaturę europejską. Wpływ legend arturiańskich można porównywać z siłą mitologii greckiej. Wulgata zebrała późnośredniowieczne manuskrypty, które dały początek wspaniałym dziełom i kierunkom rozwoju europejskiej myśli. Nawet bluźnierczy Don Kichot – parodia romansu rycerskiego – został wpisany w orbitę arturiańskiej wyobraźni, stając się pierwowzorem dla nowożytnych arcydzieł.