Pamiętniki - Jan Chryzostom Pasek - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

W 1667 roku Jan Chryzostom Pasek postanawia się ustatkować. Odrzuca dwie swatane mu panny i ostatecznie decyduje się na błyskawiczny ślub z wdową, Anną Łącką z domu Remiszowską, którą poznaje w majątku Olszówka. Małżeństwo układa się dobrze, choć Pasek nie doczeka się upragnionego potomstwa. Brak dzieci tłumaczy rzuconym na żonę urokiem i znalezionymi w łóżku kawałkami trumny. Dwa lata później, podczas biesiady, dochodzi do ostrego konfliktu z krewnym żony, Kordowskim. Gość nieustannie obraża Mazurów, co doprowadza Paska do wściekłości. Gospodarz rzuca w Kordowskiego innym biesiadnikiem, wywołując ogólną bijatykę, która kończy się jednak porannym pojednaniem. W 1680 roku spokojne życie ziemianina przerywa posłaniec od króla Jana III Sobieskiego. Władca żąda oddania słynnej, oswojonej wydry o imieniu Robak, którą Pasek wytresował niczym psa. Szlachcic z ciężkim sercem oddaje ulubieńca, odrzucając przy tym królewską zapłatę w postaci dwóch koni. Na dworze zwierzę zostaje źle uwiązane, ucieka i ginie z rąk przypadkowego dragona. Śmierć wydry wywołuje wściekłość i głęboki smutek samego króla.

Streszczenie szczegółowe

Rok Pański 1667

Rok 1667 to przełomowy moment w biografii Paska. Pisarz postanawia się ożenić i osiąść na wsi. Szybko pojawiają się życzliwi, którzy zaczynają mu stręczyćNamawiać kogoś do czegoś, często w kontekście swatania i aranżowania małżeństw. odpowiednie kandydatki. Wojewoda rawski, pan Lipski, proponuje pannę Radoszowską. Z kolei Śladkowski, ówczesny chorąży rawski i późniejszy kasztelanUrzędnik ziemski w dawnej Polsce, sprawujący władzę nad zamkiem i okolicznym terytorium. sochaczewski, usilnie namawia go na swoją krewną. Panna Śladkowska to dziedziczka i jedynaczka, posiadająca wolną od długów wieś Boża Wola. Obaj swaci zaciekle rywalizują, wymyślając plotki na temat konkurentek. Radoszowska rzekomo ma matkę o wątpliwej reputacji, a Śladkowska jest zła jak jaszczurka i lubi wypić.

Pasek ma twardy orzech do zgryzienia. Serce podpowiada mu wybór Śladkowskiej. Przekonują go opowieści o jej żyznej ziemi, na której cebula rośnie na każdym zagonie. Sam przyznaje, że ciągnie go ad pinguem glaebamZ łaciny: do tłustej roli. Oznacza pociąg do bogatej, żyznej ziemi i majątku. bardziej niż do samej gotówki. Decyzja jednak się odwleka.

Wtedy do akcji wkracza pan Jędrzej Remiszowski, mąż ciotecznej siostry Paska. Proponuje mu swoją rodzoną siostrę, Annę z Remiszowskich Łącką. Kobieta jest wdową z sześciorgiem dzieci, mieszkającą w krakowskiem. Remiszowski radzi, by Pasek pojechał, obejrzał kandydatkę, a jeśli mu się nie spodoba – zawsze może wrócić do Śladkowskiej. Przebiegły szlachcic uznaje to za doskonały plan.

Wizyta w dworku w Olszówce kończy się niespodziewanie szybko. Pasek tańczy z wdową i od razu podejmuje decyzję. Kobieta wydaje mu się młoda i gładka. Ocenia ją na trzydzieści lat, choć w rzeczywistości ma ich czterdzieści sześć. Widok jej dwuletniej córeczki daje mu nadzieję, że i on doczeka się własnego syna. Niestety, to marzenie nigdy się nie spełni. Po okolicy krążą plotki, że Annie zadano urok. Pasek wierzy w te czary, zwłaszcza że znajduje w małżeńskim łóżku spróchniałe kawałki drewna z trumny.

Sprawy toczą się błyskawicznie. Już pierwszego dnia Pasek pyta o termin ślubu. Wdowa odpowiada bez wahania, że ceremonia może odbyć się choćby jutro, gdyby nie to, że wypada piątek. Zaskoczony mężczyzna prosi o dwa tygodnie zwłoki, by zawiadomić rodzinę. Słyszy stanowczą odmowę. Brat wdowy popiera siostrę – nie ma na co czekać. Śladkowscy próbują jeszcze zablokować ceremonię, ale bezskutecznie. Młoda para staje przed ołtarzem, chór śpiewa Veni CreatorŁaciński hymn "O Stworzycielu, Duchu, przyjdź", tradycyjnie śpiewany podczas ważnych uroczystości, w tym ślubów. i biorą ślub. Pasek z dumą podkreśla swój honor – nie pozwala, by żona zapisała mu swój majątek.

Rok Pański 1669

Pasek mieszka już w majątku żony. Pewnego dnia odwiedzają ich jej krewni. Wśród gości jest Kordowski, potężnie zbudowany mężczyzna i wielki pijak. Od samego początku irytuje gospodarza. Kordowski nieustannie drwi z Mazurów, wyśmiewając ich rzekomą ślepotę i głupotę. Pasek, jako sąsiad Mazowsza, bierze te obelgi do siebie. Sytuację pogarsza fakt, że reszta towarzystwa świetnie się bawi i celowo nakręca żartownisia, by skonfundowaćWprawić kogoś w zakłopotanie, zawstydzić lub zmieszać. gospodarza. Pasek w swoich zapiskach obficie używa makaronizowaniaWplatanie obcych, najczęściej łacińskich słów i zwrotów do wypowiedzi w języku ojczystym, bardzo popularne wśród sarmatów., wplatając łacińskie zwroty w opisy tej irytującej sytuacji.

Podczas uczty Kordowski przekracza kolejne granice. Wniesioną na stół cielęcą główkę nazywa mazowieckim papieżem, a zapiekaną cielęcinę – mazowieckimi komunikantamiOpłatek używany w Kościele katolickim podczas komunii świętej.. Pasek próbuje łagodzić sytuację, dyskretnie przypominając, że lepiej nie wywoływać wilka z lasu. Po kolacji zaczynają się tańce. Kordowski intonuje złośliwą przyśpiewkę o Mazurach maczających słone wąsy w piwie. To przepełnia czarę goryczy.

Wściekły Pasek podbiega do niewielkiego wzrostem krewnego żony, Żeleckiego. Podnosi go jak dziecko i z całej siły rzuca nim w Kordowskiego. Potężny chłop pada na wznak, uderza głową o ławę i traci przytomność. Żelecki również nie może wstać. Wybucha potężna awantura. Pijani goście chwytają za szable, a przerażone kobiety krzykiem próbują opanować chaos. Ostatecznie trzeba wezwać lekarza do rozbitej głowy Kordowskiego.

Gdy goście idą spać, Pasek kontynuuje picie ze swoją czeladziąSłużba dworska lub domowa pracująca w majątku szlacheckim.. Pijany gospodarz i jego słudzy mszczą się na śpiących pachołkachSłużący, pomocnik lub młody chłopak na posyłki w dawnym wojsku i na dworach. gości. Smarują im wąsy i zapalają papier w nosach. Rano emocje opadają. Obie strony przepraszają się nawzajem. Goście, zawstydzeni swoim zachowaniem, od tej pory traktują Paska z należytym szacunkiem.

Rok Pański 1680

Pasek zajmuje się wiosennymi pracami w Olszówce. Jego spokój przerywa wizyta pana Straszewskiego, posłańca od króla Jana III Sobieskiego. Król przysyła list z nietypową prośbą – chce dostać słynną wydrę Paska. Zwierzę o imieniu Robak jest znane w całym województwie krakowskim. Król, dowiedziawszy się, kto jest jej właścicielem, stwierdził z pewnością, że stary znajomy mu nie odmówi. Pasek reaguje na te słowa z mieszanymi uczuciami. Z jednej strony czuje się zaszczycony, z drugiej – perspektywa utraty ulubieńca jest dla niego bolesna.

Szlachcic próbuje obrócić sprawę w żart. Woła Żyda-handlarza i proponuje posłańcowi rękaw uszyty z futra wydry. Straszewski pozostaje nieugięty – król chce żywego zwierzęcia. Pasek, po wypiciu wódki z gościem, idzie na łąki i woła Robaka. Wydra wychodzi z trzcin, łasi się do pana i posłusznie idzie za nim do izby.

Gospodarz z dumą prezentuje niezwykłe umiejętności zwierzęcia. Robak łowi ryby na komendę, śpi z Paskiem w pościeli i załatwia swoje potrzeby wyłącznie w wyznaczonym miejscu. Wydra pełni nawet rolę stróża, pilnując pijanego pana. Pasek chwali się również swoim zwierzyńcem, w którym ptaki dają się głaskać w gniazdach, a kuropatwy zbiegają się na zawołanie jak zwykłe kury.

Straszewski wraca na dwór i zdaje relację. Zafascynowany król postanawia przekupić Paska, oferując mu dwa tureckie konie. Szlachcic odrzuca zapłatę, ale ostatecznie oddaje wydrę na służbę królewską. Zwierzę fatalnie znosi rozłąkę. W drodze jest osowiałe, nie daje się nikomu dotknąć i boleśnie kąsa. Pozwala się pogłaskać dopiero samemu królowi.

Niestety, dworzanie ignorują instrukcje Paska dotyczące opieki nad Robakiem. Źle uwiązana wydra zrywa się z uwięzi i ucieka z pałacu. Błąkające się zwierzę napotyka przypadkowy dragonŻołnierz formacji kawaleryjskiej, który przemieszczał się konno, ale walczył pieszo.. Nie wiedząc, że to oswojony ulubieniec króla, zabija wydrę uderzeniem berdyszaBroń drzewcowa w postaci szerokiego topora o zakrzywionym ostrzu, używana przez piechotę.. Żołnierz szybko sprzedaje skórę Żydowi. Rano na dworze wybucha panika. Rozpoczynają się gorączkowe poszukiwania, a winni zostają szybko schwytani.

I tak one srogie pociechy obróciły się w wielki smutek, bo król przez cały dzień i nie jadł, i nie gadał z nikim, wszystek dwór jak powarzony. Tak ci i mnie zbawili tak kochanego zwierzęcia, i sami się nie nacieszyli, jeszcze sobie turbacyjej przyczynili.

Wściekły Jan III Sobieski początkowo chce rozstrzelać obu winowajców. Otoczeniu udaje się go jednak przekonać do złagodzenia kary. Śmierć Robaka wprowadza na dwór żałobną atmosferę. Król odmawia posiłków i z nikim nie rozmawia. Pasek gorzko podsumowuje całą sytuację – dwór pozbawił go ukochanego przyjaciela, sam nie nacieszył się zwierzęciem, a na koniec sprowadził na siebie tylko niepotrzebnych turbacyjZmartwienie, niepokój, kłopot lub zamieszanie..