Najważniejsze cytaty z Państwa Platona z omówieniem

Znajomość konkretnych fragmentów dialoguGatunek literacki i filozoficzny, w którym poglądy autora są prezentowane w formie rozmowy dwóch lub więcej postaci. Platona znacznie podnosi wartość argumentacji w wypracowaniu maturalnym. Egzaminatorzy wyżej oceniają prace, w których uczeń operuje dokładnym tekstem, a nie tylko ogólnym streszczeniem fabuły. Zebrane poniżej wypowiedzi pokrywają najważniejsze motywy dzieła: od natury władzy, przez sprawiedliwość, aż po granice ludzkiego poznania.

Cytaty o sprawiedliwości

„Sprawiedliwość polega na tym, żeby każdy miał swoje i żeby każdy swoje robił.”

Sokrates formułuje tę definicję w dyskusji z Polemarchem i Glaukonem. W ujęciu Platona sprawiedliwość oznacza zajmowanie właściwego miejsca w hierarchii społecznej oraz wewnętrznej strukturze duszy. To świetny punkt wyjścia do pisania o utopiiProjekt idealnego ustroju politycznego, opierający się na sprawiedliwości, równości i racjonalności, często niemożliwy do zrealizowania., porządku społecznym oraz różnicy między sprawiedliwością formalną a materialną. Platon traktuje sprawiedliwość jako obiektywną cechę natury, a nie tylko zbiór ludzkich praw.

„A więc trzeba, żeby rządzili ci, którzy nie chcą rządzić.”

Idealne państwo wymaga władców pozbawionych politycznych ambicji. Filozofowie, wychowani w trudzie poznawania prawdy, preferują kontemplację ideiW filozofii Platona doskonały, niezmienny i wieczny wzorzec, którego niedoskonałym odbiciem są rzeczy materialne. zamiast sprawowania urzędów. Właśnie ten brak żądzy władzy czyni ich najlepszymi kandydatami na przywódców. Wykorzystaj ten argument w rozważaniach o predyspozycjach do rządzenia i zgubnych skutkach politycznej pychy.

Cytaty o idealnym państwie i władzy filozofów

„Dopóki albo filozofowie nie będą królami w państwach, albo ci, co dziś królują i rządzą, nie zaczną szczerze i dostatecznie filozofować – nie będzie końca złu.”

To najsłynniejsza teza polityczna z Księgi V. Sokrates wypowiada te słowa z wahaniem, świadomy ich kontrowersyjnego brzmienia dla Ateńczyków. Tylko człowiek znający ideę Dobra potrafi sprawiedliwie zarządzać wspólnotą. Fragment ten stanowi fundament platońskiej krytyki demokracji ateńskiejUstrój starożytnych Aten, w którym decyzje podejmowało zgromadzenie wszystkich wolnych obywateli, ostro krytykowany przez Platona..

„Państwo będzie dobrze rządzone, kiedy trzy jego klasy będą spełniały każda swoją własną funkcję.”

Platon dzieli społeczeństwo na trzy grupy: filozofów-strażników, wojowników oraz rzemieślników i rolników. Każda z tych warstw odpowiada konkretnej części ludzkiej duszy. Taki trójpodziałKoncepcja dzieląca duszę i społeczeństwo na trzy odpowiadające sobie elementy: rozum/filozofów, wolę/wojowników i pożądanie/rzemieślników. gwarantuje harmonię i stabilność państwa.

Cytaty z mitu jaskini (Księga VII)

„Wyobraź sobie ludzi w podziemnym mieszkaniu, w kształcie jaskini, do której od góry i z daleka, od wejścia, dochodzi światło przez całą szerokość jaskini. Oni tam siedzą od dzieciństwa przykuci za nogi i za szyje tak, że nie mogą się ruszyć i patrzą tylko przed siebie.”

Tak rozpoczyna się słynna alegoria jaskiniObrazowe przedstawienie ludzkiego poznania, w którym zmysłowy świat to tylko cienie na ścianie, a prawdziwa rzeczywistość to świat idei.. Więźniowie obserwują wyłącznie cienie rzucane przez ogień, biorąc je za jedyną rzeczywistość. Cienie symbolizują złudny świat zmysłowy, a wyjście na zewnątrz to droga ku prawdzie.

„A gdyby go ktoś stamtąd wyciągał przemocą po stromej i urwistej drodze i nie puszczał, aż go wywlecze na światło słoneczne, czy nie cierpiałby i czy go to nie złościło?”

Wyjście z jaskini i proces poznawania prawdy wiążą się z bólem. Filozoficzne dojrzewanie wymaga przełamania wewnętrznego oporu i odrzucenia dotychczasowych przekonań. Ten obraz świetnie koresponduje z motywem homo viatorMotyw literacki przedstawiający życie człowieka jako ciągłą wędrówkę, poszukiwanie celu i sensu istnienia. oraz ceną, jaką płaci się za wiedzę.

„Słońce daje widzialnym rzeczom nie tylko zdolność bycia widzianymi, ale i powstawanie, i wzrost, i żywność, a samo nie jest powstawaniem.”

Słońce w świecie materialnym pełni tę samą funkcję, co idea Dobra w świecie niematerialnym. Umożliwia ono poznanie prawdy i nadaje sens istnieniu. To absolutny fundament platońskiej epistemologiiDział filozofii zajmujący się teorią poznania, badający, skąd czerpiemy wiedzę i jakie są jej granice..

„Odwrócenie się od cieni ku postaciom i ku światłu, wychodzenie z podziemia na górę słoneczną – to wszystko jest wspinaczką duszy ku dziedzinie myśli.”

Platon osobiście dekoduje znaczenie swojego mitu. Wznoszenie się duszy od świata pozorów do świata idei to istota edukacji. Ten fragment pasuje do tematów związanych z samodoskonaleniem i rolą filozofii w życiu człowieka.

Cytaty o duszy i jej trójpodziale

„W duszy każdego człowieka tkwią te same rodzaje i cechy, które są w państwie.”

Rozum, wola i pożądanie w duszy jednostki mają swoje dokładne odpowiedniki w strukturze polisStarożytne greckie miasto-państwo, stanowiące niezależną wspólnotę polityczną, religijną i społeczną.. Platon traktuje politykę jako etykę w skali makro. Sprawiedliwy człowiek i sprawiedliwe państwo opierają się na tej samej zasadzie wewnętrznej harmonii.

„Człowiek jest dla siebie samego największym wrogiem, kiedy rozum zostaje w nim podeptany przez pożądanie.”

Sokrates diagnozuje tu wewnętrzną tyranię popędów. Gdy najniższa część duszy przejmuje kontrolę nad rozumem, człowiek traci wolność. W politycznym wymiarze „Państwa” tyranW starożytności władca przejmujący rządy siłą; u Platona człowiek zniewolony przez własne najniższe żądze. to właśnie jednostka całkowicie zdominowana przez pożądanie.

Cytaty o wychowaniu i roli sztuki

„Celem wychowania jest odwrócić całego człowieka ku temu, co jasne.”

Sokrates definiuje tu grecki ideał paideiStarożytny grecki system wychowania, mający na celu wszechstronny rozwój fizyczny, moralny i intelektualny obywatela.. Edukacja nie polega na mechanicznym wtłaczaniu wiedzy, ale na ukierunkowaniu całej osoby ku dobru i prawdzie.

„Poeci i malarze naśladują rzeczy, nie znając prawdy – naśladują tylko cień cienia.”

Świat zmysłowy to zaledwie odbicie idei, a sztuka odtwarza ten niedoskonały świat. Platon uznaje więc twórczość artystyczną za mimesisKategoria estetyczna oznaczająca naśladownictwo rzeczywistości w sztuce. Platon uważał ją za kopiowanie kopii. najniższego rzędu. Z tego powodu poeci zostają wygnani z jego idealnego państwa.

Cytaty o Trazymachu i cynizmie władzy

„Twierdzę, że sprawiedliwość to nic innego, jak tylko to, co jest korzystne dla silniejszego.”

TrazymachSofista występujący w pierwszej księdze „Państwa”, reprezentujący pogląd, że prawo i moralność służą wyłącznie interesom władców. brutalnie przerywa dyskusję w Księdze I, prezentując skrajny cynizm polityczny. Według niego prawo to jedynie narzędzie w rękach silnych, a moralność jest iluzją słabych. Platon traktuje ten argument bardzo poważnie, zmuszając Sokratesa do długiej i żmudnej polemiki w kolejnych księgach.

Jak cytować na maturze?

Cytat z lektury wymaga odpowiedniego wprowadzenia. Najbezpieczniej użyć konstrukcji z nazwiskiem autora i tytułem: Platon w „Państwie” pisze: „...” lub Sokrates stwierdza: „...”.

Podczas pisania wypracowania trzymaj się trzech żelaznych zasad:

• Dokładność: Jeśli używasz cudzysłowu, tekst musi brzmieć identycznie jak w oryginale. W razie wątpliwości zastosuj parafrazę bez cudzysłowu.
• Funkcja: Zawsze wyjaśniaj, co przytoczony fragment wnosi do twojej argumentacji. Sam cudzysłów nie zastąpi logicznego wywodu.
• Kontekst: Wskazuj, kto wypowiada dane słowa. W dialogu filozoficznym różne postaci prezentują odmienne stanowiska. Trazymach nie reprezentuje poglądów Platona, a Sokrates często jedynie bada opinie innych, zamiast głosić ostateczne prawdy.

Egzaminator sprawdza przede wszystkim twoje zrozumienie tekstu, a nie samą pamięć do cytatów.