Solaris - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja powieści rozgrywa się w bliżej nieokreślonej przyszłości na stacji badawczej unoszącej się nad planetą Solaris. Główny bohater, psycholog Kris Kelvin, przybywa tam, by zbadać niepokojące doniesienia o stanie psychicznym załogi. Na miejscu odkrywa, że dowódca stacji, Gibarian, popełnił samobójstwo, a pozostali naukowcy zachowują się w sposób paranoidalny. Szybko okazuje się, że pokrywający planetę cytoplazmatyczny ocean jest potężną, inteligentną istotą. Ocean potrafi sondować ludzką podświadomość i materializować najgłębiej skrywane, często traumatyczne wspomnienia badaczy w postaci tak zwanych „gości”. Kelvinowi ukazuje się Harey – jego dawna ukochana, która dziesięć lat wcześniej odebrała sobie życie. Początkowo przerażony psycholog próbuje pozbyć się zjawy, wysyłając ją w kosmos, jednak ocean tworzy kolejną, identyczną kopię dziewczyny. Z czasem Kelvin zaczyna akceptować obecność nowej Harey i autentycznie się w niej zakochuje. Zjawa stopniowo zyskuje ludzką świadomość i orientuje się, że jest jedynie sztucznym tworem, który więzi Kelvina na stacji. W tajemnicy przed ukochanym prosi o przeprowadzenie procesu anihilacji, który trwale ją niszczy. Zrozpaczony Kelvin schodzi na powierzchnię oceanu, by po raz pierwszy fizycznie dotknąć obcej formy życia. Mimo świadomości, że ocean nie kierował się ludzką moralnością, bohater postanawia zostać na Solaris.

Streszczenie szczegółowe

Przybysz

Psycholog Kris Kelvin przybywa z Ziemi na stację badawczą zawieszoną nad tajemniczą planetą Solaris. Zamiast standardowego komitetu powitalnego zastaje bałagan i martwą ciszę. W jednej z kabin odnajduje przerażonego cybernetykaDziedzina nauki zajmująca się systemami sterowania i przekazywania informacji. Snauta. Naukowiec informuje go, że dowódca ekspedycji, Gibarian, nie żyje. Snaut jest na skraju załamania nerwowego i ostrzega nowo przybyłego przed dziwnymi istotami, które mogą pojawić się na stacji.

Solaryści

Próbując zrozumieć sytuację, Kelvin sięga po monografię poświęconą historii badań nad planetą. Z lektury wyłania się obraz wieloletnich, bezowocnych prób nawiązania kontaktu z pokrywającym planetę cytoplazmatycznym oceanem. Naukowcy od dawna podejrzewali, że ta gigantyczna masa jest jedynym, wysoce inteligentnym mieszkańcem Solaris. Wszelkie próby komunikacji kończyły się jednak fiaskiem. W drodze do kabiny Snauta bohater zagląda do pokoju zmarłego Gibariana, gdzie znajduje zdemolowane sprzęty i ślady walki.

Goście

W zrujnowanej kabinie Kelvin odnajduje list i nagranie pozostawione przez dawnego dowódcę. Zmierzając do radiostacji, mija na korytarzu potężnie zbudowaną, czarnoskórą kobietę w samej przepasce. Taka postać absolutnie nie miała prawa znajdować się na stacji. Podczas kolejnej rozmowy Snaut wyjawia prawdę o zjawach dręczących załogę. To właśnie obecność tych niezrozumiałych „gości” popchnęła Gibariana do samobójstwa.

Sartorius

Kelvin analizuje zapiski z dawnej misji pilota Andre Bertona. Po powrocie z lotu nad oceanem pilot został uznany za niepoczytalnego z powodu opowieści o gigantycznych tworach wynurzających się z fal. Następnie psycholog udaje się do laboratorium, by porozmawiać z doktorem Sartoriusem. Fizyk barykaduje się w środku i zachowuje się skrajnie podejrzliwie. Zza zamkniętych drzwi dobiega tupot i śmiech małego dziecka. Szukając odpowiedzi, Kelvin wchodzi do chłodni. Obok zamarzniętego ciała Gibariana śpi ta sama czarnoskóra kobieta, którą widział wcześniej na korytarzu. Przerażony bohater przeprowadza na sobie rygorystyczne testy matematyczne, aby wykluczyć halucynacje. Wyniki są jednoznaczne. Jego umysł funkcjonuje bez zarzutu, a koszmar dzieje się naprawdę.

Harey

Po przebudzeniu Kelvin dostrzega siedzącą na łóżku Harey. To jego dawna miłość, która dziesięć lat wcześniej, po ich burzliwym rozstaniu, odebrała sobie życie. Dziewczyna zachowuje się naturalnie, nie pamięta swojej śmierci i przejawia wszystkie cechy żywej istoty. Zszokowany mężczyzna wpada w panikę. Podstępem zwabia Harey do małego statku zwiadowczego, zatrzaskuje właz i wystrzeliwuje ją na orbitę planety.

„Mały apokryf”

Wyczerpany Kelvin wraca do kabiny, gdzie czeka na niego Snaut. Cybernetyk wyjaśnia mechanizm działania oceanu. Istoty takie jak Harey to materializacje najgłębiej skrywanych, często wstydliwych lub traumatycznych wspomnień badaczy. Nie da się ich zabić ani trwale usunąć. Błyskawicznie się regenerują i zawsze powracają. Snaut wręcza Kelvinowi „Mały apokryf” – tajny raport z przesłuchań Bertona, który rzuca nowe światło na naturę planety. Lektura uspokaja psychologa, pozwalając mu spojrzeć na sytuację chłodnym okiem naukowca. Nocą w jego kabinie pojawia się kolejna, identyczna kopia Harey.

Narada

Rano nowa Harey wciąż jest przy nim. Kelvin pobiera próbkę jej krwi. Badanie pod mikroskopem wykazuje, że tkanki dziewczyny nie składają się z atomów, lecz z subatomowych neutrinCząstki elementarne o znikomej masie, z których ocean Solaris buduje ciała „gości”.. To czyni ją praktycznie niezniszczalną. Trzej naukowcy organizują naradę przez wideofon, unikając bezpośredniego kontaktu ze względu na towarzyszących im „gości”. Nazywają zjawy tworami FInaczej fantomaty. Oficjalna, naukowa nazwa nadana przez badaczy zjawom materializowanym przez ocean.. Napiętą dyskusję naukową brutalnie przerywa nagły, przeraźliwy krzyk dobiegający z kabiny Sartoriusa.

Potwory

Obecność Harey staje się dla Kelvina nową normalnością. Sartorius prosi go o zdobycie antymateriiMateria składająca się z antycząstek, której kontakt ze zwykłą materią powoduje całkowite zniszczenie obu., która ma posłużyć do skonstruowania urządzenia destabilizującego strukturę neutrinową zjaw. W bibliotece stacji psycholog zgłębia dawne opisy niezwykłych formacji tworzonych przez ocean: mimoidówGigantyczne, plazmatyczne struktury tworzone przez ocean, zdolne do naśladowania kształtów. i symetriadSkomplikowane, matematyczne twory oceanu, które po pewnym czasie zapadają się w sobie.. Sartorius forsuje dwa radykalne rozwiązania. Pierwsze to przesłanie oceanowi twardego promieniowania z zapisem ludzkich fal mózgowych. Drugie to całkowita anihilacja „gości”. Kelvin, który zdążył ponownie zakochać się w Harey, postanawia za wszelką cenę chronić dziewczynę przed eksperymentami fizyka.

Płynny tlen

Harey zaczyna dostrzegać luki w swojej pamięci i nienaturalne zachowanie własnego ciała. Zrozpaczona, próbuje popełnić samobójstwo, wypijając żrący ciekły tlen. Jej organizm przechodzi makabryczny, ale błyskawiczny proces regeneracji. Po przebudzeniu wyznaje Kelvinowi, że odsłuchała taśmę Gibariana i zrozumiała straszną prawdę. Jest tylko instrumentem w rękach oceanu, sztuczną kopią martwej kobiety. Błaga o śmierć, jednak psycholog zapewnia ją o swojej autentycznej miłości i obiecuje, że nigdy jej nie opuści.

Rozmowa

Kelvin dzieli się swoimi planami ze Snautem. Deklaruje, że zabierze Harey na Ziemię i zaczną nowe życie. Cybernetyk brutalnie sprowadza go na ziemię. Uświadamia mu, że struktura neutrinowa rozpadnie się natychmiast po opuszczeniu pola siłowego planety. Zbliżający się eksperyment z wysłaniem encefalogramuZapis aktywności elektrycznej mózgu, odzwierciedlający ludzkie myśli i stany świadomości. Kelvina w głąb oceanu budzi w psychologu narastający lęk o przyszłość ukochanej.

Myśliciele

Po wyemitowaniu fal mózgowych Kelvina w stronę oceanu, bohaterowie spędzają czas w bibliotece. Psycholog zagłębia się w pesymistyczne traktaty solarystyczne. Czyta prace myślicieli, którzy kategorycznie podważali sens i możliwość jakiegokolwiek porozumienia z obcą inteligencją. Uznawali oni ludzkie pojęcia za całkowicie nieadekwatne do opisu zjawisk zachodzących na planecie.

Sny

Mimo dwukrotnego powtórzenia naświetlania oceanu, stacja nie rejestruje żadnej reakcji. Naukowcy zamykają się w swoich kajutach, unikając wzajemnych kontaktów. Kelvina zaczynają dręczyć surrealistyczne, lepkie koszmary. Traci w nich poczucie własnego ciała i tożsamości, czując się tak, jakby był wchłaniany przez obcą świadomość. W tej dusznej atmosferze mijają kolejne, monotonne tygodnie.

Sukces

Gdy Kelvin i Harey snują naiwne plany o wspólnym życiu, dochodzi do tragedii. Pewnego dnia psycholog budzi się sam. Okazuje się, że dziewczyna potajemnie poprosiła Snauta o użycie na niej anihilatoraUrządzenie skonstruowane przez Sartoriusa, służące do trwałego niszczenia struktury neutrinowej.. Nie chciała dłużej być ciężarem i więzić ukochanego na stacji. Została zniszczona bezpowrotnie. Zrozpaczony Kelvin wpada w furię, żądając zniszczenia oceanu antymaterią. Snaut, który właśnie sporządził raport o ustaniu pojawiania się nowych zjaw, kategorycznie odmawia. Cybernetyk wierzy, że ocean w końcu zareagował na encefalogram i pragnie kontynuować badania.

Stary mimoid

W oczekiwaniu na decyzję z Ziemi, Kelvin pogrąża się w filozoficznych rozważaniach nad naturą „ułomnego boga” – istoty potężnej, ale pozbawionej celu i ludzkiej moralności. Decyduje się na opuszczenie stacji i ląduje na powierzchni starego mimoidu. Wyciąga dłoń ku plazmatycznej fali, która otacza jego palce, nie robiąc mu krzywdy. W tym bezpośrednim, fizycznym kontakcie bohater uświadamia sobie, że ocean nie działał ze złej woli, a ludzkie tragedie są mu całkowicie obojętne. Choć wie, że Harey nigdy nie wróci, postanawia pozostać na Solaris.

Nie wiedziałem nic, trwając w niewzruszonej wierze, że nie minął czas okrutnych cudów.