Szewcy - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja rozpoczyna się w warsztacie, gdzie majster Sajetan Tempe i dwaj Czeladnicy narzekają na swój nędzny los. Marzą o krwawej zemście na elitach. Odwiedza ich prokurator Robert Scurvy, reprezentujący gnijący kapitalizmSystem gospodarczy oparty na własności prywatnej i wolnym rynku., oraz arystokratka Księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka. Kobieta fascynuje i jednocześnie upokarza mężczyzn. Scurvy, wspierany przez bojówkę Dziarskich Chłopców, dokonuje przewrotu i zamyka szewców w więzieniu. Tam poddaje ich torturze przymusowej bezrobotności.

Zdesperowani rzemieślnicy wpadają w szał pracy, rozbijają więzienie i przejmują władzę, zapoczątkowując rewolucję syndykalistycznąDoktryna polityczna zakładająca przejęcie władzy przez związki zawodowe.. W trzecim akcie szewcy rządzą, ale władza ich nudzi i deprawuje. Scurvy zostaje sprowadzony do roli psa na łańcuchu. Czeladnicy, rozczarowani brakiem radykalnych zmian, mordują Sajetana. Wkrótce potem wybucha trzecia rewolucja. Władzę przejmuje Hiper-Robociarz, a po nim bezimienni dygnitarze: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski. Nowi dyktatorzy wprowadzają ustrój oparty na całkowitej mechanizacji. Świat staje się zautomatyzowanym mrowiskiem, w którym nie ma miejsca na wyższe uczucia ani sztukę.

Streszczenie szczegółowe

Akt I

Zgodnie z didaskaliamiTekst poboczny dramatu, wskazówki autora dla reżysera i aktorów. scena przedstawia warsztat szewski. Majster Sajetan Tempe oraz dwaj Czeladnicy ciężko pracują przy kuciu butów. Sajetan nie wierzy w sens rewolucji. Uważa swoją klasę społeczną za zwykły nawózW ujęciu Sajetana: najniższa warstwa społeczna, na której żerują elity. historii. W jego wypowiedziach regularnie pojawia się okrzyk „hej”, który doprowadza do szału II Czeladnika. Pozorna pokora majstra kryje w sobie ogromną nienawiść do elit. Rządzący to dla niego wyłącznie próżniacy. Sajetan marzy o brutalnym odwecie:

chciałby ich dziwki deflorować, dewergondować, nimi się delektować, jus prima noctisZ łaciny: prawo pierwszej nocy. Średniowieczny przywilej pana feudalnego. nad nimi sprawować, w ich pierzynach spać, ichnie żarcie żreć aż do twardego rzygu…

Czeladnicy w pełni popierają te fantazje. W warsztacie zjawia się prokurator Robert Scurvy. Przekonuje rzemieślników, że wyzwolenie płynie wyłącznie z pracy. Broni podziałów klasowych. Tłumaczy, że praca umysłowa wymaga lepszego jedzenia i innych składników mózgu. II Czeladnik zaczyna opowiadać o swoim nędznym życiu, co wyprowadza prokuratora z równowagi. Prawdziwa wściekłość ogarnia Scurvy'ego, gdy rzemieślnik wspomina o jego nieodwzajemnionej miłości do Księżnej.

Do izby wkracza Księżna Irina Zbereźnicka-Podberezka. Rozdaje obecnym żółte kwiaty ze swojego bukietu. Scurvy płaszczy się przed nią. Obiecuje, że stanie się jej godny, jeśli uszyje dla niej choć jedną parę butów. Księżna czerpie sadystyczną przyjemność z jego cierpienia. Porównuje się do samicy modliszkiOwad drapieżny. Samice niektórych gatunków zjadają samców po kopulacji., która pożera swojego partnera. Czeladnicy kpią ze Scurvy'ego, który rozpacza nad brakiem arystokratycznego rodowodu.

Rozpoczyna się dyskusja filozoficzna. Sajetan wpada w ekstazę. Czuje mistyczną więź z wszechświatem, wymieniając wśród swoich przodków jurajskie gady i trylobity sylurskieWymarłe morskie stawonogi żyjące w erze paleozoicznej.. Księżna jest zachwycona prymitywną siłą majstra. Proponuje mu zbliżenie dla samej formy. Chwilę później radzi szewcom żarliwą wiarę jako lekarstwo na absurd istnienia. W odpowiedzi Sajetan uderza ją w twarz, aż zalewa się krwią.

Scurvy gardzi brutalnością szewców. Chce reformować kapitalizm bez użycia przemocy. Księżna wyśmiewa jego poglądy jako frazesy społecznego impotenta. Upokorzony prokurator wychodzi. Arystokratka wyznaje szewcom, że czuje z nimi głęboką więź. Widzi w nich pierwotną, zwierzęcą siłę, którą elity dawno utraciły. Jej przemówienie wywołuje w rzemieślnikach mordercze żądze. Chcą ją zabić. W tym momencie wraca Scurvy na czele faszystowskiej bojówki Dziarskich Chłopców. Aresztuje wszystkich. Ogłasza, że warsztat to gniazdo rewolucji zmierzającej do babomatriarchatuNeologizm Witkacego oznaczający absolutne rządy kobiet.. Scurvy mianuje się ministrem sprawiedliwości.

Akt II

Akcja przenosi się do więzienia. Scurvy stworzył tam Salę Przymusowej Bezrobotności. Celem jest psychiczne złamanie szewców poprzez całkowity zakaz pracy. Sajetan cierpi fizyczne katusze z powodu bezczynności. Przyznaje, że nigdy nie pragnął żadnej kobiety tak bardzo, jak teraz pragnie szyć buty.

Scurvy również przeżywa kryzys. Jako dyktator stracił poczucie własnej tożsamości. Nie wie, czy jest prawdziwym wodzem, czy tylko tchórzem wykreowanym przez system. Sajetan wątpi w szczerość jego rozterek. Majster pozostaje wierny swoim ideałom. Uważa, że nacjonalizm już się wyczerpał. Proponuje stworzenie nowej ligi, która zmieni mentalność świata. Zarzuca prokuratorowi oportunizmPostawa polegająca na rezygnacji z własnych zasad dla doraźnych korzyści. i bierność. Scurvy cynicznie przyznaje, że utrzymywanie robotników w nędzy to celowy zabieg. Tylko oni zachowali jeszcze resztki człowieczeństwa.

Do celi trafia Księżna. Scurvy zmusza ją do szycia butów. Arystokratka prowokuje dyktatora. Obiecuje, że odda się Sajetanowi na jego oczach, gdy tylko szewcy przejmą władzę. Scurvy nie wytrzymuje napięcia. Trawi go piekielna żądza połączona z obrzydzeniem. Wypuszcza Księżną z celi, a ona w końcu mu ulega.

Tymczasem szewcy doznają olśnienia. Zaczynają pracować w szaleńczym tempie. Praca staje się dla nich absolutemByt doskonały, najwyższa wartość, wokół której koncentruje się całe życie. i najwyższą, duchową jednością. Dawne pragnienia znikają. Scurvy wpada w panikę. Rozumie, że narodziła się nowa, potężna siła. Księżna czerpie rozkosz z widoku pracujących rzemieślników. Do więzienia wpadają pachołki Gnębona Puczymordy, ale wpadli w szał szewcy z łatwością ich pokonują. Scenę zalewa oślepiający, czerwony blask.

Akt III

Powrót do warsztatu szewskiego. Role się odwróciły. Sajetan stoi na środku w kolorowym szlafroku, podtrzymywany przez Czeladników w kwiecistych piżamach. Scurvy, ubrany w psią skórę, siedzi uwiązany na łańcuchu.

Władza nie przyniosła szewcom szczęścia. Sajetan jest bliski obłędu. II Czeladnik zaczyna podejrzewać, że są jedynie marionetkami w rękach nieznanych sił. Scurvy majaczy przez sen, marząc o byciu szewcem. Czeladnicy chcą go zabić, ale Sajetan odmawia. Wymyślił dla byłego dyktatora gorszą karę – śmierć z niewyżycia seksualnego. Księżna karmi Scurvy'ego tabletkami potęgującymi pożądanie, doprowadzając go do ostatecznej rozpaczy.

Czeladnicy mają dość filozofowania Sajetana. Uznają, że majster kompromituje rewolucję i postanawiają go zabić. Nagle do warsztatu wkraczają chłopi: stary Kmieć i młody Kmiotek. Pchają przed sobą olbrzymiego chochołaSłomiana osłona krzewu. W literaturze polskiej symbol uśpienia narodowego.. Towarzyszy im Dziwka wiejska. Księżna i Czeladnicy gardzą przybyszami. Sajetan widzi w nich szansę na ratunek i proponuje sojusz. Czeladnicy brutalnie przepędzają chłopów, a majstra zabijają ciosami siekiery.

Wpada lokaj Fierdusieńko. Ostrzega przed nadejściem Hiper-Robociarza. Scurvy na łańcuchu zaczyna rozumieć ofiary swojego dawnego reżimu. Nowy dyktator okazuje się jednym z więźniów, których prokurator kiedyś skazał. Umierający Sajetan wygłasza ostatnie monologi. Cieszy się ze śmierci, bo uwalnia go ona od strachu. Zaczyna wierzyć w metempsychozęPogląd religijno-filozoficzny zakładający wędrówkę dusz po śmierci. i zachwyca się każdym najmniejszym elementem przyrody. Hiper-Robociarz przejmuje władzę, sprowadzając Czeladników do roli żywych dekoracji.

Pojawia się Gnębon Puczymorda ze swoimi Dziarskimi Chłopcami. Scurvy błaga o litość, ale Hiper-Robociarz odmawia. Na scenie zapanowuje totalny chaos. Puczymorda płacze nad swoim nieszczęśliwym życiem. Czeladnicy toną w nudzie. Księżna domaga się uwielbienia i wzniesienia na piedestał. Mężczyźni pełzną ku niej na brzuchach. Nagle chochoł ożywa – zrzuca słomiany strój, okazując się zwykłym Bubkiem we fraku, który prosi Księżną do tańca.

Na arystokratkę spada z góry druciana klatka. Scurvy wyje dziko i umiera z pożądania. Księżna jest podniecona jego śmiercią. Wtedy wkraczają prawdziwi władcy nowego świata: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski. To chłodni, bezwzględni technokraci. Rozmawiają o upaństwowieniu przemysłu rolnego, całkowicie ignorując rozgrywający się wokół dramat. Na ich polecenie Hiper-Robociarz zarzuca czerwoną płachtę na klatkę Księżnej. Kobieta ma trafić do gabinetu Abramowskiego jako zwykła zabawka.

Sztukę kończy potężny, dobiegający znikąd Głos:

Trzeba mieć duży takt,
By skończyć trzeci akt,
To nie złudzenie – to fakt.