William Golding – biografia autora
William Golding to brytyjski noblista, którego doświadczenia z frontów II wojny światowej i pracy w szkole brutalnie zweryfikowały wiarę w dobroć ludzkiej natury. Jego biografia tłumaczy genezę najsłynniejszej powieści, obnażającej mroczne instynkty drzemiące pod maską cywilizacji. Artykuł przedstawia drogę twórczą pisarza, od wczesnych prób poetyckich po najważniejsze dzieła prozatorskie i literacką Nagrodę Nobla.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 4 min
Spis treści
Wczesne życie i edukacja
William Gerald Golding urodził się 19 września 1911 roku w Newquay w Kornwalii. Wychowywał się w domu przesiąkniętym duchem racjonalizmuPogląd filozoficzny zakładający, że rozum jest głównym źródłem poznania i narzędziem do rozwiązywania problemów.. Jego ojciec, Alec Golding, był nauczycielem o szerokich zainteresowaniach naukowych. Wierzył, że ludzki umysł potrafi poradzić sobie z każdym wyzwaniem. Ta optymistyczna wizja świata miała wkrótce zderzyć się z brutalną rzeczywistością.
Golding rozpoczął studia na Brasenose College w Oksfordzie od nauk przyrodniczych. Po dwóch latach zmienił kierunek na literaturę angielską. Nie interesowały go prawa natury, wolał badać naturę człowieka. W 1935 roku uzyskał tytuł licencjata. Rozpoczął pracę jako nauczyciel języka angielskiego w Bishop Wordsworth's School w Salisbury. Obserwował tam dorastających chłopców z bliska, pozbywając się złudzeń o ich rzekomej niewinności.
Debiut i pierwsze dzieła
Swoje pierwsze teksty opublikował jeszcze jako student. Tomik wierszy Poems z 1934 roku przeszedł jednak bez echa. Sam autor wolał o nim nie pamiętać. Prawdziwy debiut nastąpił dopiero dwie dekady później.
Powieść Władca much (1954) odrzuciło dwudziestu jeden wydawców. Dopiero mała londyńska oficyna Faber and FaberJedno z najważniejszych niezależnych wydawnictw w Wielkiej Brytanii, publikujące m.in. T.S. Eliota i Sylvię Plath. zdecydowała się na druk. Redaktor Charles Monteith dostrzegł w maszynopisie potencjał, który reszta branży zignorowała. Książka błyskawicznie zdobyła popularność wśród studentów i nauczycieli. Golding miał wtedy czterdzieści trzy lata. Żaden z jego późniejszych tytułów nie osiągnął już tak gigantycznej rozpoznawalności.
Dojrzałość twórcza
Po sukcesie Władcy much Golding publikował regularnie. Każda kolejna powieść różniła się od poprzedniej. Pisarz świadomie uciekał od schematów.
- Spadkobiercy (1955) – opowieść o ostatnich neandertalczykachWymarły przedstawiciel rodzaju Homo, żyjący w plejstocenie, wyparty przez człowieka rozumnego. i ich zagładzie z rąk homo sapiens. Autor odwraca perspektywę: to my, ludzie myślący, przynosimy zniszczenie.
- Pincher Martin (1956) – historia marynarza walczącego o życie na skale pośrodku Atlantyku. Psychologiczny thriller o granicy między przetrwaniem a samozłudzeniem.
- Wolny upadek (1959) – rozliczenie z własną przeszłością przez artystę uwięzionego w nazistowskim obozie jenieckim.
- Wieża (1964) – budowa katedralnej iglicy staje się metaforą pychy i ceny płaconej za wielkie ambicje.
- Trylogia morska (1980–1989) – panoramiczna opowieść o podróży statkiem na początku XIX wieku. Pokład staje się mikrokosmosem społeczeństwa z całą jego hierarchią i brutalnością. Pierwsza część cyklu przyniosła autorowi Nagrodę BookeraNajbardziej prestiżowa brytyjska nagroda literacka, przyznawana za najlepszą powieść napisaną w języku angielskim..
W 1983 roku Golding otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Szwedzka AkademiaInstytucja przyznająca literacką Nagrodę Nobla, składająca się z 18 wybitnych szwedzkich pisarzy i naukowców. doceniła jego powieści za to, że z jasnością realistycznej narracji oświetlają kondycję człowieka we współczesnym świecie.
Kontekst historyczny
Ciemna wizja świata we Władcy much wynika bezpośrednio z biografii autora. W 1940 roku Golding wstąpił do Royal Navy. Służył na okrętach przez całą wojnę. Brał udział w zatopieniu pancernika Bismarck i uczestniczył w operacji desantowej w NormandiiNajwiększa operacja desantowa w historii, przeprowadzona 6 czerwca 1944 roku przez wojska alianckie.. Widział śmierć, chaos i zachowanie ludzi w obliczu ekstremalnego zagrożenia.
Równie ważne okazało się doświadczenie pedagogiczne. Praca z chłopcami uświadomiła mu, że za cienką warstwą grzeczności i szkolnych mundurków kryje się potencjał do przemocy. Dzieci nie są niewinne – to po prostu mali ludzie, zdolni do okrucieństwa.
Golding pisał swoją najsłynniejszą powieść w cieniu zimnej wojnyStan napięcia politycznego i wyścigu zbrojeń między ZSRR a państwami zachodnimi po II wojnie światowej., zaledwie kilka lat po Holokauście.
Władca much to bezpośrednia polemika z wiktoriańską powieścią Roberta Ballanty'ego Koralowa wyspa (1857). U Ballanty'ego brytyjscy chłopcy na bezludnej wyspie zachowują się jak mali dżentelmeni, szerzą cywilizację i pokonują dzikusów. Golding wziął ten sam schemat fabularny, ale pokazał, że to sami chłopcy stają się dzikusami.
Spuścizna i znaczenie
Pisarz zmarł 19 czerwca 1993 roku w Perranarworthal. Wrócił do rodzinnej Kornwalii na ostatnie lata życia. Miał osiemdziesiąt jeden lat. Tuż przed śmiercią kończył nową powieść, The Double Tongue, którą wydano pośmiertnie.
Władca much pozostaje obowiązkową lekturą w polskich szkołach ponadpodstawowych. Tłumaczenie Wiesława Niepokólczyckiego na stałe wprowadziło do naszej polszczyzny imiona głównych bohaterów: Ralpha, Jacka i Prosiaczka. Książka doczekała się dwóch znanych ekranizacji – w reżyserii Petera Brooka (1963) oraz Harry'ego Hooka (1990).
Dlaczego Goldinga wciąż się czyta? Pisarz zadaje brutalne pytanie: czy cywilizacja to nasza natura, czy tylko krucha umowa społecznaKoncepcja filozoficzna zakładająca, że ludzie zrzekają się części wolności na rzecz państwa w zamian za bezpieczeństwo i porządek..
Ralph próbuje zbudować porządek oparty na regułach, Jack wybiera siłę i strach. Ten podział nie jest bajką dla dzieci. Jest opisem mechanizmu, który daje się zaobserwować wszędzie tam, gdzie instytucje słabną i zostaje tylko człowiek ze swoim instynktem.