Granica - streszczenie krótkie i szczegółowe

Streszczenie w pigułce

Akcja powieści rozpoczyna się od śmierci głównego bohatera - prezydenta miasta, Zenona Ziembiewicza, oraz o zbrodni jego dawnej kochanki, Justyny Bogutówny. Następnie narracja cofa się w czasie, ukazując młodość Zenona. Chłopak wyjeżdża na studia do Paryża, a w czasie wakacji w rodzinnym majątku Boleborza nawiązuje romansKrótkotrwały lub ukrywany związek miłosny. z córką kucharki, Justyną. Po powrocie do kraju odnawia znajomość z Elżbietą Biecką, w której był zakochany jako gimnazjalista. Zenon oświadcza się Elżbiecie, ale jednocześnie kontynuuje relację z Justyną. Gdy Bogutówna zachodzi w ciążę, Ziembiewicz daje jej pieniądze, które dziewczyna przeznacza na aborcjęCelowe, przedwczesne zakończenie ciąży.. Zabieg ten staje się początkiem jej postępującej choroby psychicznej.

W tym czasie Zenon robi błyskotliwą karieręSzybkie zdobywanie wyższych stanowisk i pozycji społecznej. – zostaje redaktorem gazety, a ostatecznie prezydentem miasta. Żeni się z Elżbietą, z którą ma syna Waleriana. Sielanka nie trwa długo. Miasto ogarniają strajkiZbiorowe powstrzymanie się od pracy w celu wymuszenia ustępstw. robotnicze, a Zenon zostaje obarczony winą za krwawe stłumienie zamieszek. Zrozpaczona i obłąkana Justyna wdziera się do jego gabinetu i oblewa mu twarz żrącym kwasemŻrąca substancja chemiczna, której Justyna użyła do ataku.. Ociemniały i zrujnowany politycznie Zenon odbiera sobie życie. Elżbieta opuszcza kraj, zostawiając syna pod opieką teściowej.

Streszczenie szczegółowe

Rozdział I

Informacja o śmierci bohatera

Wiadomość o tragicznej śmierci Zenona Ziembiewicza wstrząsnęła miastem.motyw tragicznego losu Mężczyzna uchodził za człowieka sukcesu. Powszechnie uważano, że prowadził spokojne, uporządkowane życie.

Przedstawienie Justyny i Zenona

Justyna była córką wdowy, pracującej jako kucharka w okolicznych dworachSiedziba ziemiańska, centrum majątku ziemskiego.. Po śmierci matki, dzięki pomocy żony Ziembiewicza, znalazła pracę jako sprzedawczyni. Znała Zenona od lat. Ziembiewicz był synem Joanny (Żanci) i Waleriana – zarządcyOsoba kierująca cudzym majątkiem ziemskim. w Boleborzy, majątkuPosiadłość ziemska wraz z zabudowaniami i gruntami. należącym do arystokratycznej rodziny Tczewskich. Walerian prowadził gospodarstwo nieudolnie i jawnie zdradzał żonę.motyw zdrady Zenon, wracając na wakacje z doskonałymi świadectwami, coraz bardziej wstydził się rodziców. Widział braki w edukacjiProces kształcenia i wychowania. matki i lenistwo ojca. Kończąc szkołę, młody Zenon bywał częstym gościem w domu pani Kolichowskiej. Udzielał tam korepetycjiPrywatne, dodatkowe lekcje. Elżbiecie Bieckiej, w której skrycie się podkochiwał.

Rozdział II

Historia kamienicy Kolichowskich

Cecylia Kolichowska odziedziczyła po zmarłym mężu, rejencieDawna nazwa notariusza., kamienicęMiejski budynek mieszkalny, zazwyczaj kilkupiętrowy. przy ulicy Staszica. Kobieta miała za sobą dwa małżeństwa. Jej pierwszą, wielką miłością był socjalistaZwolennik ideologii dążącej do równości społecznej. Konstanty Wąbrowski, który popełnił samobójstwoCelowe odebranie sobie życia. przed wojną. Drugi związek, z Aleksandrem Kolichowskim, był małżeństwem z rozsądkuZwiązek zawarty dla korzyści materialnych lub społecznych, nie z miłości.. Rejent okazał się jednak zaborczy, niewierny i mniej zamożny, niż zakładała. Rozgoryczona Cecylia skupiła się na zarządzaniu budynkiem. Przerobiła piwnice i strych na tanie mieszkania, ale lokatorzy rzadko płacili czynszOpłata za wynajem mieszkania.. Sama zajmowała parter. W jej zagraconym salonieReprezentacyjny pokój w dawnym mieszkaniu mieszczańskim. Zenon czuł się jednak jak w najpiękniejszym miejscu na świecie.

Perypetie miłosne Elżbiety Bieckiej

Elżbieta traktowała zakochanego w niej Zenona z wyższością i niechęcią. Bawiła się jego uczuciami – odpychała go, by za chwilę kazać mu wrócić. Sama przeżywała w tym czasie nieszczęśliwą miłość do starszego, żonatego mężczyzny. Jej wybrankiem był rotmistrzStopień oficerski w kawalerii, odpowiednik kapitana. Awaczewicz, którego poznała u swojej nauczycielki francuskiego, Julii Wagner. Awaczewicz często wyjeżdżał na frontMiejsce bezpośrednich działań wojennych., co nadawało uczuciu Elżbiety tragiczny, romantyczny wymiar.

Rozdział III

Spotkanie Pani Kolichowskiej z przyjaciółką Cecylią

Pani Kolichowska żyła samotnie. Ożywiała się jedynie 22 listopada, w dniu swoich imieninTradycyjne polskie święto obchodzone w dniu patrona.. Odwiedzały ją wtedy ubogie, ale dystyngowaneOdznaczający się wykwintnymi manierami i elegancją. znajome. Podczas jednego z takich spotkań wywiązała się dyskusja o służbie. Warkoniowa wspomniała o swojej dawnej służącej, Bogutowej, którą zwolniła, gdy ta w wieku czterdziestu lat zaszła w ciążę. Kobieta znalazła potem pracę u hrabinyTytuł arystokratyczny, żona hrabiego. Tczewskiej, a jej córka, Justyna, bawiła się z pańskimi dziećmi. Starsze panie narzekały też na niewiernych mężów, po których zostały im tylko wspomnienia i skromne emeryturyŚwiadczenie pieniężne po zakończeniu aktywności zawodowej.. Przysłuchująca się temu Elżbieta czuła pogardę. Obiecywała sobie, że nigdy nie wyjdzie za mąż.

Rozdział IV

Wiosną dozorcaOsoba pilnująca porządku w kamienicy. Ignacy otwierał ogród Kolichowskiej. Lokatorzy mieli zakaz wstępu, ale nocami z ogrodu ginęły owoce, co doprowadzało Cecylię do furii. Elżbieta obserwowała z okna podwórko. Widziała uwiązanego na łańcuchu psa Fitka oraz biedaków z suterenyCzęść budynku znajdująca się częściowo poniżej poziomu gruntu., zmierzających do ukrytego za szopą wychodkaDawna, prymitywna toaleta na zewnątrz budynku.. Mieszkańcy piwnic starzeli się i umierali szybciej niż ci z wyższych pięter.motyw nierówności społecznych Wśród nich była młoda Jasia Gołąbska z synkiem oraz Marian Chąśba.

Pewnego czerwcowego dnia Elżbieta poszła na lekcję do panny Wagner. Drzwi otworzył jej Awaczewicz. Po zajęciach rotmistrz zaproponował, że odprowadzi dziewczynę. Wywołało to atak histerii u nauczycielki. Elżbieta uciekła, uświadamiając sobie, że Awaczewicz i panna Wagner mają romans. Zrozumiała nagle brutalne mechanizmy świata dorosłych. Po powrocie do domu poprosiła ciotkę, by spuściła psa Fitka z łańcucha, bo zwierzę zwariuje. Kolichowska odparła gorzko, że nad nią nikt się nie lituje, a sama jest uwiązana do kamienicy jak pies. Elżbieta zamknęła się w pokoju i rozpłakała – nie nad Awaczewiczem, lecz nad bezlitosnym losem psa.

Rozdział V

Zenon i Justyna spotkali się po raz pierwszy w ogrodzie w Boleborzy. Dziewczyna miała dziewiętnaście lat. Jej matka, Karolina Bogutowa, pracowała jako kucharka w pałacuOkazała budowla reprezentacyjna, siedziba arystokracji. Tczewskich. Justyna w dzieciństwie bawiła się z hrabianką Różą, dzięki czemu nabrała ogłady. Gdy Bogutowa podupadła na zdrowiu, straciła pracę u Tczewskich. Znalazła zatrudnienie u plenipotentaPełnomocnik zarządzający dobrami arystokraty. Czechlińskiego, a potem u Ziembiewiczów w Boleborzy. Zenon początkowo unikał Justyny. Skupiał się na pisaniu rozprawy doktorskiejPraca naukowa pisana w celu uzyskania stopnia doktora. i marzył o powrocie do Paryża.

Rozdział VI

Zenon otrzymał list od Karola Wąbrowskiego (syna Kolichowskiej). Dowiedział się z niego, że w Paryżu zmarła jego kochankaKobieta pozostająca w nieformalnym związku intymnym., Adela. Kobieta była od niego starsza i od lat chorowała na gruźlicęCiężka, zakaźna choroba płuc, dawniej często śmiertelna.. Kochała go bezgranicznie, a on nie potrafił odwzajemnić tego uczucia. W chwili smutku do pokoju Zenona weszła Justyna. Jej bliskość i naturalność przyniosły mu ulgę.

Nadeszły żniwaOkres zbioru zbóż w rolnictwie.. Zenon spędzał z Justyną coraz więcej czasu. Życie w Boleborzy płynęło monotonnie. Ojciec myślał tylko o jedzeniu, a matka całymi dniami grała na fortepianieDuży instrument klawiszowy, popularny w domach ziemiańskich.. Zenon uległ urokowi Bogutówny. Dziewczyna oddała mu się całkowicie, wierząc, że jest inny niż znani jej mężczyźni. Przed wyjazdem Zenona z majątku, Justyna została jego kochanką.

Rozdział VII

Rodzice nie mieli pieniędzy na opłacenie ostatniego roku studiów Zenona. Chłopak spotkał się w mieście z Czechlińskim, który zaproponował mu pisanie artykułów z Francji do lokalnego dziennikaGazeta ukazująca się codziennie.. Zenon przyjął zaliczkęCzęść należności wypłacana z góry., czując, że zaprzedaje własne ideały. Na ulicy przypadkiem zauważył Elżbietę Biecką. Postanowił ją odwiedzić.

Elżbieta przyjęła go serdecznie. Opowiedziała mu o rodzinie Gołąbskich, która mieszkała w piwnicy pod salonem. Zostali tam przeniesieni po eksmisjiPrawne usunięcie lokatora z zajmowanego mieszkania. z wyższego piętra. Elżbieta pomagała ciotce w prowadzeniu meldunkówUrzędowe potwierdzenie miejsca zamieszkania. w kamienicy. Zenon wyznał, że kiedyś ją kochał. Umówili się na kolejne spotkanie. Wychodząc, Zenon minął w drzwiach Awaczewicza.

Rozdział VIII

Pani Kolichowska podupadała na zdrowiu. Tęskniła za synem Karolem, którego ostatni raz widziała, gdy odwoziła go do sanatoriumZakład leczniczy, często dla chorych na gruźlicę.. Obawiała się, że Awaczewicz, który rzekomo starał się o rozwódPrawne rozwiązanie związku małżeńskiego., zbałamuci Elżbietę. Wizyty Zenona nie budziły jej niepokoju, bo wiedziała, że chłopak wkrótce wyjeżdża.

Zenon przychodził do Elżbiety codziennie. Wyznał jej prawdę o Adeli i innych kobietach w Paryżu. Gdy zapytał o Awaczewicza, Elżbieta przyznała, że rotmistrz był jej pierwszą miłością. Zenon poczuł ukłucie zazdrości. Chciał odejść na zawsze, ale Elżbieta go zatrzymała. Zaczęli się całować. Zenon opowiedział jej o romansie z Justyną, zapewniając, że to zamknięty rozdział. Rozstali się jako zakochani, obiecując sobie absolutną szczerość.

Rozdział IX

Wiosną stan zdrowia Karoliny Bogutowej drastycznie się pogorszył. Justyna zabrała matkę do miasta na operacjęZabieg chirurgiczny.. W przepełnionym szpitalu Bogutowa zmarła na stole operacyjnym. Zrozpaczona Justyna patrzyła, jak wynoszą ciało do kostnicyPomieszczenie do przechowywania zwłok przed pogrzebem.. Pomogła jej zakonnicaKobieta należąca do zgromadzenia zakonnego.. Justyna zatrzymała się u Jasi Gołąbskiej, która żyła w skrajnej nędzySkrajne ubóstwo, brak środków do życia. w piwnicy Kolichowskiej. W nocy po pogrzebie matki Justyna śniła o pocałunkach Zenona.

Rozdział X

Zenon wrócił do kraju z dyplomemDokument potwierdzający ukończenie studiów.. Na ulicy wpadł na zapłakaną Justynę. Zabrał ją do swojego pokoju w Hotelu Polskim. Współczucie szybko przerodziło się w pożądanie – Zenon ponownie przespał się z dziewczyną. Natychmiast tego pożałował. Tego samego dnia spotkał się z Czechlińskim, który awansował na starostęUrzędnik stojący na czele administracji powiatowej.. Zaproponował Zenonowi posadę redaktoraOsoba przygotowująca teksty do publikacji w prasie. w gazecie „Niwa". Wieczorem Zenon pobiegł do Elżbiety. Wpadli sobie w ramiona, obiecując, że już nigdy się nie rozstaną.

Rozdział XI i XII

Justyna przyszła do Zenona po zaległą wypłatę matki. Ziembiewicz chciał ostatecznie zerwać, ale widząc jej zniszczone dłonie i czując zapach taniego jedzenia, poczuł dziwną mieszankę litości i pożądania. Znów zaciągnął ją do łóżka. Tymczasem jego praca w redakcji polegała głównie na chodzeniu na kompromisy. Drukował artykuły arystokracji, m.in. księdza proboszczaKsiądz zarządzający parafią. Czerlona i hrabiego Tczewskiego (o kłusownictwieNielegalne polowanie na zwierzęta.). Brzydził się kronikąDział w gazecie opisujący bieżące wydarzenia lokalne. lokalną, którą pisał Marian Chąśba, wyśmiewając ludzkie tragedie.

Zenon dzielił czas między dwie kobiety. Elżbieta była dla niego ideałem, Justyna – zmysłową tajemnicą.motyw dwoistości miłości W kamienicy Kolichowskiej zakładano centralne ogrzewanieSystem ogrzewania budynku z jednego źródła ciepła, nowość w tamtych czasach., ale pominięto piwnice, gdzie biedacy nie mieli nawet wodociąguSystem rur doprowadzających bieżącą wodę do mieszkań.. Zenon planował wynająć z Elżbietą mieszkanie na nowym przedmieściuDzielnica mieszkaniowa na obrzeżach miasta.. Pewnego dnia Justyna oznajmiła mu, że jest w ciąży. Zenon wpadł w furię. Zrzucił winę na nią i chłodno oświadczył, że nie chce mieć z dzieckiem nic wspólnego.

Rozdział XIII i XIV

Elżbieta opiekowała się chorą ciotką. Zauważyła, że Zenon od kilku dni jej nie odwiedza. Gdy w końcu przyszedł, był zdenerwowany. Wieczorem na tarasie wyznał jej prawdę: odnowił romans z Justyną, a dziewczyna spodziewa się dziecka. Elżbieta wyrwała się z jego ramion, ale po chwili uległa jego błaganiom. Wzięła część winy na siebie. Zapytała o nazwisko i adres kochanki.

Rozdział XV i XVI

Justyna rzuciła pracę u chorej kobiety i zamieszkała u Jasi Gołąbskiej. Poszła do Elżbiety z prośbą o zameldowanie. Biecka wezwała ją do swojego pokoju. Zapytała wprost, czy Justyna kocha Zenona. Gdy Bogutówna z płaczem potwierdziła, Elżbieta podjęła drastyczną decyzję. Oznajmiła dziewczynie, że Zenon jest wolny, bo ona zrywa zaręczyny. Zostawiła Zenonowi list pożegnalny i wyjechała do matki do Warszawy. Zenon był wściekły na Justynę za to, że zniszczyła jego plany.

Rozdział XVII i XVIII

Matka Elżbiety, Niewieska, mieszkała w luksusowym apartamencieLuksusowe, wielopokojowe mieszkanie. w Warszawie. Elżbieta próbowała zapomnieć o Zenonie, jeżdżąc na spacery i kupując nowe suknie. Po dwóch miesiącach niespodziewanie w hotelu zjawił się Zenon. Zapewnił, że ostatecznie rozwiązał sprawę z Justyną. Elżbieta, obezwładniona miłością, wybaczyła mu. Wieczorem poszli na rautUroczyste przyjęcie towarzyskie bez tańców., gdzie Zenon brylował w towarzystwie. Następnego dnia w teatrze wsunął na palec Elżbiety pierścionek zaręczynowy.

Rozdział XIX

Przed ślubem Zenon poprosił Elżbietę o przysługę – załatwienie Justynie pracy w sklepie bławatnymDawny sklep oferujący tkaniny i materiały krawieckie. Torucińskiego. Elżbieta, choć czuła ból i zazdrość, pomogła. Zenon odetchnął z ulgą, choć Justyna nadal żądała pieniędzy i uwagi. Po ślubie młoda para wyjechała w podróż po Europie. Wrócili szczęśliwi, a Elżbieta była w ciąży. Zenon objął stanowisko prezydenta miastaNajwyższy urzędnik zarządzający dużym miastem..

Rozdział XX i XXI

Justyna pracowała w sklepie, ale po śmierci Jasi Gołąbskiej i jej córeczki całkowicie się załamała. Przestała przychodzić do pracy. W tym czasie z zagranicy wrócił Karol Wąbrowski. Zenon odebrał go z dworca, chwaląc się narodzinami syna, Waleriana. Elżbieta zauważyła, że wokół ich domu kręci się obca dziewczyna – domyśliła się, że to Justyna. Zenon przyznał, że Bogutówna znów go nęka. Wymusiła na nim załatwienie posady w cukierni.

Rozdział XXII i XXIII

Na imieninach Kolichowskiej Elżbieta uświadomiła sobie, że jej miłość do męża wiąże się z ciągłym cierpieniem. Zenon bardzo się zmienił. Z idealisty przeistoczył się w typowego urzędnika. Dużo pił, polował i stawał się cyniczny.motyw upadku idei W rozmowie z Karolem Wąbrowskim i księdzem Czerlonem (który wrócił z zagranicy i odnalazł spokój w wierze) widać było, jak bardzo Zenon oddalił się od dawnych przyjaciół.

Rozdział XXIV

W mieście narastały napięcia społeczne. Zamknięto hutęZakład przemysłowy zajmujący się wytopem metali lub szkła. Hettnera. Projekty Zenona – budowa domów robotniczych i remont cegielniZakład produkujący cegły. – zostały wstrzymane z braku funduszy. Zenon wdał się w konflikt z radcami miejskimiCzłonek rady miasta, odpowiednik dzisiejszego radnego. i przegrał proces sądowyPostępowanie przed sądem mające na celu rozstrzygnięcie sporu.. W domu stawał się opryskliwy. Tymczasem stan Justyny drastycznie się pogorszył. Zenon wysłał do niej doktora Lefelda, który zdiagnozował początki schizofreniiPoważna choroba psychiczna objawiająca się m.in. urojeniami i apatią..

Rozdział XXV i XXVI

Zimą zmarła Cecylia Kolichowska. Justynę dręczyły koszmary. Śniła o zmarłej matce i o dziecku, którego się pozbyła. Wspominała wizytę u akuszerkiKobieta pomagająca przy porodach, dawniej często wykonująca nielegalne aborcje. i bolesne poronieniePrzedwczesne zakończenie ciąży. W powieści to skutek aborcji.. Zenon odwiedzał ją, błagając, by poszła do szpitala. Dziewczyna odmawiała, grożąc, że skrzywdzi siebie lub jego. Wracając od niej, Zenon natknął się na barykady. Wybuchł strajk generalny.

Rozdział XXVII

Przed ratuszemReprezentacyjny budynek będący siedzibą władz miejskich. padły strzały do protestujących robotników. Winą obarczono Zenona, choć decyzja zapadła bez jego udziału. Justyna próbowała popełnić samobójstwo. Zenon pojechał do niej. Wysłuchał przerażających oskarżeń – dziewczyna twierdziła, że słyszy głosy zmarłych, które każą jej go zabić. Po powrocie do domu Zenon wdał się w potężną awanturę z Elżbietą. Zrzucił na żonę winę za całą sytuację z Justyną. Uświadomił sobie brutalną prawdę: jest się takim, jak myślą ludzie, nie takim, jak myślimy o sobie my saminawiązanie do filozofii egzystencjalnej.

Zakończenie

Finał powieści zamyka klamrę kompozycyjnąnawiązanie do struktury literackiej. Justyna wdarła się do gabinetu Zenona. Zanim ktokolwiek zdążył zareagować, oblała twarz prezydenta żrącym kwasemsymbol ślepoty moralnej. Miasto huczało od plotek, szukając politycznych motywów zamachu. Zenon, nie mogąc znieść utraty wzroku i całkowitej kompromitacji, po tygodniu zastrzelił się w swoim mieszkaniu. Elżbieta, nie potrafiąc udźwignąć ciężaru przeszłości, wyjechała za granicę, zostawiając małego Waleriana pod opieką teściowej.