Bohaterowie drugoplanowi
Powieść Zofii Nałkowskiej to nie tylko historia Zenona Ziembiewicza, ale również bogata galeria postaci z drugiego planu. Ich losy obrazują przekrój polskiego społeczeństwa dwudziestolecia międzywojennego, od zubożałej szlachty po miejską biedotę. Analiza tych bohaterów pozwala lepiej zrozumieć uwarunkowania społeczne i psychologiczne, które kształtują główne wątki utworu.
Spis treści
Cecylia Kolichowska
Cecylia Kolichowska to ciotka Elżbiety Bieckiej i właścicielka kamienicy czynszowejBudynek mieszkalny, w którym właściciel wynajmuje mieszkania lokatorom, czerpiąc z tego główne źródło dochodu. przy ulicy Staszica. Pięćdziesięcioletnia kobieta jest przedwcześnie postarzała i głęboko rozczarowana życiem. Niegdyś żywiołowa, uwielbiająca tańce i podróże, teraz straszy zgorzknieniem. Zmarszczki na jej twarzy układają się w wyraz wiecznej irytacji, a skóra na szyi wisi w postaci dwóch nieestetycznych woreczków.
Jej biografia to pasmo rozczarowań. Pierwszy mąż, Konstanty Wąbrowski, uciekł za granicę i popełnił samobójstwo. Zostawił ją bez środków do życia z chorym dzieckiem. Drugie małżeństwo z Aleksandrem Kolichowskim okazało się pułapką. Starszy o piętnaście lat mąż był chorobliwie zazdrosny, a po śmierci wyszło na jaw, że zdradzał Cecylię i wcale nie posiadał wielkiego majątku.
Odziedziczona kamienica stała się symbolem jej upadku i codzienną udręką. Zmuszona do zaradności, przerobiła piwnice i strych na mieszkania dla najbiedniejszych. Przytłoczona problemami, odizolowała się od świata. Uzależniła się emocjonalnie od wychowywanej przez siebie Elżbiety. Dziewczyna nie mogła jednak zastąpić jej syna, Karola, który zerwał z matką kontakt po jej drugim ślubie.
Kolichowska panicznie boi się starości. Jako właścicielka kamienicy bywa bezwzględna i nieubłagana dla lokatorów, rzadko okazując im współczucie. Ostatnie miesiące życia spędza w łóżku, trawiona chorobą. Przed śmiercią udaje jej się jednak pogodzić z synem.
Joanna z Niemierów Ziembiewiczowa
Joanna, pieszczotliwie nazywana Żancią, to matka Zenona i żona Waleriana Ziembiewicza. Wysoka, chuda, o lekko pochylonych ramionach. Jest uosobieniem bezkrytycznego optymizmu. Ufa w Boską Opatrzność, kocha świat i ludzi. Przede wszystkim jednak ślepo kocha swojego męża. Wybacza mu absolutnie wszystko, łącznie z jawnymi romansami z dziewczętami folwarcznymiKobiety pracujące fizycznie w majątku ziemskim, często wykorzystywane przez dziedziców lub rządców ze względu na swoją niską pozycję społeczną..
Dnie spędza na grze na fortepianie i wydawaniu dyspozycji służbie. Jej łagodność i cierpliwość sprawiają, że staje się dla Elżbiety Bieckiej wzorem prawdziwej matki. Po śmierci Waleriana przenosi się do syna. Wspomina męża bez cienia żalu. Rozpiera ją duma, gdy widzi, jak Zenon z wiekiem upodabnia się do ojca. Gdy Elżbieta wyjeżdża za granicę, Żancia całkowicie poświęca się wychowaniu wnuka.
Walerian Ziembiewicz
Ojciec Zenona to zubożały szlachcicStan społeczny opierający się na rodowodzie i posiadaniu ziemi, w dwudziestoleciu międzywojennym tracący dawne wpływy i majątki.. Po roztrwonieniu własnego majątku oraz posagu żony, musiał przyjąć posadę zarządcy w Boleborzy – majątku należącym do arystokratycznej rodziny Tczewskich. Mimo degradacji społecznej, do końca życia pyszni się rodowym herbem. Nigdy nie akceptuje swojego upadku.
Walerian to skrajny lekkoduch i człowiek całkowicie niezaradny. Gospodarstwem zarządza fatalnie. Cały ciężar prowadzenia rachunków spada na barki Żanci. Ziembiewicz skupia się na własnych przyjemnościach. Dnie spędza na strzelaniu do wron i pilnowaniu chłopów, których z góry traktuje jak złodziei.
Jego znakiem rozpoznawczym są liczne romanse z wiejskimi dziewczętami. Nie kryje się z nimi przed żoną, doskonale wiedząc, że ta wybaczy mu każdą zdradę. W starości, schorowany i otyły, odnajduje nową pasję – jedzenie „po pańsku”. Zenon wstydzi się ojca, jego braku wykształcenia i prostackiego zachowania, przez co ich relacje są chłodne i powierzchowne.
Postawa Waleriana Ziembiewicza i jego relacja z żoną tworzą w powieści tak zwany schemat boleborzański. Jest to model życia oparty na męskich zdradach, pobłażliwości kobiet, zakłamaniu i powierzchownej moralności. Zenon początkowo gardzi tym schematem, ale ostatecznie powiela błędy ojca w swoim związku z Elżbietą i Justyną.
Jasia Gołąbska
Córka ogrodnika Tczewskich, Borbockiego, i jedyna prawdziwa przyjaciółka Justyny Bogutówny. Jej losy to najmroczniejszy wątek społeczny w powieści. Po ślubie wyjechała do miasta, gdzie spotkała ją seria tragedii. Porzucona przez męża, pozbawiona pracy, samotnie wychowywała dzieci. Maluchy umierały jedno po drugim z powodu niedożywienia, chorób i fatalnych warunków.
Jasia przyjmuje ciosy losu z przerażającą biernością. W śmierci swoich dzieci widzi wręcz miłosierdzie Boga – wierzy, że Stwórca zabrał je, bo sama nie zdołałaby ich utrzymać. Dzięki interwencji Elżbiety unika eksmisji z kamienicy Kolichowskiej. Przenosi się do ciemnej, wilgotnej suterenyCzęść budynku znajdująca się częściowo lub całkowicie poniżej poziomu gruntu, często zamieszkiwana przez najbiedniejszą warstwę społeczną ze względu na niski czynsz. pod salonem właścicielki. Mieszka tam z chorą na raka matką, bratem Frankiem i ostatnią córką, Jadwisią.
Mimo skrajnej nędzy, Jasia potrafi współczuć innym. To ona daje schronienie Justynie po śmierci jej matki. Ostatecznie załamuje się po stracie Jadwisi i umiera na gruźlicęChoroba zakaźna, w dawnych epokach często śmiertelna, dziesiątkująca zwłaszcza osoby niedożywione i żyjące w złych warunkach sanitarnych. kilka tygodni później.
Historia Gołąbskiej to ostre oskarżenie ówczesnego systemu. Nałkowska obnaża tragedię wiejskiej biedoty szukającej szansy w mieście. Brak pracy, zamykanie fabryk i życie w urągających godności warunkach tworzą błędne koło nędzy, z którego nie ma ucieczki.
Adolf Czerlon
Proboszcz w Chązebnej, przyjaciel Karola Wąbrowskiego i Zenona z czasów paryskich. Zwraca uwagę potężną posturą – jest wielki, grubokościsty, z głęboko osadzonymi, czarnymi oczami. Pochodzi z rodziny kupca drzewnego.
Jego młodość była burzliwa. Studiował na SorbonieJeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych uniwersytetów w Europie, zlokalizowany w Paryżu., podróżował po Europie, chwytał się różnych zajęć. Poznał smak ciężkiej pracy fizycznej, nędzy i ludzkiego cierpienia. Decyzję o przyjęciu święceń kapłańskich podjął pod wpływem paraliżującego lęku przed karą za grzechy.
Czerlon to postać pełna sprzeczności. Życie kojarzy mu się głównie z cierpieniem i strachem. Otwarcie przyznaje, że nie wierzy w możliwość pełnego poznania Boga. Mimo to twierdzi, że w kapłaństwie odnalazł spokój. Jego mroczna charyzma przyciąga kobiety – w okolicy krążą plotki o jego romansach z hrabiną Tczewską oraz siostrzenicą miejscowego organisty z Gwareckiego Folwarku.
Karol Wąbrowski
Jedyny syn Cecylii i Konstantego Wąbrowskich. Niewysoki, łysy mężczyzna o drobnej twarzy i rozbrajającym, asymetrycznym uśmiechu. Od dzieciństwa zmaga się z ciężką chorobą, która zmusza go do noszenia gorsetu ortopedycznegoSztywny aparat medyczny noszony na tułowiu, służący do korekcji lub stabilizacji chorego kręgosłupa.. Matka wysłała go na leczenie do szwajcarskiego sanatoriumZakład leczniczy, często zlokalizowany w miejscowościach o korzystnym klimacie, przeznaczony dla osób przewlekle chorych., gdzie spędził wiele lat.
Mimo fizycznego kalectwa i ciągłego bólu, Karol zachowuje pogodę ducha. Głęboko wierzy w siłę ludzkiego rozumu i wrodzoną dobroć człowieka. Przez lata nie utrzymywał kontaktu z matką. Miał do niej żal, że wychodząc za Kolichowskiego, odrzuciła go i poświęciła ich relację dla mężczyzny, którego Karol nie akceptował.
Do kraju wraca dopiero przed śmiercią Cecylii. Przebacza jej, przynosząc ulgę w ostatnich dniach życia. Po jej odejściu przejmuje obowiązki zarządcy kamienicy przy ulicy Staszica.