Cechy komiksu na przykładzie Szkoły latania
Komiks to wyjątkowy gatunek, który opowiada historię za pomocą nierozerwalnego połączenia obrazu i tekstu. Janusz Christa w „Szkole latania” mistrzowsko wykorzystuje kadry, dymki i onomatopeje do budowania dynamicznej akcji. Analiza przygód Kajka i Kokosza pozwala łatwo zrozumieć, jak w praktyce działają najważniejsze elementy opowieści graficznej.
Autor: Małgorzata Haze
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Czym właściwie jest komiks?
KomiksOpowieść tworzona za pomocą serii obrazków, często uzupełnionych krótkim tekstem w dymkach. łączy dwa światy: obrazy i słowa. Żaden z tych elementów nie jest ważniejszy od drugiego. Rysunek sam w sobie opowiada historię, a tekst ją doprecyzowuje.
Tym komiks różni się od zwykłej książki z ilustracjami. W tradycyjnej powieści obrazek tylko uzupełnia treść. „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” Janusza Christy to świetny przykład, aby poznać budowę tego gatunku.
Komiks łączy cechy epiki (ma fabułę, bohaterów i wydarzenia) oraz sztuk plastycznych. Czasami pojawia się w nim narrator, który w krótkich ramkach na górze kadru dopowiada czas lub miejsce akcji.
Kadr - podstawowy element
Kadr to pojedynczy obrazek zamknięty w ramce. Działa jak jedno zdjęcie wycięte z filmu. W jednym kadrze mieści się zamek Hegemona, twarz rozzłoszczonego Kajka lub czarownica Jaga na miotle.
Każdy kadr pokazuje konkretny moment akcji. Janusz Christa bardzo świadomie dobierał to, co w nim rysował. Kiedy Kokosz wpada w kłopoty, widzimy całą jego sylwetkę, aby podkreślić jego niezdarność.
Z kolei przed ważnym starciem autor zbliża kadr na twarz Kajka. Taki zabieg świetnie buduje napięcie przed walką.
Plansza - strona w komiksie
Kilka kadrów ułożonych obok siebie tworzy planszę, czyli po prostu stronę komiksu. Plansze w „Szkole latania” są starannie zaplanowane. Oko czytelnika samo wie, w którą stronę podążać za akcją.
Zazwyczaj czytamy od lewej do prawej i od góry do dołu. Autor potrafi jednak zaskoczyć czytelnika. Czasami wstawia ogromny kadr na pół planszy, gdy dzieje się coś ważnego, na przykład podczas wielkiego starcia ze ZbójcerzamiBanda zbójów dowodzona przez Hegemona, główni przeciwnicy Kajka i Kokosza..
Dymek - głos postaci
Dymek to charakterystyczna chmurka wychodząca z ust postaci. W środku znajduje się tekst wypowiadany przez bohatera. W „Szkole latania” dymki są wszędzie: Kajko krzyczy, Kokosz marudzi, a kasztelanUrzędnik zarządzający grodem i podległym mu terenem w dawnej Polsce. Mirmił wydaje rozkazy.
Po kształcie dymka od razu poznasz emocje bohatera. Okrągły dymek z gładką linią oznacza normalną, spokojną mowę. Dymek z postrzępionym obrysem to krzyk lub wściekłość.
Kiedy HegemonWódz Zbójcerzy, główny przeciwnik Kajka i Kokosza, który marzy o zdobyciu grodu Mirmiłowo. dowiaduje się o kolejnej klęsce, jego dymek dosłownie się jeży. Z kolei chmurka z kropek lub przerywana linia oznacza myśli, których inni nie słyszą.
Kształt i rozmiar liter również mają znaczenie. Wielkie litery oznaczają krzyk, a grubsze podkreślają ważność słowa. Dzięki temu od razu czujesz złość Kajka, nawet jeśli jego twarz na rysunku jest malutka.
Onomatopeja - dźwięk zapisany literami
W komiksie dźwięki przybierają formę wielkich napisów. ŁUPS, TRZASK, BĘC to onomatopeje, czyli wyrazy naśladujące brzmienie.
Onomatopeja to inaczej wyraz dźwiękonaśladowczy. W literaturze i komiksie służy do oddania naturalnych odgłosów, np. szumu wiatru, huku uderzenia czy szczekania psa.
Sceny walki w „Szkole latania” są nimi naszpikowane. Kiedy Kajko uderza przeciwnika, plansza wypełnia się kolorowymi literami: BACH, WALNĄŁ, ŁOMOT. Budują one tempo i dodają scenom komediowego charakteru.
Onomatopeje pełnią tu podwójną rolę. Informują o dźwięku i jednocześnie stanowią część rysunku. Duże, krzywe litery wyglądają tak dynamicznie, że niemal czujesz siłę uderzenia.
Rynna - czas między kadrami
Rynna to pusta, zazwyczaj biała przerwa między kadrami. Wydaje się mało istotna, ale pełni bardzo ważną funkcję. To właśnie tam dzieje się niewidzialna część akcji.
Wyobraź sobie, że w jednym kadrze Kokosz skacze z drzewa, a w kolejnym leży na ziemi. Co stało się pomiędzy? Twój mózg sam dopowiada brakujący fragment lotu i upadku. Rynna to przestrzeń, którą wypełniasz własną wyobraźnią.
Janusz Christa sprytnie grał tym elementem. Dłuższa przerwa między kadrami oznacza, że w fabule minęło więcej czasu. Krótkie rynny przy szybkich ciosach tworzą wrażenie błyskawicznej akcji.
Obraz i tekst razem
W tradycyjnej powieści tekst opisuje wygląd, emocje i miejsce akcji. W komiksie rysunek robi to znacznie szybciej. Christa nie pisał w dymkach, że Kajko jest zły.
Zamiast tego rysował zaciśnięte zęby i zmarszczone brwi bohatera, a tekst w dymku był krótki i ostry. Obraz i słowo uzupełniają się nawzajem, zamiast powtarzać te same informacje.
Doskonałym przykładem jest czarownica JagaDobra czarownica, ciotka Kokosza, mieszkająca w lesie niedaleko Mirmiłowa.. Jej magia rzadko jest opisywana słowami. Widzimy ją bezpośrednio na rysunku jako błyski, dymy i magiczne znaki.
Dymek zawiera jedynie treść zaklęciaMagiczna formuła wypowiadana w celu wywołania nadnaturalnego zjawiska.. Gdybyś czytał sam tekst bez patrzenia na obrazki, straciłbyś połowę humoru i akcji.
Aktywne czytanie komiksu
Czytanie komiksu wymaga dużej aktywności. Musisz jednocześnie patrzeć na rysunki, czytać tekst, uzupełniać w myślach rynny i interpretować kształty dymków.
„Szkoła latania” uczy tego w sposób przejrzysty i zabawny. Każda plansza jest czytelna, a onomatopeje dodają energii scenom walki. Dzięki temu dzieło Janusza Christy to idealny materiał do poznania zasad tego gatunku.