Ignacy Krasicki - biografia
Ignacy Krasicki to najwybitniejszy twórca polskiego oświecenia, nazywany powszechnie księciem poetów. Jego biografia obejmuje błyskotliwą karierę duchowną, dyplomatyczną oraz literacką na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego. Życiorys biskupa warmińskiego ukazuje człowieka pełnego sprzeczności, który z jednej strony bezlitośnie punktował wady społeczeństwa, a z drugiej zmagał się z wiecznymi długami i zamiłowaniem do luksusu.
Autor: Katarzyna Banul
Czas czytania: 5 min
Spis treści
Wczesne życie i edukacja
Ignacy Błażej Franciszek Krasicki urodził się 3 lutego 1735 roku w Dubiecku. Pochodził z arystokratycznej rodziny - jego ojciec Jan pełnił urząd kasztelanaUrzędnik lokalny w dawnej Polsce, zarządzający grodem i podległym mu okręgiem. chełmskiego, a matką była Anna ze Starzechowskich. Zaledwie dwa dni po narodzinach chłopiec został ochrzczony przez dominikanina Gabriela Drzewickiego. Do chrztu trzymał go wojewoda płocki Franciszek Załuski oraz Teofila z Wapowskich.
Początkowo uczył się w domu matki chrzestnej. W wieku dziewięciu lat, wraz z trzema kuzynami, trafił do kolegium jezuitówSzkoła średnia prowadzona przez zakon jezuitów, słynąca z wysokiego poziomu nauczania klasycznego. we Lwowie. Edukację kontynuował w latach 1751-1754 w Seminarium Misjonarzy Świętego Krzyża w Warszawie. Pobyt w stolicy otworzył przed nim drzwi do wielkiego świata. Młody kleryk nie prowadził ascetycznego życia. Regularnie bywał w salonie księżnej Barbary Sanguszkowej. Tam najprawdopodobniej po raz pierwszy spotkał przyszłego króla, Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Środki materialne jakimi dysponował młody seminarzysta, wystarczyłyby zapewne swobodnie na skromne życie. Ale miał on rozrzutne usposobienie i wrodzoną nieumiejętność dysponowania pieniędzmi. Będzie się dopraszał pomocy i skarżył na nędzę przez całe swoje życie.
Debiut i pierwsze dzieła
Kariera duchowna Krasickiego nabrała tempa natychmiast po seminarium. W lipcu 1754 roku został kanonikiem kijowskim, a we wrześniu 1757 roku proboszczem przemyskim. Święcenia kapłańskie przyjął 2 lutego 1759 roku w Brzozowie. Zgodnie z ówczesną modą wyruszył w dwuletnią podróż do Rzymu, prosząc wcześniej matkę o wsparcie finansowe. Pełnił tam funkcję prowizora w polskim hospicjum przy kościele św. Stanisława.
(...) wszyscy nalegają koniecznie na mój wyjazd w nowembrze do cudzych krajów, i z mojej racji, i komisów, które mam mieć zlecone (...), gdyż od tej i w tym czasie podróży interes mój i szczęście domu w jakichkolwiek dalszych z tych miar promocjach moich zawisło.
Z Włoch wrócił latem 1761 roku jako bywalec salonów i zręczny dyplomata. Te umiejętności szybko zaowocowały. W 1762 roku przebywał w Warszawie jako agent polityczny Franciszka Salezego Potockiego. Podczas sejmu elekcyjnego pracował jako sekretarz interrexaW dawnej Polsce prymas zastępujący króla w okresie bezkrólewia, aż do wyboru nowego monarchy., prymasa Władysława Łubieńskiego. Zbliżył się do Poniatowskiego i po jego koronacji w 1764 roku został kapelanem królewskim. To Krasicki 25 listopada podawał monarsze trzewiki podczas uroczystości w katedrze św. Jana.
Wkrótce zaczął współtworzyć życie kulturalne stolicy. W latach 1765-1767 redagował „Monitor”Pierwsze polskie czasopismo społeczno-polityczne, wzorowane na angielskim „The Spectator”, propagujące idee oświecenia.. Wspólnie z Franciszkiem Bohomolcem przygotowywał repertuar dla nowo powstałej sceny narodowej. W międzyczasie gromadził kolejne urzędy: kustosza katedralnego we Lwowie, prezydenta Trybunału Małopolskiego, proboszcza w Kodniu i Mościskach oraz dziekana w Stanisławowie.
Dojrzałość twórcza
Dzięki protekcji króla w 1766 roku Krasicki objął prestiżowe stanowisko biskupa warmińskiego. Zyskał tytuł księcia sambijskiego i godność senatora. 16 października przybył do Fromborka w towarzystwie szambelana Adama Dębskiego. Szybko zjednał sobie początkowo niechętne otoczenie kapituły i przeniósł się do Lidzbarka Warmińskiego. 8 maja 1766 roku otrzymał Order św. Stanisława, Order św. Krzyża i Order św. Jana Jerozolimskiego, a w 1774 roku Order Orła Białego.
Krasicki często podpisywał swoje utwory skrótem X.B.W., co oznaczało Książę Biskup Warmiński. Mimo ogromnych dochodów płynących z tego urzędu, jego zamiłowanie do luksusu, pięknych ogrodów i sztuki sprawiało, że nieustannie tonął w długach.
Prawdziwa sława literacka przyszła w 1775 roku wraz z wydaniem „Myszeidos pieśni X”. Od tego momentu Krasicki regularnie publikował nowe utwory. Tworzył poematy heroikomiczneGatunek parodiujący epos bohaterski. Błaha tematyka jest w nim opisywana podniosłym, patetycznym stylem., powieści, satyry i słynne bajki. Część komedii wydawał pod pseudonimem M. Mowiński. Biskup był też stałym bywalcem obiadów czwartkowychSpotkania intelektualistów i artystów organizowane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego na Zamku Królewskim lub w Łazienkach., podczas których czytał fragmenty swoich najnowszych dzieł na głos.
Kontekst historyczny
Burzliwe wydarzenia polityczne mocno wpłynęły na losy biskupa. Podczas konfederacji barskiejZbrojny związek szlachty polskiej (1768-1772) skierowany przeciwko królowi i ingerencji Rosji w sprawy Rzeczypospolitej. unikał otwartego opowiadania się po którejkolwiek ze stron. Przebywał wtedy na Warmii lub za granicą.
Sytuacja zmieniła się drastycznie po I rozbiorze Polski. Warmia znalazła się w granicach Prus, a Krasicki stał się poddanym króla Fryderyka II. Biskup stracił dawne dochody z dóbr kościelnych i musiał zadowolić się państwową pensją, co wpędzało go w ciągłe kłopoty finansowe. Zmusiło go to do częstych wizyt na pruskim dworze w Berlinie, Poczdamie, Królewcu i Rheinsbergu.
Fryderyk, tak świetny znawca ludzi, zainteresował się od razu żywo tym młodym prałatem, który przeczytał całą literaturę francuską i umiał tego dowieść w rozmowie.
Mimo utraty ojczyzny, Krasicki potrafił odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Utrzymywał poprawne relacje z pruskim monarchą, co pozwalało mu na w miarę spokojne kontynuowanie pracy literackiej i podróże do Warszawy czy Małopolski.
Spuścizna i znaczenie
W 1795 roku Krasicki objął urząd arcybiskupa gnieźnieńskiego. Przeprowadził się do Skierniewic i Łowicza. Pod koniec życia wydawał w Poznaniu czasopismo literacko-moralne „Co tydzień”, publikując tam pod pseudonimem X.A.G.
Ostatnie lata poświęcił na porządkowanie własnej twórczości. Wspólnie z Franciszkiem Ksawerym Dmochowskim przygotowywał zbiorowe wydanie swoich pism. W 1800 roku wsparł powstanie Towarzystwa Przyjaciół NaukOrganizacja naukowa założona w Warszawie, mająca na celu ratowanie polskiej kultury i nauki po utracie niepodległości. w Warszawie.
Ignacy Krasicki zmarł 14 marca 1801 roku w Berlinie, dokąd udał się na leczenie. Początkowo spoczął w podziemiach berlińskiego kościoła św. Jadwigi. Dopiero w 1826 roku jego szczątki przeniesiono do kaplicy Teodora Potockiego w katedrze gnieźnieńskiej. Pozostawił po sobie dorobek, który ukształtował polski język literacki. Jego bajkiKrótki utwór wierszowany, często z udziałem zwierząt, zawierający morał i pouczenie o ludzkich wadach. i satyry do dziś pozostają niedoścignionym wzorem zwięzłości, ironii i trafnej diagnozy ludzkich przywar.