Cytaty

Natura zła i jego granice

W swoich rozważaniach Jan Paweł II analizuje istotę zła, opierając się na klasycznej filozofii chrześcijańskiej. Traktuje je nie jako samodzielny byt, ale jako brak należnego dobra. Zwraca też uwagę na historyczny wymiar systemów totalitarnych.

Zło jest zawsze brakiem jakiegoś dobra, które w danym bycie powinno się znajdować, jest niedostatkiem. Nigdy nie jest jednak całkowitą nieobecnością dobra.

Dzieje ludzkości są widownią koegzystencji dobra i zła.

Jeżeli Kościół w mocy Ducha Świętego nazywa zło po imieniu, to tylko w tym celu, ażeby wskazywać możliwość jego przezwyciężenia.

W ciągu lat zrodziło się we mnie przeświadczenie, że ideologie zła są głęboko zakorzenione w dziejach europejskiej myśli filozoficznej.

Zło bowiem, w znaczeniu realistycznym, może zaistnieć tylko w relacji do dobra, a zwłaszcza w relacji do Boga, najwyższego Dobra.

Papież odnosi te filozoficzne założenia bezpośrednio do historii XX wieku, wskazując, że nawet najbardziej zbrodnicze systemy mają swój kres wyznaczony przez Boga.

Pan Bóg dał hitleryzmowiNiemiecka odmiana faszyzmu (narodowy socjalizm), ideologia totalitarna oparta na rasizmie, militaryzmie i antysemityzmie. dwanaście lat egzystencji i po dwunastu latach system ten się zawalił. Widocznie taka była miara, jaką Opatrzność BożaW teologii chrześcijańskiej opieka Boga nad światem i kierowanie jego losami ku ostatecznemu dobru. wyznaczyła temu szaleństwu.

Ostatecznie, zastanawiając się nad złem, dochodzimy do uznania większego dobra.

Wolność i tajemnica odkupienia

Odpowiedzią na zło w historii jest, według autora, ofiara Chrystusa. To ona przywraca właściwe proporcje i daje człowiekowi narzędzia do moralnego zwycięstwa.

Miara wyznaczona złu przez boskie dobro stała się udziałem dziejów człowieka, w szczególności dziejów Europy, za sprawą Chrystusa.

Jeśli odkupienie jest tą boską miarą wyznaczoną złu, to nie dla czego innego, jak tylko dlatego, że w nim zło zostaje w sposób radykalny przezwyciężone dobrem, nienawiść miłością, śmierć zmartwychwstaniem.

W tajemnicy odkupieniaChrześcijański dogmat o zbawieniu ludzkości z grzechu poprzez mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. zwycięstwo Chrystusa nad złem jest dane człowiekowi nie tylko jako osobista korzyść, ale także jako zadanie.
Człowiek we wszystkim znajduje Boga, we wszystkim i poprzez wszystko z Nim obcuje.

Wolność jest dana człowiekowi przez Stwórcę i jest mu równocześnie zadana. Poprzez wolność człowiek jest powołany do przyjęcia i realizacji prawdy.

Całe XX stulecie było naznaczone jakimś szczególnym działaniem Boga, który jest Ojcem „bogatym w miłosierdzie” – dives in misericordia…
Tajemnica paschalna potwierdza, że ostatecznie zwycięskie jest dobro; że życie odnosi zwycięstwo nad śmiercią; że nad nienawiścią tryumfuje miłość.

Ojczyzna, naród i patriotyzm

Ważną częścią rozważań są definicje pojęć związanych z tożsamością narodową. Papież wyraźnie oddziela zdrowy patriotyzm od szowinizmu, opierając miłość do ojczyzny na szacunku do innych nacji.

Ojczyzna jako ojcowizna jest z Boga, ale równocześnie jest w jakimś znaczeniu również ze świata.

Patriotyzm oznacza umiłowanie tego, co ojczyste: umiłowanie historii, tradycji, języka czy samego krajobrazu ojczystego.[…] Próbą dla tego umiłowania staje się każde zagrożenie tego dobra, jakim jest ojczyzna.
Ojczyzna jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli i jako taka, jest też wielkim obowiązkiem.

Patriotyzm jako miłość do ojczyzny przyznaje wszystkim innym narodom takie samo prawo jak własnemu, jest zatem drogą do uporządkowanej miłości społecznej.

Termin „naród” oznacza tę społeczność, która znajduje swoją ojczyznę w określonym miejscu świata i która wyróżnia się wśród innych własną kulturą.

Kultura i ostateczne przeznaczenie człowieka

Dzieje ludzkości i narodów nie są dla Jana Pawła II tylko zbiorem suchych faktów. To przestrzeń, w której realizuje się boski plan, a kultura stanowi żywą tkankę podtrzymującą tożsamość.

Historyczność człowieka wyraża się we właściwej mu zdolności obiektywizacji dziejówZdolność człowieka do świadomego, krytycznego i racjonalnego spojrzenia na własną historię oraz wyciągania z niej wniosków..

Każdy naród żyje dziełami swojej kultury.

Chwałą Boga jest świat, który człowiek doskonali zgodnie z Bożą miłością.

Wszyscy chrześcijanie są wezwani do świadczenia o Chrystusie.
Kościół jest matką, która na podobieństwo Maryi przechowuje całe te dzieje, zachowując w sercu wszystkie ludzkie istotne problemy.
Pamięć Maryi i Kościoła służą człowiekowi, aby raz jeszcze, na przełomie tysiącleci, odnalazł swoją tożsamość.

Ludzkość jest powołana do wychodzenia poza granicę śmierci i poza granicę przemijających wieków, ku ostatecznej przystani w wieczności, przy chwalebnym Chrystusie w trynitarnej komuniiWspólnota oparta na doskonałej relacji miłości, wzorowana na chrześcijańskim pojmowaniu Trójcy Świętej..