Najważniejsze cytaty z Pochwały głupoty

Natura Głupoty i jej władza nad ludźmi

Sama Głupota mówi we własnej sprawie.

To zdanie otwiera enkomionAntyczna mowa pochwalna, zazwyczaj wygłaszana na cześć wybitnej osoby lub bóstwa. i natychmiast ustanawia paradoks całego dzieła. Tradycyjna mowa pochwalna dotyczyła kogoś z zewnątrz. Tutaj Głupota chwali samą siebie. Erazm sygnalizuje w ten sposób, że każda autopromocja jest z definicji podejrzana. Jednocześnie oddaje głos figurze, która przez kilkadziesiąt stron będzie bezlitośnie demaskować ludzką hipokryzję.

Głupota jest źródłem wszelkiej radości.

Narratorka stawia tu prowokacyjną tezę. Bez odrobiny nierozumu życie stałoby się nieznośnie poważne. Erazm nie gloryfikuje tępoty, ale pokazuje mechanizm obronny. Pewna doza złudzeń chroni człowieka przed paraliżującą świadomością własnej śmiertelności. W kontekście renesansowego humanizmuPrąd umysłowy epoki odrodzenia, stawiający w centrum zainteresowania człowieka, jego godność i rozwój. zdanie to otwiera dyskusję o granicy między mądrością a szczęściem.

Kto jest najmądrzejszy wśród ludzi? Ten, kto w głupstwie ma największy udział.

Ten paradoks atakuje starożytny ideał sophosZ greckiego: mędrzec, filozof; w antyku niedościgniony wzór cnót i wiedzy.. Prawdziwa mądrość wymaga pokory i samopoznania. Ci, którzy uchodzą za uczonych, często są najbardziej zaślepieni własną pychą. Wykorzystaj ten cytat jako tezę akapitu o renesansowej relatywizacji wartości.

Miłość i małżeństwo w krzywym zwierciadle

Miłość jest ślepa i ślepych uwielbia.

Głupota przypisuje sobie ojcostwo miłości. Twierdzi, że żadne uczucie nie mogłoby powstać bez dawki iluzji. Zakochani nie widzą wad partnera. Ta ślepota jest warunkiem, a nie przeszkodą udanego związku. Erazm kpi z neoplatońskich teorii miłościNurt filozoficzny idealizujący miłość jako siłę duchową wznoszącą duszę ku Bogu., obnażając jej irracjonalny fundament.

Cóż by z małżeństwa zostało, gdyby mąż znał naprawdę swoją żonę, a żona męża?

To jeden z najbardziej zjadliwych fragmentów wywodu. Trwałość małżeństwa opiera się na wzajemnym złudzeniu, komplementarnej głupocie i uprzejmym milczeniu. Erazm dostrzega, że pewne mistyfikacje są niezbędne dla funkcjonowania wspólnoty. Prawda potrafi niszczyć relacje społeczne szybciej niż kłamstwo.

Krytyka filozofów i uczonych

Filozofowie są nieszczęśliwi, bo im więcej wiedzą, tym więcej mają powodów do smutku.

Narratorka odwraca klasyczny argument na rzecz wiedzy. Zamiast wyzwalać, świadomość przygniata. Im więcej człowiek rozumie o śmierci i cierpieniu, tym trudniej mu żyć z lekkością. Autor pyta retorycznie, czy wiedza bez szczęścia ma jakąkolwiek wartość.

Uczeni mędrcy chodzą bosi, mają zmarszczone czoła, długie brody i są zazwyczaj nieszczęśliwi.

Portret filozofa nakreślony przez Głupotę jest karykaturalny. Trafia jednak w rzeczywisty problem społecznego wizerunku uczonego jako kogoś oderwanego od życia. Ostentacyjna ascezaDobrowolne wyrzeczenie się dóbr materialnych i przyjemności w celu osiągnięcia doskonałości duchowej. stała się maską, a nie autentyczną postawą. Zestaw ten fragment z humanistycznym ideałem człowieka czynnego, zaangażowanego w sprawy świata.

Atak na duchowieństwo i Kościół

Teologowie są zadufani w sobie jak żaden inny rodzaj ludzi i niczym nie ustępują teologom w tym względzie biskupi, kardynałowie i papieże.

To najostrzejszy fragment całego traktatu. Erazm zrównuje pychę hierarchii kościelnej z arogancją akademickich spekulantów. Napisane w 1509 roku słowa brzmią jak zapowiedź reformacjiRuch religijno-społeczny w XVI-wiecznej Europie, zapoczątkowany przez Marcina Lutra, prowadzący do rozłamu w Kościele.. Erazm krytykuje Kościół jako humanista i człowiek wiary. Zależy mu na odnowie instytucji, nie na jej zniszczeniu.

Mnisi są z daleka bardzo pobożni, a z bliska bardzo źli.

Lapidarne zdanie celuje w obłudę zakonników. Dbają oni o zewnętrzne oznaki świętości, całkowicie zaniedbując jej treść. Erazm rozróżnia religijność opartą na rytuale od autentycznej przemiany wewnętrznej. To rozróżnienie jest typowe dla devotio modernaNowoczesna pobożność; ruch odnowy duchowej w XV wieku, kładący nacisk na osobistą relację z Bogiem i naśladowanie Chrystusa., ruchu duchowego kształtującego młodość autora.

Wielu, którzy mają usta pełne słów o pokorze, nosi dumę głęboko w sercu.

Głupota obnaża mechanizm performatywnej pobożności. Polega ona na publicznym wyznawaniu cnót przy jednoczesnym ich zaprzeczaniu w życiu prywatnym. Ironia służy tu jako precyzyjne narzędzie do odkrywania prawdy o ludzkiej naturze.

Królowie i dworskie pochlebstwa

Król jest najszczęśliwszy wtedy, gdy mu schlebiają, a nikt nie mówi prawdy.

Głupota rości sobie prawo do zarządzania dworami królewskimi. Władcy otaczają się pochlebcami zamiast szczerymi doradcami. Erazm nawiązuje do tradycji zwierciadełGatunek literatury dydaktycznej, przedstawiający idealny wzorzec postępowania dla danej grupy społecznej, np. władców.. Ironicznie odwraca przesłanie tego gatunku. Zamiast receptury na dobrego władcę, pokazuje brutalną rzeczywistość dworską bez żadnych upiększeń.

Natura człowieka i teatr świata

Życie ludzkie to nie co innego, jak tylko igrzysko Głupoty.

To jedna z najbardziej rozpoznawalnych sentencji traktatu. Łączy ona renesansową metaforę theatrum mundiMotyw teatru świata; koncepcja, według której świat to scena, a ludzie to aktorzy odgrywający z góry narzucone role. z wywodem Głupoty. Skoro świat jest sceną, a ludzie aktorami, to Głupota pełni funkcję reżysera całego spektaklu. Zestaw to zdanie z szekspirowskim motywem gry, by zbudować tezę o człowieku jako istocie błądzącej.

Każdy człowiek lubi swoje własne dzieła, tak jak matka lubi swoje własne dzieci, choćby były brzydkie.

Głupota wyjaśnia mechanizm narcyzmu. Miłość do własnych wytworów jest z natury ślepa. Właśnie to daje siłę do tworzenia. Bez samooszukiwania nikt nie dokończyłby żadnego dzieła. Iluzja staje się niezbędnym elementem kondycji twórcy.

Czymże jest samo życie ludzkie, jeśli nie pewną komedią, w której różni aktorzy w różnych maskach wychodzą na scenę i każdy odgrywa swoją rolę, aż reżyser każe mu zejść?

Mamy tu rozbudowaną wersję metafory teatru świata. Erazm precyzuje zasady gry: są maski, role i reżyser. Każdy człowiek jest jednocześnie aktorem i widzem cudzej komedii. Cytat świetnie sprawdzi się w wypracowaniach o renesansowej antropologiiDział filozofii zajmujący się naturą człowieka, jego miejscem w świecie i sensem istnienia..

Jak skutecznie cytować Erazma na maturze?

Cytat z Pochwały głupoty umieszczaj w cudzysłowie i poprzedź krótkim wprowadzeniem. Napisz na przykład: „Erazm z Rotterdamu w usta Głupoty wkłada słowa...” lub „Narratorka twierdzi, że...”.

• Bezpośrednio po cytacie napisz co najmniej dwa zdania interpretacji.
• Wyjaśnij, co dany fragment oznacza i jak wspiera twoją tezę.
• Nie cytuj dla samego cytowania. Każdy przywołany fragment musi pracować na argument całego akapitu.

Pochwała głupoty to utwór w całości utrzymany w konwencji ironicznej. Zawsze zaznaczaj, czy słowa Głupoty należy rozumieć dosłownie, czy stanowią one odwrócone przesłanie autora. Tytuł lektury zapisuj kursywą, a nazwisko twórcy podawaj w pełnym brzmieniu: Erazm z Rotterdamu (data pierwszego wydania to 1511 rok).